Mantelzorgers verdienen zelfde hulp als jonge ouders

zorg | Er zijn veel overeenkomsten tussen de zorg voor kinderen en voor hulpbehoevende ouderen. Maar jonge ouders krijgen van alle kanten hulp, en mantelzorgers niet. Dat is onterecht, vindt Elisabeth van Oostrum.

Vonne van der Meer maakt in haar roman 'De reis naar het kind' de vergelijking tussen de zorg voor een kind en die voor een oudere. De hoofdpersoon, een vrouw met een kinderwens, gaat voor een adoptie naar een ontwikkelingsland. Zij komt tot ieders verbazing niet terug met een baby, maar met een oude man met twee tanden en weinig haar. Haar nieuwe leven lijkt veel op dat van een jonge moeder: de man kliedert met eten, moet gevoerd worden, loopt moeilijk en raapt van alles op van de grond.

Na verloop van tijd verdwijnt zelfs haar ongeduld als hij ergens nog niet uitgekeken is. Haar omgeving kan evenwel geen begrip opbrengen voor deze vreemde gezinsuitbreiding.

Dit legt precies de vinger op de zere plek, op het beeld dat kinderen opvoeden een vrolijke aangelegenheid is: je bent immers als ouder bezig met ontwikkeling en groei. Mantelzorg heeft vaak te maken met verlies en verdriet. Hoewel de feitelijke zorgwerkzaamheden in beide gevallen veel overeenkomsten vertonen, is het perspectief van de mantelzorg wezenlijk negatiever.

Cultuur

Het zou goed zijn als dit onderwerp vandaag, tijdens de Arbeid- en zorgbijeenkomst in Madurodam op initiatief van de betrokken ministeries van sociale zaken, onderwijs en volksgezondheid, eens nader wordt besproken. De manier waarop we naar het opvoeden van kinderen kijken en onze omgang met mensen die toenemende zorg van hun omgeving nodig hebben, heeft alles te maken met onze cultuur, met de manier waarop we onze samenleving hebben ingericht.

Ook de overheid geeft niet echt het goede voorbeeld en gaat totaal verschillend om met beide vormen van zorg. Ouders krijgen allerlei voorlichting tijdens zwangerschap en in de babyfase. In de vervolgfase is er volop advies van kinderopvang, school en centra voor jeugd en gezin. Daarnaast is er een systeem om excessen te voorkomen of te herstellen via jeugdhulp en jeugdbescherming.

Mantelzorgers daarentegen krijgen veel minder hulp, zij worden door schade en schande wijzer, vooral de zorgvragers en mantelzorgers die niet zelf zorg in kunnen kopen en afhankelijk zijn van de overheid. Naar excessen bij mantelzorg wordt nauwelijks gekeken. De keuzes die families maken over de verzorging zijn vaak geen onderwerp van gesprek, maar ontwikkelen zich op 'natuurlijke' wijze.

De mantelzorger krijgt vaak weinig professionele steun bij het maken van keuzes. Er is weinig kennis en ervaring in de samenleving meer over mantelzorg, zoals die bestond in de periode dat huishoudens van drie generaties usance waren. Bovendien is het zorg-gen niet bij iedereen even sterk aanwezig of ontwikkeld en worden mensen plotseling in het diepe gegooid. De meeste mantelzorgers gaan erop achteruit. Ze voelen zich gedwongen om minder te gaan werken en krijgen geen tegemoetkoming in de kosten. Economisch gezien is de zorg voor kinderen voor de overheid belangrijker dan de zorg voor ouderen. Investeren in kinderen is investeren in de toekomst. Volwassenen en zeker ouderen zijn economisch minder interessant.

Aan tafel

Hoog tijd om de positie van de mantelzorgers te verbeteren, ze verdienen het om een vergelijkbare status en ondersteuning te krijgen als verzorgers van jonge kinderen. Dat betekent: een mantelzorger hoort aan tafel bij een gesprek van de zorgvrager met de gemeente, wijkteam, de thuiszorg en de huisarts. Net zoals ouders bij gesprekken met en over hun kinderen zitten. En ook de behoeften van de mantelzorger moet onderwerp van gesprek zijn.

Op de werkvloer hoort het een onderdeel te zijn van functioneringsgesprekken. De mogelijkheden van ondersteuning moeten veel meer bekendheid krijgen, maar ook het voorkomen van excessen bij mantelzorg verdient een systeem.

De voorbereiding op mantelzorg is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van samenleving, lokale overheid, zorgverzekeraars en landelijke overheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden