Mantelzorgers verliezen vrijstelling op erfbelasting

Staatssecretaris Van Rijn (PvdA) schrapt maatregel in voetnoot van Kamerbrief. VVD was altijd al tegen.

Met het verdwijnen van het mantelzorgcompliment wil staatssecretaris Van Rijn van volksgezondheid ook af van het voordeel dat mantelzorgers bij erfbelasting kunnen krijgen. Was het compliment nog een aardigheidje dat politiek Den Haag in het leven riep voor mensen die intensief zorgen voor vrienden en familie, bij de erfbelasting kan het om aanzienlijk hogere bedragen gaan.

De staatssecretaris van financiën zal er niet om rouwen. De VVD was van het begin af aan al tegen de regeling. Die komt erop neer dat een kind dat voor een ouder zorgt en daarvoor met die ouder is gaan samenwonen, na het overlijden van de ouder fiscaal net zo kan worden behandeld als een partner.

Afhankelijk van de erfenis kan dat nogal wat uitmaken: partners hoeven over de eerste ruim 600.000 euro die hen wordt nagelaten geen belasting te betalen. Voor kinderen is dat bedrag normaal gesproken minder dan 20.000 euro. Daarna is het voor de eerste 100.000 euro 10 procent, daarboven zelfs 20 procent.

In 2010 veranderde het een en ander aan de wet op de erfbelasting. Werd er daarvoor vooral onderscheid gemaakt naar of iemand wel of niet inwoont bij degene die overlijdt, in 2010 werden de regels strakker. Wie getrouwd is, een samenlevingscontract heeft of bij de notaris heeft vastgelegd partner te zijn, heeft bij een erfenis het grootste belastingvoordeel. Dat zou ten koste gaan van kinderen die zo intensief voor hun ouders zorgen dat ze bij hen intrekken.

Het leverde een pittige discussie op in de Tweede Kamer. Toenmalig GroenLinks-Kamerlid Jolande Sap trok van leer tegen staatssecretaris Weekers: iedereen is het er over eens dat mantelzorgers van grote waarde zijn voor de samenleving en nu staan ze in de kou.

Een dilemma voor veel Kamerleden. Want hoe bepaal je of iemand bij een ouder inwoont omdat hij voor die ouder zorgt? Óf je bevoordeelt kinderen die bij de ouders wonen boven uitwonende kinderen, óf je zadelt de Belastingdienst op met een onmogelijke klus: uitzoeken of iemand mantelzorger is of niet.

De oplossing: alleen iemand die een mantelzorgcompliment krijgt, komt in aanmerking voor de hogere vrijstelling. Dat geld krijg je immers niet zomaar. Daarvoor moet de ouder een zorgindicatie hebben.

Willekeurig en niet eerlijk tegenover andere kinderen die ook zorgen, maar niet bij de ouder inwonen, vond toenmalig staatssecretaris De Jager van financiën alsnog. Bovendien was het volgens hem nooit de bedoeling geweest om het mantelzorgcompliment op te tuigen tot iets veel groters.

Het mantelzorgcompliment, bedoeld als aardigheidje dat minder dan 100 miljoen euro per jaar zou moeten kosten, kreeg zo een staartje in een totaal andere wet. Destijds stemde alleen de VVD tegen. Nu schrapt Van Rijn de maatregel letterlijk in een voetnoot van een Kamerbrief.

Mantelzorgcompliment: een kortstondige blijk van waardering
Het was een van de grote wapenfeiten van oud-SGP-Kamerlid Bas van der Vlies. Hij kreeg het voor elkaar dat sinds 2007 mantelzorgers van de overheid een financiële blijk van waardering krijgen. Eerst nog op proef, in 2008 werd het vastgelegd in een wet.

Staatssecretaris Van Rijn (volksgezondheid) wil het geld vanaf 2015 aan gemeenten geven om naar eigen inzicht te gebruiken voor het aanmoedigen van vrijwillige zorg voor familie en vrienden.

Het zogenoemde 'mantelzorgcompliment' bedroeg in 2007 nog 250 euro per jaar. Vorig jaar werd het verlaagd naar 200 euro. Het aantal aanvragers groeide in de tussentijd fors, van rond de 50.000 in 2007 naar 315.000 in 2011 en 377.000 vorig jaar.

Kritiek was er ook al vanaf het begin. De uitvoeringskosten zijn ongeveer de helft van het uitgekeerde bedrag en de regels kunnen oneerlijk uitpakken. Wie zorgt voor een naaste die niet in een verzorgingshuis zit, kan aanspraak maken op de 200 euro. Maar zodra diegene op een wachtlijst staat, of in een tehuis zit, vervalt de bonus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden