Mannenschrijver met hart voor Italië

interview | De Italiaanse schrijver Sandro Veronesi is een internationale literaire ster. Toch ligt zijn hart in de laars.

Sandro Veronesi is een echte mannenschrijver en daar zijn er niet veel van in de literatuur. Vrouwen zijn immers de grootafnemers van romans. Mannen lezen in het geheel niet, tenzij non-fictie of thrillers. Overdreven gesteld, uiteraard. Veronesi combineert allerlei genres in een literaire stijl, en doet dat zo soepel en vanzelfsprekend, dat diepgang en vermaak in zijn boeken gemakkelijk samen door één deur kunnen.

Het mannelijke zit hem ook in de onderwerpen. Auto's, vrouwen, carriëre, verwachtingen, gevoelens (gevoelens, ja), maatschappij, politiek; het zit allemaal in de boeken van Veronesi. Artistiek hoogtepunt: de roman 'Kalme chaos' (2005) , waarin hoofdpersoon Pietro Paladini zich na de dood van zijn vrouw volledig stort op de opvoeding van zijn dochtertje. Tegen alle maatschappelijke conventies in parkeert hij zijn auto bij de school van zijn dochter om zijn leven daar dag in- dag uit door te brengen. Onmogelijk om niet te verfilmen. Dat gebeurde dan ook, in 2008.

Nu is diezelfde Pietro Paladini terug in de roman 'Zeldzame aarden', waarin opnieuw alle zekerheden onder zijn bestaan worden weggeslagen.

De Italiaanse schrijver voert de gesprekken met de internationale pers in een achterafkamertje van het Amsterdamse Ambassade Hotel, want er wordt verbouwd. Maakt Veronesi niet uit. Praten doet hij toch wel aan één stuk door. Bovendien heeft die verbouwing alles te maken met de toestand in de wereld.

Voelt u zich een internationale schrijver of een Italiaanse auteur?

"Ik ben als jongetje meer gevormd door buitenlandse literatuur. In de tijd dat ik begon te schrijven had Italië helemaal geen behoefte aan narratieve auteurs zoals ik. Dus zocht ik het in vooral de Amerikaanse literatuur. Ik las alles wat los en vast zat, als het maar uit Amerika kwam, Noord of Zuid, dat maakte niet uit. Als schrijver heb ik tussen die twee werelden een vorm gevonden en ik werk daar nog steeds aan."

Toch bent u het meest begaan met uw thuisland.

"Ik kan niet als schrijver de wereld over en dan Italië in de steek laten. Ik vind dat ik eerst mijn best moet doen om Italiaans te zijn voor ik een internationaal auteur kan zijn. Ik heb twee zoons, ze zijn 21 en 24 en ze wonen allebei in het buitenland - eentje studeert aan het University College London in Qatar. Die zie ik allebei niet naar Italië terugkomen. Dat komt omdat het land niets doet om ze hier te houden. De noodzaak zou niet moeten zijn: Help de economie. Nee, de noodzaak zou moeten zijn: Houd ze hier, onze jongeren. Want ze gaan allemaal weg."

Tegelijkertijd is Italië een land van aankomst, met al die bootvluchtelingen uit Afrika. Geeft dat geen problemen?

"Jonge Italianen hebben geen problemen met gemixte culturen. Italië is een pier en kan nat worden, dat is iets wat de meeste Italianen weten en accepteren. Wat ik een groter probleem vind is de overbelasting van Rome, dat is niet goed. Je kunt Rome niet álle functies geven: Als stad van de religie, van de kunst, van het toerisme, van het onderwijs, van de medische wereld en dan ook nog hoofdstad. Dat is te veel, dan wordt een stad een conflict. Bovendien gaat zoiets ten koste van andere steden. Perugia was het centrum van de chocolade, grote fabrieken, een enorm jaarlijks chocoladefestival; de stad leefde. Nu is die fabriek van Nestlé en dat festival is uitgebreid naar Rome en Turijn."

U klinkt zo conservatief. Het is toch goed dat de wereld veranderlijk is?

"Natuurlijk, maar je hebt ook bad revolutions. Neem eten. Wat kunnen wij Italianen nu beter dan eten? Goed en lekker eten en drinken, dat hebben wij uitgevonden. Maar sinds Amerikaanse tv-formats en mediagenieke koks en kookprogramma's staat zelfs de sterke culinaire traditie hier onder druk. Doordat er iets is gecreëerd wat niet beter is, maar slechter. Creëren is voor nieuwe landen; de VS, Australië. Voor een Italiaan, ook voor een jonge Italiaan, is er geen enkele reden om een nieuwe goede wijn uit te vinden, want dat is al gedaan. Mijn zoons kijken vooral achterom. Toen is voor ons het mooie uitgevonden."

Behoud het goede, bepleit u.

Veronesi staat op om de deur van de hotelkamer dicht te doen, gaat weer zitten, buigt zich voorover op een 'even onder ons-manier' en zegt dan: "Dit hotel wordt nu verbouwd om 'op de toekomst voorbereid te zijn', maar ik vrees dat het resultaat staks is dat dit van oorsprong zo mooie hotel er straks volstrekt inwisselbaar uitziet. Maar: niet alles wat gebeurt is toekomst. Toekomst komt niet op afroep. Verlies daarom niet je traditie."

Van Berlusconi bent u in ieder geval af.

"Dat weet je nooit bij Berlusconi. Hij is zwak nu, hij verkoopt alles, zelfs zijn voetbalclub. Hij heeft in ieder geval geen regeringsmacht meer, dat is het enig zekere."

U schrijft graag over het wegvallen van zekerheden in het leven van uw personages. Waarom is dat literair interessant voor u?

"Onze zwakte, die is interessant. Het is allemaal een kwestie van zwakte. Onze cultuur is zwak maar ook als personen zijn we zwak, kwetsbaar. Het is zo gebeurd: Een ongeluk, een relatie die breekt of een baan die we kwijtraken.

"Er bestaat niet voor niets een hele zekerheidsindustrie van assurantiën en prozac. Zekerheid brengt ons ook veel. Toen Japan in oorlog was met China, zei de Japanse keizer tegen zijn volk: Ga door met wat u altijd al deed. En ze wonnen die oorlog. De Pietro uit dit boek manipuleert zijn leven, waarmee hij dus gevaarlijk is, maar ook een slachtoffer van een fenomeen."

Van welk fenomeen?

"Van decadentie. Pietro - en wij allemaal, eigenlijk - zijn niet goed in staat om de belangrijke van de onbelangrijke dingen te scheiden. We vertrouwen onze ogen niet."

Wie is Sandro Veronesi?

Sandro Veronesi (Prato, 1959) is een van de bekendste en meest succesvolle schrijvers van de moderne Italiaanse letteren. Belangrijke romans van zijn hand zijn 'Kalme chaos', 'XY' en 'In de ban van mijn vader'.

Veronesi won de belangrijkste literaire prijzen van Italië en zijn werk wordt in tal van talen vertaald. Hij woont en werkt afwisselend in Rome en zijn geboorteplaats Prato.

'Zeldzame aarden'. Sandro Veronesi. Uitgeverij Prometheus, Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden