Maneschijn

De bekendste zin ooit in een Hollywoodfilm uitgesproken is van topacteur Neil Armstrong en luidt: ,,Eén kleine stap voor een mens, een grote sprong voor de mensheid.”

Armstrong was toen zogenaamd op de maan. Toch trapten miljoenen mensen erin, in die schijnvertoning. Of maneschijn, laten we het zo maar noemen.

De maanlanding die we op 21 juli 1969 op de televisie zagen was in werkelijkheid een film van Stanley Kubrick (1928 - 1999), maker van meesterwerken als ’A Clockwork Orange’, The Shining’, Full Metal Jacket’ en ’2001: A Space Odyssey’.

Waarom Kubrick?

Dat zagen we deze week in ’VPRO’s Import’. Die maneschijn waar we het hier over hebben namelijk, die is heel zo gek nog niet bedacht, bleek uit ’Dark side of the moon’, een niet (geheel) op feiten berustende documentaire, ook wel mockumentary genoemd.

In ’Dark side of the moon’ bezoekt de in Tunesië geboren Franse filmer William Karel, de weduwe van Kubrick, Christiane, en productiemanager Jan Harlan.

Karel wilde weten hoe het kwam dat de beeldkwaliteit van Kubrick’s rolprent ’Barry Lyndon’ (1975) zo verbluffend goed was. De film bleek gemaakt te zijn met een uitzonderlijk geavanceerde camera, die in staat was om in het donker spionagesatellieten te filmen. Eigenaar van de camera: de NASA.

Waarom leenden zij de kostbare lens uit aan Kubrick?

En er was nog iets geks. Christiana kwam bij het doorzoeken van haar man’s archieven een brief tegen van het Witte Huis, met daarop het stempel ’Top Secret’.

Enfin, lang verhaal kort: Kubrick was in het geheim gevraagd om de maanlanding te ensceneren voor het geval de echte zou mislukken. Of voor het geval er geen beeldverbinding met de maan tot stand zou komen.

Want zien is geloven, dacht president Nixon, die immers was verwikkeld in een ruimtevaartwedloop met de Russen en daarbij geen gezichtsverlies kon gebruiken. Dus dan maar gezichtsbedróg.

Karel beeldt dat complotscript in ’Dark side of the moon’ heel vermakelijk uit. Hij mixt archiefmateriaal van NASA en Nixon met ’bekentenissen’ van zwaargewichten uit die tijd als Kissinger, Rumsfeld en Eagleburger en gooit op die manier feiten en fictie door de blender.

Dat de oud-politici enthousiast in hun rol kropen was niet alleen sympathiek, de medewerking was ook zeldzaam. Blijkbaar was het opwarmen van de Koude Oorlog bij het maken van de film (2002) niet te heet om aan te pakken.

’Dark side of the moon’ leverde al met al nog best een geloofwaardig verhaal op ook, gezien het prestige van de missie, dat Nixon wel degelijk gevoeld moet hebben.

Voer voor complotdenkers, die geloven dat de Apollo 11 van bordkarton was.

Maar ook inspirerend voor heidenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden