Manders jr waakt over nalatenschap van Dorus

Er gaat geen dag voorbij zonder dat Tom Manders jr aan zijn vader denkt. "Pa is voor mij niet dood!" Tom jr beheert de artistieke nalatenschap van zijn op 26 februari 1972 overleden vader. Een nalatenschap die voor een deel nieuw leven wordt ingeblazen.

Zo ligt in de archieven van de NOS nog een anderhalf uur durende musical van Tom Manders sr Nederland heeft dat werkstuk van de man die een stempel drukte op de beginjaren van onze nationale televisiehistorie, slechts een keer te zien gekregen. Tom Manders jr, sluit niet uit dat hij daar in de toekomst iets mee gaat doen. Die kans is groter geworden, nu de belangstelling voor musicals in ons land toeneemt. Tot het vergeten materiaal behoort ook de speelfilm 'Willem III' over een postzegelverzamelaar die wordt beroofd van een zeldzame zegel met daarop een afbeelding van de vader van koningin Wilhelmina. "Van die film zijn vijf kopieen gemaakt. Ik heb ze alle vijf, maar in tegenstelling tot die musical zal die film voorgoed in mijn archief blijven, omdat ik de kwaliteit ervan beneden de maat vind. Het is een werkstuk dat door de tijd is achterhaald."

De nu 43-jarige Tom Manders jr wierp zich al snel na het overlijden van zijn vader op als de man die erover waakt dat de goede herinneringen aan de artistieke loopbaan van Manders sr niet worden aangetast. In 1980 maakte hij al een filmdocumentaire over zijn vader: 'Speel de clown'. Als nieuwste activiteit zijn er bij Polygram drie videobanden verschenen, die in bijna drie uur een overzicht geven van het brede terrein waarop Tom Manders sr (alias Dorus) zich bewoog. Zowel zijn activiteiten in St. Germain des Pres in de jaren vijftig als zijn grote televisiesuccessen met 'Poessie Mauw', 'De twee motten in de ouwe jas' en sketches als 'de Muizenval' en 'Bij madame Tussaud' zijn daarop vastgelegd. Dan is er nog een band die Tom jr 'De avonturen van Dorus' heeft gedoopt. Daarop twee korte speelfilms: 'De klok van Simpeldorp' en 'De Wolf en zijn 7 dochters'.

Manders jr: "Die speelfilms maakte pa in de jaren zestig voor eigen rekening. Ze kwamen niet op de televisie, maar werden verhuurd. Pa had een stuk of zes operateurs in dienst, die het land in trokken om die voorstellingen te begeleiden. Een prachtig idee, maar in de praktijk financieel onhaalbaar. De hoge kosten die er aan die onderneming waren verbonden, konden niet op de klanten worden verhaald. Er moest bijna geld bij. Pa was geen zakenman en dat heeft hij diverse keren in zijn leven pijnlijk moeten ervaren."

Tom Manders sr had jaren achter de schermen gewerkt als decorateur, totdat hij in St. Germain des Pres werd ontdekt. In de daaropvolgende jaren groeide hij uit tot iemand die baanbrekend werk verrichtte bij de nog jonge Nederlandse televisie. "Pa heeft dingen uitgevonden die nu nog worden toegepast."

Zeventien shows

Wie de door Manders jr samengestelde videobanden bekijkt, krijgt de indruk dat er van Dorus enorm veel is bewaard. Tom jr: "Dat lijkt maar zo. In totaal zijn er zeventien televisieshows teruggevonden en daar zal het wel bij blijven. Zeventien shows van iemand die jarenlang elke veertien dagen met een programma op de televisie kwam, is niet veel. Ik word nog kwaad, als ik er aan denk hoe nonchalant ze bij de Vara met pa's materiaal zijn omgesprongen. Als ik niet zo verwoed gezocht had, was er nog veel minder tevoorschijn gekomen. Dat materiaal heb ik teruggevonden in stoffige kasten en zelfs onder bureaus. Van pa's radioprogramma's resteert ook weinig. Ik heb het sterke vermoeden dat omroepmedewerkers het een en ander mee naar huis hebben genomen, materiaal dat nu misschien ergens vergeten op zolders ligt. Verrassingen blijven mogelijk. Een paar weken geleden raakte ik tijdens een vliegreis aan de praat met een 25jarige jongeman. Hij was een grote fan van mijn vader. Hij heeft al zijn grammofoonplaten en, zo vertelde hij, ook een band met een radioprogramma van pa dat destijds door zijn vader was opgenomen. Die band zal hij me nu toesturen. Het gaat om een programma met een sketch waarvan ik het bestaan ken, maar waarvan ik dacht dat het voorgoed was verdwenen.

Pa had geen gemakkelijk karakter. Hij was een verlegen mens die zich verschool achter de figuur die hij op het toneel zette. Toen het succes kwam, bleef hij zichzelf. Hij werkte verschrikkelijk hard. Hij was een prachtige vader, die tijd nam voor zijn kinderen. Hij heeft ons opgevoed tot evenwichtige zelfstandige mensen. Zijn dood was voor ons een grote slag. Ik mis pa nog dagelijks. Hij was een vakdier en vakdieren leven meestal niet lang."

Wanhoop

Nooit vergeet Manders jr de wanhoop die hem beving, toen zijn vader was overleden en hij tevergeefs zocht naar de papieren om de nalatenschap af te wikkelen. "Ik zocht alles af, totdat ik in zijn theatertje in Rotterdam in een ruimte die hij als bar had ingericht, achter een houten wand alles vond wat ik zocht, compleet met allerlei nuttige aanwijzingen. Ik bewonder in hem hoe hij zijn aardse zaken afhandelde. De laatste tien dagen van zijn leven toen hij wist dat de longkanker, die hem al twee jaar in de greep had, hem fataal zou worden, bezocht hij een groot aantal vrienden. Zo ging hij bijvoorbeeld een borrel drinken bij Simon Carmiggelt. Tegen niemand zei hij dat het een afscheidsbezoek was. Dat merkten ze kort erop. Je moet het maar op kunnnen brengen."

De wijze waarop Manders sr zijn kinderen heeft opgevoed, werkt na in de manier waarop zij nu in de maatschappij staan. "Onze ouders vertelden ons hoe zij het leven ervaarden en ze lieten ons op ons gezicht gaan als wij dat leven op onze eigen manier wilden ervaren. Maar je kon altijd met ze praten. Pa heeft mij geleerd op de ogenschijnlijk kleine dingen te letten. Dat doe ik nu op mijn beurt bij mijn twee kinderen."

Als voorbeeld voor de kleine dingen wijst Tom vanuit zijn werkkamer, midden in de Veluwse bossen, naar een boomstam. "Daarin huist een mierennest. Zomers is het daar een drukte van belang. Schitterend om naar te kijken. Elke ochtend om een uur of tien kwam er een specht zich voor zijn ontbijt daar tegoed doen. We leven hier midden in de natuur, iets waarvan ik altijd heb gedroomd. Je ziet hier overal wilde konijnen en vogels, zelfs havikken."

Tom Manders jr heeft een filmproduktiebedrijf. Hij maakt bedrijfsfilms, maar vooral werkt hij aan projecten die hij typeert als zijn 'eigen dromen'.

Speciale kalender

Zo zit hij op het ogenblik midden in een project voor Veronica. Via een speciale kalender wordt de Nederlandse jeugd opgeroepen een mening te geven over zaken als racisme, seksualiteit en hun verhouding met ouders en opvoeders. Het moet volgend jaar leiden tot een onthullend televisieprogramma. Er zijn al ruim 1100 uitvoerige reacties binnen.

Tom heeft vertrouwen in de jongeren. "Alles wijst erop dat we steeds meer naar een samenleving gaan waarin de mensen eerlijker met elkaar omgaan, waarin ook jongeren zichzelf durven te zijn en niet meegaan met een groep, maar hun eigen weg gaan, hun eigen smaak bepalen. Wij gaan een goede tijd tegemoet, waarin de mensheid zal worden bevrijd van veel onzin. Het zal een ontdekken zijn van de wereld waarin wij slechts voorbijgangers zijn. Dat heeft niets met geloof te maken maar met gevoel. Je hoeft niet per se in God te geloven om verantwoord bezig te zijn!"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden