Reportage

Manchester blijft de stad van popmuziek en voetbal

Beeld AFP

In de jaren negentig was een zware Ira-bomaanslag het begin van een herrijzenis van Manchester. Deze keer liggen de zaken anders. Maar de Engelse stad probeert het hoofd koel te houden.

Ze is een van de laatste blanken in haar woonwijk en daar is ze, eerlijk gezegd, niet zo blij mee. "Al onze blanke vrienden en kennissen zijn al vertrokken", fluistert de 62-jarige Teresa Phillips. De gepensioneerde schoonmaakster loopt met een boodschappenkarretje door de drukke wijk Longsight in het zuiden van Manchester. Ze is op weg naar de bushalte, omdat ze gaat oppassen op een kleinkind. "Mijn man en ik willen ook weg uit de wijk. We proberen ons huis te verkopen."

Longsight was een paar decennia geleden nog een vrijwel volledig witte arbeidersbuurt, maar wordt tegenwoordig bewoond door een mengelmoes van immigranten uit onder meer Pakistan, Bangladesh en allerlei Afrikaanse landen. In de hoofdstraat rijgen kebabhuizen, telefoonwinkels en geldwisselkantoortjes zich aaneen. De meeste vrouwen dragen een hoofddoek. 

En bij halalslagerij Medina kun je, afhankelijk van het gewicht, voor rond de zeventig euro een heel schaap kopen. "Vroeger was het hier veilig", vertelt Phillips. "Het probleem is dat veel moslims hun vrouwen 's avonds binnen houden. Daardoor zijn er alleen nog maar mannen op straat. Dat maakt het voor mij gevaarlijk."

De zelfmoordaanslag van afgelopen maandag, die is opgeëist door terreurbeweging Islamitische Staat, heeft de aandacht gevestigd op de arme immigrantenwijken van Manchester. Want de terrorist die zichzelf opblies in een grote concerthal in het stadshart kwam uit zo'n buurt. En de politie vermoedt dat hij zijn plan smeedde samen met geestverwanten uit soortgelijke wijken. De ruigere delen van deze buurten worden soms, vanwege het geweld, 'Gunchester' genoemd.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld Getty Images

Gehersenspoelde mannen

Veel mensen hier in Longsight vrezen dan ook dat de aanslag de altijd sluimerende spanningen over immigratie zal aanwakkeren. "Het ergert mij dat het meteen weer over de islam gaat", zegt Heba Iman, een 17-jarig meisje met een zwarte hoofddoek op de levendige markt van Longsight. "De personen die dit hebben gedaan zijn helemaal geen moslims. Het zijn gehersenspoelde mannen."

Het is een zonnige, warme dag. Als je je ogen dichtdoet, kun je je tussen de marktstalletjes in een exotisch buitenland wanen. Er klinkt onder meer Urdu, Arabisch en diverse Afrikaanse talen. De marktkooplieden verkopen kleurige sari's, hoofddoeken, spotgoedkope schoenen, cassavewortels, bakbananen en nog veel meer.

"Deze verschrikkelijk aanslag maakt duidelijk dat we hier meer met elkaar moeten praten", zegt Waqar Rashid, die net bij een stalletje een stofzuigerslang heeft gekocht. "Ik ken moslims die na jaren hier nog altijd beroerd Engels spreken. Dat maakt integreren in de Britse samenleving natuurlijk lastig."

Rashid, van Pakistaanse afkomst, is een beer van een man met een grote donkere baard. Hij runt met familieleden een restaurant in een nabijgelegen wijk. "We moeten elkaar beter leren kennen. Dat is de enige manier om dit soort geweld te voorkomen. Als je elkaar kent en begrijpt, doe je dit soort dingen niet. Welke gek doodt er nou opzettelijk jonge kinderen die zichzelf vermaken bij een concert?"

Dat zijn witte buurtgenote zich in delen van de wijk 's avonds niet meer veilig voelt, is volgens Rashid onterecht. Al voegt hij er meteen aan toe dat zijn eigen echtgenote 's avonds nooit zonder hem of een mannelijk familielid naar buiten gaat. "Maar dat heeft niks te maken met onveiligheid." Hij gebaart naar zijn gesluierde vrouw, die op een paar meter afstand door het spleetje in haar nikab staat toe te kijken. "Ik zou het onprettig vinden als zij na donker in haar eentje naar buiten zou gaan."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld Photo News

Textielstad

Manchester, met een half miljoen inwoners de vijfde stad van Engeland, probeert deze week de zware zelfmoordaanslag, waarbij 22 mensen omkwamen, te verwerken. De voormalige textielstad, groot geworden door de Industriële Revolutie, was vaker doelwit van geweld. Zo legden Duitse bommenwerpers in 1940 een flink deel van het historische stadshart in de as. Spanningen over immigratie leidden al eens tot etnische rellen in de arbeiderswijk Oldham. En de stad kreeg een hele reeks aanslagen door Ierse Republikeinen voor zijn kiezen.

De zwaarste was in 1996, toen Ira-terroristen een truckbom tot ontploffing brachten bij een warenhuis. Die aanslag veroorzaakte een enorme ravage in het centrum. Er vielen zo'n tweehonderd gewonden, gebouwen raakten zwaar beschadigd en ruiten braken tot op honderden meters afstand.

Opmerkelijk genoeg gaf juist die grote Ira-aanslag ook de aanzet tot een ommekeer. Want om de schade te repareren moest er grootscheeps geïnvesteerd worden. Door die investeringsgolf, en de Gemenebestspelen van 2002, kwam een ingrijpende stadsvernieuwing op gang. "Het zou pervers zijn om te zeggen dat het economische succes van Manchester te danken is aan die aanslag", stelt de Britse schrijver Howard Jacobson, afkomstig uit de getroffen stad, deze week in een opinieartikel. "Maar Manchester is wel, met trotse geldingsdrang, als een feniks herrezen uit de as."

Manchester heeft tegenwoordig een dynamisch centrum met spiegelglazen kantoortorens, opgeknapte historische gebouwen en drukke straten met de traditionele zwarte taxi's en groen-witte dubbeldekkerbussen.

Veel inwoners zijn trots op de stiff upperlip waarmee zij met zijn allen het dagelijks leven weer oppikken. "Wat ik mooi vond was de wake die werd gehouden op de avond na de aanslag", zegt Steven Riley. "De terreurdreiging was op het hoogste niveau, maar toch kwamen duizenden mensen naar het plein bij het stadhuis om gezamenlijk de slachtoffers te gedenken. Heel Brits was dat."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld AP

Popmuziek

Riley is klantenservice-medewerker en zit 's middags tijdens zijn lunchpauze op de marmeren trappen van een kantoor even te genieten van de zon. Volgens hem gaat achter de ogenschijnlijke onverstoorbaarheid behoorlijk wat weggestopte nervositeit schuil. Want delen van het stadscentrum zijn nog altijd afgesloten met blauw-witte linten, politievoertuigen en bobby's in fluorescerende hesjes. 

En de politie heeft inmiddels her en der in de stad al zeker acht mogelijke medeplichtigen van de terrorist gearresteerd. "Dit was onze eerste aanslag door moslims. Ik weet niet wat er gebeurt als we er bijvoorbeeld over twee weken nog eentje krijgen. Ik weet niet of we dan nog zo kalm blijven."

Wat de aanslag voor velen hier extra pijnlijk maakt, is dat hij werd gepleegd in een concertzaal waar een tieneridool optrad. Niet alleen omdat er kinderen omkwamen, ook omdat popmuziek nauw verbonden is met Manchester. De stad groeide in de jaren tachtig en negentig uit tot hét centrum van vernieuwing van de Britse popmuziek, met wereldberoemde bands als Oasis, The Smiths, New Order, Simply Red en The Stone Roses. "Als ik nu een dochter van een jaar of elf zou hebben, weet ik niet of ik haar nog naar een concert zou laten gaan", zegt journaliste en muziekrecensente Denise Evans. "Waarschijnlijk niet."

De 33-jarige journaliste vertelt dat zij in de uren na de terreurdaad voor de lokale tabloid Manchester Evening News verslag deed vanuit een ziekenhuis waar gewonden naartoe werden gebracht. "Ouders trokken van ziekenhuis naar ziekenhuis, op zoek naar hun kinderen. Familieleden ijsbeerden door de gangen, wachtend op nieuws over gewonden. Het was een afschuwelijke nacht."

Of de aanslag van afgelopen maandag, net als de Ira-bom destijds, voor een ommekeer kan zorgen, wordt door velen hier betwijfeld. Anders dan de toenmalige Ierse terreur is het radicaal-islamitische terrorisme een wereldwijd probleem. En ook de complicaties die immigratie met zich meebrengt, zijn niet met zoiets relatief eenvoudigs als stadsvernieuwing op te lossen. 

Al vermoeden sommigen dat de aanslag de parlementsverkiezingen van 8 juni zal beïnvloeden. Evans: "Ik denk dat het de standpunten aan beide zijden verhardt. Wie al tegen immigratie zijn, worden nog meer tegen. En degenen die tolerant zijn tegenover buitenlanders graven zich ook nog verder in."

En toch. Als het doel van de aanslag was de mensen hier in Manchester hun manier van leven af te nemen, zoals velen denken, dan is dat maar heel beperkt gelukt. Want een dag na de aanslag treedt de Schotse newwavepopgroep Simple Minds alweer gewoon op in een kleinere concertzaal in het centrum. Het stadsbestuur heeft bovendien besloten om een grote hardloopwedstrijd, die voor komende zondag gepland staat, door te laten gaan. 

En twee dagen na het bloedbad staan pubs ook alweer vol Manchester United-supporters voor de Europa League-finale tegen Ajax. Voetbal is, naast popmuziek, de andere grote gekte in deze stad met twee topclubs, Manchester United en Manchester City.

"Ach, je kunt wel depressief thuis blijven zitten, maar waar is dat goed voor?" zegt Lee Knott. De 33-jarige United-supporter, een kortgeknipte gedrongen man met armen vol tatoeages, staat met twee kameraden aan het begin van de avond bij de ingang van pub The Old Nag's Head. Ze zijn gekleed in het rood van hun club en hebben grote glazen bier in de hand. "Dit verzet de gedachten even."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld AFP

Lalala Manchester!

Als de supporters even later op een scherm in de pub naar de wedstrijd kijken, wordt er luid gezongen en gebrald, en wild op en neer gesprongen. Bij het eerste doelpunt van United schiet iedereen omhoog. 'Lalala Manchester! Lalala Manchester!' scanderen de fans. Wanneer de verslaggever uit Nederland iets te hard juicht bij een schaarse doelpoging van Ajax, krijgt hij een vleug bier naar het hoofd.

Na de overwinning met 2-0 op de Amsterdamse club ontstaat buiten, voor de ingang van de pub, een door alcohol gevoede discussie over de betekenis van de zege. Volgens sommigen is de winst precies wat Manchester nodig heeft in deze donkere tijden. Maar anderen vinden die conclusie ongepast.

"Als je een kind hebt verloren bij die aanslag, dan maken twee doelpunten van United echt niks uit hoor", bromt James Waterdrinker, een kalende dertiger met een stoppelbaardje. Hij heeft een beige trainingsjack aangetrokken over zijn United-shirt en staat op het punt om naar huis te gaan. "Het is uiteindelijk alleen maar voetbal", zegt hij. "Maar we hebben vanavond wel laten zien dat we, ondanks alles, gewoon doorleven. We laten ons niet gek maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden