March for our Lives: Vastbesloten jongeren meten zich met overtuigde wapenbezitters

Een March for our Lives in Las Vegas. Beeld AFP

"We zorgen dat de beste mensen kandidaat staan in onze verkiezingen, niet als politici maar als Amerikanen. Want..." en met een verachtend gebaar wijst Cameron Kasky (17) achter zich. De ogen van duizenden demonstranten voor een strenger wapenbeleid gingen even naar het gebouw met de neoklassieke zuilen en de grote koepel, het Capitool, de zetel van het Congres. "Daar spelen ze niets klaar."

Spreker na spreker op de demonstratie March for our Lives in Washington hamert op het falen van politici bij het voorkomen van aanslagen op scholen, zoals die in Parkland in Florida op 14 februari, de directe aanleiding voor de demonstratie. Er waren leerlingen van de Marjory Stoneman Douglas school in die plaats, landelijke bekendheden inmiddels door hun welsprekend gebrachte, radicale boodschap: dit nooit meer. 

Maar de honderdduizenden demonstranten hoorden ook Zion Kelly (17) uit Washington vertellen over de dood van zijn tweelingbroer Zaire in september vorig jaar, onderweg van school naar huis. En de elfjarige Naomi Wadler uit Virginia aandacht vragen voor de vele doden door wapengeweld van Afro-Amerikaanse kinderen in de VS, die lang niet zoveel aandacht krijgen als de slachtoffers van grote school-schietpartijen.

En wie denkt dat die kleine, maar vol zelfvertrouwen sprekende Wadler dat voorgezegd kreeg, of dat ze niet begrijpt waar het over gaat, kreeg weerwerk van haar persoonlijk: "Mensen hebben gezegd dat ik een werktuig ben van een volwassene zonder naam. Niet waar. Mijn vrienden en ik mogen dan nog maar elf zijn, en nog op de lagere school zitten, maar we weten het. En we weten dat we nog maar zeven korte jaren te gaan hebben voordat wij ook mogen stemmen."

Stemmen, dat is waar het de scholieren van de Stoneman Douglas-school, de drijvende kracht achter de demonstratie, om begonnen is. Bij de eerstvolgende verkiezingen, in november, voor het Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat, moeten politici afgestraft worden die zich keren tegen het beter reguleren van vuurwapens, of geld aannemen van de invloedrijke vereniging van vuurwapenbezitters, de NRA. 

Angst voor de NRA

Op de demonstratie zaterdag werden prijsstickers uitgedeeld om op je lichaam te plakken: $1,05 dollar, ongeveer 85 eurocent: het totale bedrag dat senator Marco Rubio van de organisatie heeft gekregen, gedeeld door het aantal scholieren en studenten in zijn staat Florida. De boodschap: zoveel is een mensenleven hem waard. De NRA slaagt er al jaren in strengere regels voor vuurwapenbezit tegen te houden. 

Beeld AFP

Republikeinse politici zijn er op gebrand de officiële goedkeuring van de organisatie te krijgen. Maar ook Democraten in staten met veel wapenbezit zijn bang de woede van de NRA over zich af te roepen. Met als gevolg dat zelfs na geruchtmakende schietpartijen zoals die in Parkland, of vorig jaar in Las Vegas, nauwelijks stappen worden gezet om het aantal doden door vuurwapens (meer dan 30.000 per jaar) omlaag te krijgen.

De organisatie leed weliswaar een nederlaag in Florida, dat besloot de minimumleeftijd voor het kopen van een geweer van 18 naar 21 jaar te brengen. Maar over een landelijke begrotingswet die vorige week werd aangenomen, het resultaat van stevig onderhandelen tussen Republikeinen en Democraten over een enorm aantal onderwerpen, kan de NRA dan weer tevreden zijn. Over vuurwapens wordt daarin geregeld dat federale onderzoeksinstituten zich weer in het onderwerp mogen verdiepen – maar er komt geen extra geld voor. Staten gaan er voor gestraft worden wanneer ze hun misdadigers niet aanmelden voor de lijst van mensen die geen wapens mogen hebben – maar de mazen die in dat controlesysteem zitten (verkoop tussen particulieren is bijvoorbeeld vrij) blijven wijd open staan.

Tweede amendement

Uit onderzoek blijkt dat de macht die de NRA uitoefent over politici niet in de eerste plaats financieel is, ook al gaan er tientallen miljoenen over de tafel. Het blijkt dat de NRA vooral goed is in het mobiliseren van kiezers die het recht op wapenbezit belangrijk vinden, of ze nu lid zijn of niet. Voor veel van die kiezers is respect voor het gekoesterde tweede amendement van de Grondwet, dat het recht op het dragen van wapens garandeert, het belangrijkste criterium om een politicus te steunen of niet.

Bij veel voorstanders van strengere regels, of zelfs een algemeen verbod, is het onderwerp vuurwapens maar een van de vele waarop ze hun stemgedrag baseren. Daardoor kunnen maatregelen die bij de Amerikanen op brede steun kunnen rekenen, zoals strenge controle bij aankoop, politiek toch niet haalbaar zijn.

Maar dat kan een keer veranderen. "Genoeg is genoeg", was een veel gehoorde en gelezen leus tijdens March for our Lives. Misschien is 2018 wel het jaar dat het reguleren van wapens ook voor de voorstanders daarvan het hoofdcriterium is waarop ze een politicus beoordelen. Terwijl het moment nadert dat de jongeren die daar met hun wanhopige woede voor gezorgd hebben, zelf stemrecht krijgen. Dan kan het opeens snel gaan daar onder die grote koepel van het Capitool.

De March for Our Lives in Washington, DC. Beeld AFP

Maar dan moet dat gevoel van urgentie wel blijven tot november. De scholieren van Stoneman Douglas willen daarvoor zorgen met actiedagen om grote schietpartijen te gedenken – zoals Columbine op 20 april – en met demonstraties naar de Capitolen van alle Amerikaanse staten. Ze krijgen financiële en logistieke steun van lobbygroepen en personen die al langer met het onderwerp bezig zijn, van de Brady Campagne tegen Vuurwapengeweld tot George Clooney. En triest genoeg zullen er vrijwel zeker ook weer nieuwe school-schietpartijen zijn om de Amerikanen eraan te herinneren wat voor explosief mengsel van wapens en mensen ze hebben laten ontstaan. Gemiddeld gebeuren die tegenwoordig immers eens per week.

Honderdduizenden Amerikanen demonstreerden zaterdag tegen schietpartijen op scholen en voor strengere regels voor wapenbezit. Bas den Hond sprak met een aantal deelnemers aan de March for our Lives over hun beweegredenen.

Amerika zal moeten leven met driehonderd miljoen vuurwapens. Hoe kan het de schade beperken? Ideeën genoeg, maar tot nu toe kwamen ze niet door het Congres.

Amerika-kenner Charles Groenhuijsen betoogt dat Donald Trump een katalysator is voor verandering in de VS. "In de #MeToo-protesten (tegen seksueel misbruik) en #NeverAgain-beweging (voor strengere wapenwetten) zien we de contouren van een nieuw Amerika. Trump geeft boze burgers volop munitie en inspiratie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden