Marathon onder de twee uur is niet ver weg

Nederlands-Brits project weet het zeker: de 'onneembare' barrière wordt dankzij wetenschap binnen vijf jaar geslecht

Carlos Lopes en Belayneh Densamo schonken de Rotterdam Marathon sensationele wereldrecords: 2.07.12 en 2.06.50 uur. Drie decennia later zijn die tijden verbleekt, maar is de barrière van twee uur nog altijd een 'onneembare'. Het Nederlands-Britse Sub2hr Project Team wil dat binnen vijf jaar veranderen.

Yannis Pitsiladis voelt de scepsis, maar kent zelf geen twijfel. "Voor veel mensen klinkt ons project irreëel, voor mij had de marathon binnen twee uur al realiteit kunnen zijn. Het succes van Mo Farah is het bewijs dat ons Sub2hr Project zal werken."

Al in 2007 maakte de Britse wetenschapper samen met zijn student fysiologie Barry Fudge het inmiddels gestopte Ethiopische loopfenomeen Haile Gebrselassie en diens Nederlandse manager Jos Hermens deelgenoot van zijn plan. "Haile wilde er niet aan. Daar heeft hij spijt van, nu wil hij als zakenman het project van Hermens en mij adopteren."

"Fudge werkte destijds voor British Athletics en Mo Farah. Hij raakte betrokken bij een wetenschappelijk project van Nike en trainer Salazar, nam mijn kennis mee en de rest is geschiedenis." De Brit Farah werd olympisch en meervoudig wereldkampioen vijf en tien kilometer. "Als geboren Afrikaan voerde hij 100 procent uit van wat hij van zijn wetenschappelijke staf moest doen."

Daar ligt volgens Pitsiladis de tegenstelling met Gebrselassie en zijn landgenoot Kenenisa Bekele. Bij hen verbleekt volgens hem het talent van Farah, maar ze waren te eigenwijs om van westerse kennis te profiteren. Zoals hun manager Hermens kan beamen. Dat is een van de redenen dat Bekele door blessures in de versukkeling raakte, en nu van de technologie van het opstartende Sub2hr gebruikmaakt bij zijn comeback in London op 24 april.

Pitsiladis: "Bekele wilde niets aannemen, nu luistert hij op een goede dag 50 procent en op een slechte dag nul. In 2007 en 2008 heb ik als fysioloog met Gebrselassie gewerkt. Hij at thuis Franse keuken, met een glas wijn. Na de training was hij de drukke zakenman, rust vond hij onnodig. Toen hij zich enigszins aanpaste liep hij twee wereldrecords. Met volledige toewijding had hij onder de twee uur kunnen lopen." Het huidige marathonrecord staat op naam van de Keniaan Dennis Kimetto met 2.02.57 uur.

In Ethiopië en Kenia wordt Sub2hr opgetuigd, al gaat dat moeizaam. In Kenia is apparatuur voor het mobiele laboratorium gestolen; in Ethiopie blijkt het invoeren ervan moeilijk. Er worden samenwerkingsverbanden gezocht met universiteiten en er moet in elk land een professionele staf worden samengesteld. Minstens 30 miljoen dollar zal de voltooiing uiteindelijk gaan kosten, maar het geld komt volgens Hermens 'nog niet binnenfietsen'. Zakelijk zal het project volgens Pitsiladis een erfenis opleveren die vele malen meer waard is. "Zodra wij onze eerste winnende atleten over de finishlijn brengen, zullen de sponsors komen."

Het project zal werken met jonge talenten. Waar vroeger min of meer op de gok bij regionale wedstrijden de besten eruit werden gepikt om ze gezamenlijk te laten trainen, wordt binnen Sub2hr op basis van DNA-testen geselecteerd en worden de talenten individueel begeleid. Pitsiladis is op dat gebied de specialist; hij bracht met DNA-tests het genetisch materiaal van meer dan duizend topatleten in kaart.

Onder het motto 'niet langer een kwestie van of, maar van wanneer', moet over de afstand van 42.195 meter uiteindelijk een gemiddelde loopsnelheid van 21,1 kilometer per uur worden bereikt. Tien onderzoeksgebieden moeten daarvoor tijdwinst bijdragen: opslag en analyse van data; voeding; bewegingsleer; energieverbruik; moderne trainingsmethodes met genetische analyses; wedstrijdvoorbereiding en racestrategie; medische begeleiding en fysiotherapie; productontwikkeling; parkoersanalyse en antidoping.

Het belang van dat laatste is groot, daarom is aan Sub2hr een antidoping project gekoppeld. Pitsiladis, ook dopingexpert, werkt aan de universiteit van Brighton op basis van gentechnologie aan de ontwikkeling van een chip voor waterdichte dopingtesten. De Japanse overheid, antidopingagentschap Wada en IOC dragen bij in de kosten.

Lopers die zich aan Sub2hr verbinden worden aan extra controles onderworpen. "Het grootste probleem waarmee de sport kampt, is dat het publiek niet meer gelooft in grote verbeteringen binnen een schone sport. Wij willen bewijzen dat het wel zonder doping kan, en dat gebeurt met deels oude kennis en logisch denken. Topsport heeft, afgezien van de Formule I waar het geld zit, weinig vooruitgang meer geboekt met moderniseren. Eliud Kipchoge won vorig jaar Berlijn op een schoen die uit elkaar viel. Dat was het nieuwste model, gemaakt met de beste technologie van dit moment."

"Vraag in Ethiopië waarom Mo Farah zo succesvol is, en ze zullen antwoorden dat ze door de wetenschap zijn verslagen, niet door doping. De Ethiopiërs realiseren zich nu dat er meer nodig is. Wij zullen dat bewijzen, niet alleen met Afrikanen, ook met Europeanen, Amerikanen en Aziaten. Want dat is mijn grootste bijdrage aan de wetenschap: het weerleggen van de mythe dat een blanke niet kan hardlopen."

Rotterdam glijdt af

Lange tijd kon de Rotterdam Marathon op basis van het snelle parkoers economisch topatleten inkopen. Jonge talenten namen een relatief laag startgeld voor lief omdat ze in de Maasstad naam konden maken met een toptijd, de basis voor een lucratieve carrière. Maar sinds de zes lucratiefste internationale marathons een pact hebben gesloten in de World Marathon Mayors, glijdt Rotterdam met een slinkend budget af naar een steeds lager niveau.

Voor de 36ste editie van morgen is zelfs verbetering van het parkoersrecord (2.04.27 uit 2009) geen doel meer. De toptijden van de slechts twee buitenlandse blikvangers, de Ethiopiërs Ayele Abshero en Tsegaye Kebede, stammen van jaren geleden.

De Nederlandse inbreng ligt bij Koen Raymaekers, die de olympische limiet van 2.11.00 uur als doel heeft maar geen idee heeft hoe hij er fysiek voorstaat. Raymaekers liep met 2.10.35 slechts eenmaal sneller dan de olympische eis, in 2012 toen hij in Rotterdam als zesde finishte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden