Update

Marco Kroon blijft vaag over geheime operatie in Afghanistan

Marco KroonBeeld ANP

Het dodelijke incident tijdens zijn geheime missie blijft de gelauwerde commando achtervolgen.

Majoor Marco Kroon bracht vandaag samen met zijn advocaat Geert-Jan Knoops een verklaring naar buiten over de geheime operatie waar hij in 2007 in Afghanistan aan deelnam. De drager van de Militaire Willems-Orde zou naar eigen zeggen ‘wel van de daken willen schreeuwen’ wat er precies gebeurd is, maar riskeert dan staatsgeheimen te onthullen.

Wat is er aan de hand?

Vorig jaar vertelde Kroon aan Defensie dat hij tien jaar eerder bij de geheime operatie iemand had doodgeschoten, en dat hij dit al die tijd verzweeg om de operatie niet in gevaar te brengen. Toen het Openbaar Ministerie vorige maand een onderzoek begon, bracht Kroon het nieuws naar buiten, zonder details. Daarna meldde oud-Telegraaf journaliste Jolande van der Graaf dat Kroon eerst gevangen was genomen door de man die hij had gedood. Vandaag publiceerde het Algemeen Dagblad een verklaring van Kroon.

Wat staat er in de verklaring?

Kroon schrijft dat hij tijdens de geheime missie gevangen is genomen, en hardhandig werd ondervraagd. Hij vertelde niet wie hij was, en werd na enige tijd weer vrijgelaten. Hij besloot het voorval niet bij zijn commandanten te melden, maar eerst zelf uit te zoeken wie hem gevangen genomen had. Hij wilde deze man vervolgens uitleveren aan een ‘internationale organisatie’. Toen hij de man na enkele weken bij toeval tegenkwam, greep die een geweer. Kroon schoot eerst, en doodde de man.

Welke vragen roept dit op?

Het is onduidelijk waarom Kroon werd vrijgelaten. De Taliban laten buitenlandse militairen niet zomaar vrij, en voor Westerse burgers vragen ze losgeld. Maar Kroon schrijft niet wie hem gevangen nam. In het land zijn ook krijgsheren en criminelen actief die soms met de regering en soms met de Taliban samenwerken.

Het blijft ook onduidelijk waarom Kroons medecommando’s geen alarm sloegen toen hij vermist was, en of hij zijn latere zoektocht voor hen verzweeg. Het is ook vreemd dat hij alles geheim hield voor Defensie, maar wel in contact trad met een buitenlandse organisatie.

Onduidelijk is ook waaruit de ‘schokkende’ vondst bestaat die Kroon deed toen hij zijn dode tegenstander fouilleerde, en waarom hij deze vondst verzweeg. Kroon was immers in Afghanistan om inlichtingen te verzamelen.

Het centrale argument van Kroon voor zijn zwijgen is dat een officier hoort mee te denken op het niveau van een hogere rang. Hij vreesde dat na een melding de operatie zou worden stilgelegd voor een onderzoek. Kroon lijkt hier ‘meedenken op een hoger niveau’ op te rekken tot het nemen van een besluit dat eigenlijk door een hogere rang genomen moet worden, wetende dat die hogere rang eigenlijk iets anders wil.

Wist er echt niemand van de operatie?

Generaal buiten dienst Ruud Vermeulen, voorzitter van de Nederlandse Officierenvereniging, betwijfelt of niemand van Kroons acties wist. Zelfs de meest geheime operaties gebeuren volgens hem in opdracht van de minister of de commandant der strijdkrachten. Het lijkt Vermeulen onwaarschijnlijk dat Kroon wekenlang op jacht was naar een tegenstander om hem aan een derde partij uit te leveren, zonder dat ten minste één superieur hiervan wist. Maar de operatie is mogelijk zo geheim, dat Kroon dit detail niet mag openbaren.

Eimert van Middelkoop, in 2007 minister van defensie, heeft op televisie gezegd de verklaring van Kroon ‘niet erg helder’ te vinden. Kroon heeft ‘misschien hulp nodig’. Volgens Vermeulen moet de oud-minister dat niet publiekelijk zeggen over iemand waarvoor hij destijds verantwoordelijk was. De huidige minister van defensie Ank Bijleveld verklaarde vandaag dat Kroon het incident direct had moeten melden.

Kan Kroon in de problemen raken?

Het OM onderzoekt of Kroon strafbaar handelde tijdens het schietincident. In dat geval kan hij zijn Willems-Orde kwijtraken. Ook het niet tijdig melden zelf is onder militair recht mogelijk strafbaar, aldus hoogleraar militair recht Terry Gill. Zonder een melding kunnen commandanten niet bepalen of een operatie succesvol was, en kan het OM niet nagaan of het oorlogsrecht is nageleefd. Het nalaten van een melding is alleen maar een misdrijf als het schade heeft veroorzaakt, zoals het in gevaar brengen van een operatie. Volgens advocaat Knoops is daar geen sprake van. In dat geval kan schending van de meldplicht volgens het interne tuchtrecht van Defensie worden afgedaan.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Marco Kroon kapitein is. Dat was zijn rang toen hij in 2009 de Militaire Willems-Orde ontving. Tegenwoordig is hij majoor.

Lees ook: Justitie onderzoekt geweld Marco Kroon in Afghanistan

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden