Sportief Elftal

Mannen en vrouwen gelijk belonen in de sport: hoe krijgen we dat voor elkaar?

De Oranjeleeuwinnen vieren een treffer tijdens het gewonnen EK voetbal van 2017. De meeste speelsters van het Nederlands elftal kunnen tegenwoordig uitstekend rondkomen, voor clubspeelsters geldt dat nog niet. Beeld ANP

In een aantal sporten is het prijzengeld voor mannen en vrouwen gelijkgetrokken, in andere lijken de verschillen alleen maar groter te worden. Hoe komen we af van de ongelijkheid in de sport?

Wie er volgend weekend ook met de beker in zijn of haar handen staat op het tennistoernooi van Roland Garros, zowel de winnaar als winnares krijgt 2,3 miljoen euro aan prijzengeld. Dat is niet altijd zo geweest. De US Open was in 1973 het eerste grandslamtoernooi dat gelijk prijzengeld uitdeelde, gevolgd door de Australian Open (2000), Roland Garros (2006) en uiteindelijk ook Wimbledon (2007). 

Het tennis staat niet op zich. In een aantal sporten is het prijzengeld recentelijk gelijkgetrokken. Bij andere sporten – zoals voetbal, wielrennen en diverse zaalsporten – lijken de verschillen juist alleen maar groter te worden. Hoe komt dat? En wat moet er gebeuren om totale gelijkheid in de sport te realiseren? “We denken nog erg traditioneel”, ziet oud-zwemster Conny van Bentum. “Zo’n Johan Derksen, die op tv zegt dat het EK voetbal voor vrouwen niet om aan te zien is, komt er gewoon mee weg. Daarin hebben we nog een achterstand.” En dat is best raar, vindt sportmarketeer Bob van Oosterhout. “Vrouwen hebben de toekomst in het voetbal. Daar is de groei te vinden.”

Van Oosterhout: “Tennis is de sport met de grootste gelijkheid in prijzengeld. Het is hartstikke goed dat de mannen en vrouwen gelijk worden beloond voor dezelfde prestatie. De grand slams in het tennis zijn wat dat betreft uniek. Televisierechten worden voor het totale toernooi – dus zowel voor de mannen als vrouwen – betaald, toegangskaartjes ook en de sponsors zijn ook dezelfde bij de mannen en vrouwen.”

Conny van Bentum

Van Bentum: “Dat het goed en begrijpelijk is dat het prijzengeld voor mannen en vrouwen gelijk wordt getrokken, lijkt me niet meer dan normaal. Mannen en vrouwen doen er evenveel voor qua uren en trainingsarbeid. Een gelijke beloning is dan op zijn plaats.”

Van Oosterhout: “Kiki Bertens heeft dit jaar alleen al twee miljoen dollar aan prijzengeld bij elkaar geslagen. Er zijn weinig vrouwelijke sporters in Nederland die dergelijke bedragen verdienen. Zelfs Dafne Schippers niet in een mondiale sport als atletiek.”

Van Bentum: “Vaak hoor je: er wordt minder gekeken naar vrouwen, dus het brengt minder op. Daar zit ook een hele cultuur achter, een cultuur van self-fulfilling prophecy. Sporten hebben meer mannelijke rolmodellen en bestuurders, waardoor die wereld zichzelf in stand houdt. Maar kijk eens wat het EK voetbal voor vrouwen, dat twee jaar geleden door Oranje gewonnen werd, teweegbracht in Nederland. Dat toernooi ging helemaal leven.”

Van Oosterhout: “In het voetbal is dat volkomen anders. Je zou kunnen zeggen dat de vrouwenvariant in die sport pas net begonnen is. Hoewel de meeste Oranjeleeuwinnen tegenwoordig uitstekend kunnen rondkomen van hun sport, is dat voor speelsters van ADO Den Haag of FC Twente nog niet het geval. Ook in de publieke belangstelling zijn de verschillen groot. Een wedstrijd van de Oranjevrouwen is binnen een uur uitverkocht en ook op televisie kijken er meer dan een miljoen mensen naar de live-wedstrijden. Ze zijn hot. En dat vertaalt zich direct in commerciële inkomsten. De KNVB verdient zo’n twee tot drie miljoen euro aan sponsors binnen het vrouwenvoetbal, ongeveer tien procent van de totale commerciële inkomsten.”

Van Bentum: “Het gaat erom hoe je je sport presenteert en of je rolmodellen hebt. In Nederland was vrouwenhockey lange tijd populairder dan mannenhockey, omdat de vrouwen rolmodellen hadden, zoals Naomi van As, Ellen Hoog en Maartje Paumen. Zij hadden ook veel meer sponsorcontracten dan hun mannelijke collega’s. Die rolmodellen moet je op een goede manier inzetten.”

Bob van Oosterhout

Van Oosterhout: “In mijn ogen moeten betaaldvoetbalclubs hun verantwoordelijkheid nemen. Ze moeten ook vrouwen de kans geven om hun sport professioneel te benaderen. Dat heeft niet alleen met gelijkheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid te maken, maar ook met visie. Voetbal is nu nog een mannenaangelegenheid. Ik ken welgeteld één vrouwelijke bestuurder, Meta Römers bij de KNVB, en dan houdt het wel zo’n beetje op. Vrouwelijke trainers hebben we nog helemaal niet gezien in het mannenvoetbal. En ook op de tribunes zijn de mannen in de meerderheid. Best gek als je bedenkt dat er op dit moment meer dan 150.000 meisjes en vrouwen voetballen.”

Van Bentum: “Het gaat om bewustwording. Dat bonden beseffen dat een evenwichtig bestuur belangrijk is, dat journalisten nadenken over hoe ze iets in beeld brengen en sporten zorgvuldig omgaan met hun rolmodellen. Je moet iets forceren. Anders houden de mannenbolwerken zichzelf in stand. De toon, de blik moet anders. Ik pleit niet voor alleen maar vrouwen aan de top. Nee, er moet een evenwichtigere verhouding komen. Dat lijkt me gezond.”

Van Oosterhout: “De bedragen die omgaan in de professionele sport hebben een directe relatie met de publieke belangstelling voor de sport in kwestie – of het nu gaat om tv-kijkers of om betalende bezoekers. Als het gaat om gelijke prestaties onder gelijke omstandigheden is het logisch om daar een gelijke beloning aan te koppelen. Bij veel sporten zijn die gelijke omstandigheden er nog niet, dus ik denk dat er nog een lange weg te gaan is. Met het maatschappelijke debat op de achtergrond wordt dat proces de komende jaren ongetwijfeld versneld. De sponsors, bonden, bestuurders en atleten kunnen een positieve bijdrage aan dat debat leveren.”

In het sportief elftal buigen zich, naar het voorbeeld van de elftallen van onze redactie religie & filosofie, per aflevering twee van de elf deskundigen over een actueel sportief vraagstuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden