Mannetjesputter in opspraak

Affaire rond ex-burgemeester Daandels van Deurne doet denken aan kwestie-Van Rey

Weer valt een (oud-)bestuurder met een enorme dadendrang van zijn voetstuk. Gerard Daandels, oud-burgemeester van het Brabantse Deurne, ging in de fout met een vertrouwelijke mail aan iemand die bezwaar maakte tegen een bedrijventerrein. Deurne moest vooruit in de vaart der volkeren, en Daandels bood 2,5 ton om dat voor elkaar te krijgen.

Het college van burgemeester en wethouders wist daar niets van, zo meldde wethouder Henk Kerkers donderdag aan de gemeenteraad. "Wij vinden dat je als burgemeester niet vanaf je privé-emailadres, onder geheimhouding, aanbiedingen moet doen aan particulieren", zei Kerkers namens het college.

Het karakter van Daandels doet denken aan dat van die andere gemeentebestuurder die in opspraak kwam, de Roermondse wethouder Jos van Rey. Van Rey trad afgelopen najaar terug vanwege een justitieel onderzoek naar corruptie. Beide bestuurders konden op eigen houtje handelen. Hoe kwam het zover?

Van Rey en Daandels verwierven beiden een enorme populariteit in hun gemeente. Van Rey bouwde een outletcentrum en creëerde veel werkgelegenheid. Daandels zorgde voor sportvoorzieningen, voor een nieuw centrum in Deurne en regelde culturele centra in de omliggende kerkdorpen.

Na een periode van stilstand in de jaren negentig wilde Deurne onder Daandels groeien. De inwoners riepen om starterswoningen, ondernemers wilden uitbreiden. Tot 2008 groeiden de bomen tot in de hemel, zegt PvdA-fractievoorzitter Jan Adriaans. Dat Daandels de grondpolitiek volledig naar zich toetrok, was niet zo'n punt: hij boekte succes. Kritiek op hem lag niet goed bij de kiezers.

Op het hoogtepunt van zijn macht had de oud-burgemeester zowel de portefeuille grondbeleid als die van financiën. Hij voerde zelf de onderhandelingen over het nieuwe bedrijventerrein op de grond van een oud mobilisatiecomplex van Defensie. Vrachtvervoerder Driessen zou daarheen verhuizen, zodat in de Deurnese Spoorzone ruimte kwam voor woningen.

Op de collegestukken over deze ruil ontbreken de parafen van de verantwoordelijk ambtenaren. Zelfs de wethouders waren niet opgewassen tegen Daandels, die een grote dossierkennis combineerde met enorme eigenwijsheid. "Je kon wel kritiek hebben, maar uiteindelijk ging Daandels toch zijn eigen weg", stelt wethouder Nicole Lemijn in het Eindhovens Dagblad.

Door de financiële crisis keerde het tij. Na het vertrek van Daandels in 2010 bleek dat de gemeente grote risico's had gelopen met zijn grondpolitiek. Deurne moest 20 miljoen aan verliezen inboeken. De nieuwe Spoorzone kwam niet van de grond. Bovendien ging vervoerder Driessen helemaal niet naar het nieuwe bedrijventerrein. Hij verkocht de grond door, voor 4 miljoen meer. De gemeenteraad schrok wakker en liet onderzoek doen naar wat er fout was gegaan. Daarbij kwam ook de geheime mail aan het licht.

Krijgt Daandels justitie achter zich aan, zoals Van Rey? "Het zou aardig zijn als de gemeente een strafrechtelijke procedure start", zegt Henk Addink, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht. "Dit riekt naar omkoping." Hij vind dat de burgemeester het fundamentele recht van een burger om bezwaar te maken heeft aangetast. Maar de gemeenteraad blijft mild. De inmiddels gepensioneerde Daandels bedoelde het goed, is de teneur.

Van Rey en Daandels kregen veel voor elkaar - maar daar staat financiële schade aan de gemeenschap tegenover, waarvan de omvang waarschijnlijk nooit duidelijk wordt. Wel duidelijk is dat ouderwetse bestuurlijke mannetjesputters als Van Rey en Daandels tegenwoordig tegen de grenzen van hun macht aanlopen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden