Mandela is opgelucht over uitblijven van almacht ANC

Van onze buitenlandredactie JOHANNESBURG, AMSTERDAM - Niet alleen de zakenwereld is opgelucht dat het ANC geen tweederde meerderheid heeft gehaald in het parlement. In een opmerkelijke verklaring betuigde ook ANC-voorzitter Nelson Mandela hierover gisteren zijn 'blijdschap'.

Het neemt volgens Mandela de angst weg dat het ANC op eigen houtje de grondwet zal herschrijven. Mandela herhaalde met nadruk dat zijn partij, ondanks het numerieke overwicht, er naar streeft de andere partijen te betrekken bij het landsbestuur.

Frederik Willem de Klerk, die tot Mandela's inauguratie als president aanblijft, zei dat hij “vol vertrouwen” is over het functioneren van de toekomstige regering van nationale eenheid. Het nieuwe kabinet zal 27 leden tellen: achttien zetels gaan naar het ANC, zes naar De Klerks Nationale Partij, en drie naar Inkatha.

Na de officiële bekendmaking van de verkiezingsresultaten gaf het ANC - geheel onverwachts - vrijwel onmiddellijk aan, welke ANC-ministers zitting zouden moeten hebben in de nieuwe regering.

Een van de twee vice-presidenten wordt als het aan het ANC ligt Thabo Mbeki, die daarmee meteen tot de kroonprins van Nelson Mandela gemaakt is. De andere vice-president zou F. W. de Klerk moeten worden.

Een andere bekende naam is die van Joe Slovo, de blanke leider van de Zuidafrikaanse communistische partij. Slovo zou minister van huisvesting en welzijn worden. Voor de post buitenlandse zaken acht het ANC Alfred Nzo het meest geschikt.

Opmerkelijkste voorstel van het ANC is de kandidaatstelling van Joe Modise, sinds 1965 commandant van de gewapende vleugel van het ANC, Umkhonto we Sizwe, voor de post van defensie.

Hoewel Modise tijdens de onderhandelingen alom geprezen werd om zijn kwaliteiten, en tamelijk ongeschonden tevoorschijn kwam uit een intern onderzoek naar martelingen in ANC-kampen, werd algemeen aangenomen dat het ANC deze gevoelige post zou overlaten aan een NP'er, of daar een 'neutrale' ANC'ers zou benoemen, om het leger tevreden te stellen.

Er werd zelfs gespeculeerd over een kandidatuur voor de leider van het extreem-rechtse Vrijheidsfront, Constand Viljoen.

Dat de precieze verdeling van de ministersposten nog niet vastligt, blijkt uit opmerkingen van Mandela. Hij zei dat de Nationale Partij belangstelling heeft voor ministersposten die hij al eerder had toegewezen. Mandela zei dat hij de wensen van de partij van De Klerk zou bespreken met zijn partij. “Sommige van de portefeuilles die ik aan mijn mensen heb gegeven, zou de heer De Klerk willen hebben. Ik ga naar mijn eigen organisatie terug om te melden dat dit de wens is van de Nationale Partij”, aldus Mandela.

- Vervolg op pagina 4

NP houdt financiën Z-Afrika VERVOLG VAN PAGINA 1

Derek Keys van de Nationale Partij, die in de regering-De Klerk minister van financiën was, zou deze post moeten behouden in de regering van nationale eenheid, zei Mandela.

“Wij zijn ons bewust van het belang dat het departement, de portefeuille van financiën, blijft zoals de situatie is - zonder onderbreking”, aldus Mandela. Keys was ook minister van handel en industrie in de demissionaire regering. Het ANC heeft Trevor Manuel, het hoofd van zijn economische afdeling, voor die post genoemd.

De eerste vrije verkiezingen in ZuidAfrika zijn op hoofdlijnen vrij en eerlijk verlopen en daarom is de uitkomst geldig, zei Johann Kriegler, de voorzitter van de Onafhankelijke kiescommissie (IEC). “Wij waren in staat de uitgesproken wil van het volk met redelijke nauwkeurigheid vast te stellen”, aldus Kriegler.

Het ANC kreeg uiteindelijk 62,6 procent van de stemmen. Mandela wordt komende dinsdag beëdigd als eerste president van het nieuwe Zuid-Afrika. De Nationale Partij behaalde ruim 20 procent van de stemmen, wat haar het recht geeft op het vice-presidentschap. Als derde eindigde de Zulu-beweging Inkatha met iets meer dan 10 procent. In totaal heeft het tellen van de stemmen zeven dagen in beslag genomen, en ondanks verschillende berichten over fraude wordt de uitslag gerespecteerd.

Ook bij de provinciale verkiezingen behaalde het ANC de meerderheid van de stemmen. De partij werd het grootst in zeven provincies. De Nationale Partij wist de meeste stemmen te trekken in de Westkaap, waar veel blanke boeren wonen en Inkatha kon in de thuisbasis KwaZulu-Natal op een meerderheid rekenen.

Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi vindt de uitslag “voldoende eerlijk en vrij om in staat te zijn vooruit te komen”. Maar hij waarschuwde dat “deze historische verkiezingen niet een gespreid bedje hebben gemaakt waarop de Zuidafrikanen nu kunnen liggen”.

In totaal hebben meer dan 19,7 miljoen Zuidafrikanen hun stem uitgebracht, wat neerkomt op 87 procent van de kiesgerechtigden. Zo'n 193 000 stemmen zijn ongeldig verklaard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden