Malta

De Europese Unie telt nu 25 lidstaten. Sommige leden kennen we van nabij, andere alleen van een afstand. In ieder land werd een schrijver gevraagd een portret te maken van zijn land, in tien vaste punten. Op weg naar de uitbreiding wekelijks in de Verdieping een zelfportret van een EU-staat. De schrijver Oliver Friggieri is geboren in de Maltese plaats Floriana (1947), voorstad van Valletta. De geografische ligging van de eilandengroep Malta en de verschillende talen die er gesproken worden zijn van invloed geweest op zijn werk. Friggieri heeft zowel in het Maltees, het Italiaans als het Engels geschreven. Zijn poëzie is evenals zijn romans en korte verhalen in vele talen vertaald. In 1996 publiceerde hij zijn eigen dictionaire voor de Maltese literatuur, een uitgebreid handboek dat meer over de taal op deze eilandengroep in de Middellandse Zee vertelt. Friggieri kreeg onderwijs op het seminarie van de aartsbisschop en daarna aan de universiteit van Malta, waar hij in 1990 hoogleraar werd.

1 Het schilderij

'De onthoofding van Johannes de Doper' van Caravaggio

Het belangrijkste schilderij in de schatkamers van Malta is de onthoofding van Johannes de Doper van de hand van Caravaggio. Het siert het altaar van de kapel van de St Jans kathedraal van Valletta. Michelango Merisi da Caravaggio (1583-1610) ging in 1606 naar Malta. Het schilderij meet 520 bij 321 centimeter, en wordt beschouwd als het grootste werk dat Caravaggio schilderde. Het is het enige werk dat hij ooit signeerde en nog wel met het rode bloed dat uit het hoofd van de martelaar sijpelen. Het is in al zijn dramatiek van een enorme eenvoud en wordt gezien als een van de belangrijkste werken in de geschiedenis van de schilderkunst. Kleur, handeling en onbeweeglijkheid, zijn in een sfeer van eerbied, karakteristiek voor dit schilderij.

2 De foto

Granaries Square, Floriana (Graanschuurplein)

Een van de opvallende pleinen op Malta heet het Graanschuurplein. Het is gelegen in Floriana, de voorstad van Valletta en ligt voor de trotse Sint Publius, gewijd aan de heilige die de eerste bisschop zou zijn geweest op het eiland. Het plein telt talrijke grote silo's die in de zeventiende eeuw werden gebouwd om de voedselvoorraden veilig te stellen. Het graan werd diep in de silo's bewaard. Deze graanhandel ging tot enkele tientallen jaren geleden door. Het Graanschuurplein is zeer bekend bij alle Maltezers omdat belangrijke religieuze en politieke gebeurtenissen daar plaatshebben. De politieke partijen zijn er trots op om daar met hun grote menigtes te tonen hoeveel aanhang zij wel niet hebben.

3 De persoon

Dun Gorg Preca

Dun Gorg Preca (1880-1962) is een van de belangrijkste figuren in de religieuze geschiedenis van Malta. In 1907 stichtte hij een Genootschap van de Christelijke Leer met de bedoeling om groepen mannen en vrouwen uit alle geledingen van het leven, niet getrouwd en volledig aan hun missie gewijd op te leiden. Zij moeten op hun beurt jongeren en volwassenen kennis van de godsdienst bijbrengen. Zijn genootschap is over heel Malta verspreid en tegenwoordig ook in verscheidene andere landen gevestigd. Iedereen kan getuigen over Preca's toewijding, veel mensen herinneren zich nog zijn welbespraaktheid en zijn overtuigingskracht waarmee hij grote menigtes in kerken en op openbare plaatsen toesprak. In 2001 verklaarde paus Johannes Paulus II hem heilig.

4 Het ding

De vlag van Malta

Volgens de grondwet van Malta, zoals die werd goedgekeurd bij het bereiken van de onafhankelijkheid in 1964 bestaat de vlag van Malta uit twee verticale strepen, wit aan de stokzijde en rood aan de buitenkant. Een afbeelding van het Britse George-Cross dat aan Malta werd gegeven door Zijne Majesteit koning George de Zesde op 15 april 1942, in het rood, staat in de hoek van het witte gedeelte. De Maltezer vlag, een legendarisch symbool in de geest van de bewoners van Malta komt veelvuldig voor in de dichtkunst van Malta en wappert op de daken van talrijke huizen, vooral als er feesten zijn.

5 De tekst

Silta minn rumanz

,,L'istejjer tan'nannu kienu jispiccaw sikwit b'hafna mistoqsijiet tieghu stess. Kellu habta jtemm ir-rakkont bil-mod il-mod, jiehu nifs twil 'il gewwa biex jistrieh ghal ftit, jaghti harsa qasira 'l barra mit-tieqa tal-gallerija, u jerga' jibda jitkellem waqt li jbandal lil Toninu kemm kemm fuq siequ l-leminija. Kien jirrakkonta biex jaghti gost lit-tifel, li ma kienx jiddejjaq qabel ma jkun beda jonghos u qabel ma rasu tkun bdiet tixxengel sakemm tinzel tistrieh fuq sidru. Kien jirrakkonta wkoll biex bhallikieku jitkellem wahdu b'lehen gholi li jisimghu hu nnifsu, ma' dik it-taqsima wiesgha tal-memorja tieghu fejn kienet mahzuna zghozitu mbieghda.''

Het openingsstuk van 'Gizimin li qatt ma jiftah' (Jasmijnen die zich nooit openen). Roman van Oliver Friggieri uit 1998.

Vertaling

Grootvaders verhalen eindigden vaak met heel wat open vragen. Als hij bij het einde van het verhaal kwam, stopte hij gewoonlijk even, hield de adem in, wierp even een blik uit het balkonraam en ging dan door met zijn voordracht, terwijl de kleine Toninu zachtjes op zijn rechter knie heen en weer wiegde. Zijn verhalen waren bedoeld om de kleine jongen die er nimmer moe van werd, te vermaken. Het kind bleef maar luisteren totdat hij begon te geeuwen en te knikkebollen en zijn hoofd zich zachtjes op zijn borst neervleide. Zijn verhalen stelde grootvader zelf in staat om luid tot zichzelf te spreken met een stem die kon reiken tot in de diepste diepten van zijn geheugen, waarin ook zijn eigen vroegste jeugd lag verscholen.

6 De muziek

Volksliedjes

De melodieën van de volksmuziek zijn de Maltezers erg dierbaar. Met een beperkt aantal deuntjes bezingen volkszangers, die in het Maltees bekend staan als 'ghannejja', en ook anderen hun vreugde en hun verdriet. Ook komt dit voor bij een religieuze of politieke gebeurtenis. Sommige volksliederen heten 'ghana tal-fatt', omdat zulke liederen een vaak tragisch en zorgelijk verhaal vertellen. Een tweede vorm heet 'ghana spirtu pront'; het is een lied dat onmiddellijk ter plekke wordt verzonnen als een soort uitdaging tegenover een andere zanger, die op zijn beurt weer klaar staat om met een nieuwe strofe te antwoorden. 'Ghana la Bormliza' is een ander vorm van volkszang en wordt gekenmerkt door de oorspronkelijke wijze waarop de zanger zijn stem gebruikt.

7 Het gedicht

Het nationale volkslied

De woorden van het nationale volkslied zijn misschien wel het best bekend onder de Maltezers. Het is een gedicht van zes regels, bestaande uit twee strofen van drie regels elk. Het werd in het begin van de jaren twintig van de twintigste eeuw geschreven door Dun Karm, de nationale dichter die leefde tussen 1871 en 1961. Het gedicht is een gebed aan God om de religieuze traditie op Malta te behouden en eenheid te brengen onder zijn burgers.

Lil din l-art helwa, l-omm li tatna isimha,

Hares, Mulej, kif dejjem Int harist,

Ftakar li lilha bl-ohla dawl libbist.

Aghti, kbir Alla, id-dehen lil min jahkimha,

Rodd il-hniena lis-sid, sahha 'l-haddiem,

Seddaq il-ghaqda fil-Maltin u s-sliem.

(Vertaling)

Waak over haar, O Heer, zoals u altijd hebt gewaakt

Over dit geliefde moederland, wier naam wij dragen!

Houd haar in uw gedachten, zij die U zo mooi hebt gemaakt!

Moge hij die regeert, geacht worden om zijn wijsheid

Een barmhartige meester zijn, de mensen kracht geven!

Ons allen sterken in eenheid en vrede!

8 Het gerecht

Bigilla (tuinbonenpasta)

Deze 'snack' is doorgaans 's winters op straat te koop, terwijl het in deze tijd vooral in winkels te verkrijgen is. De gedroogde tuinbonen moeten eerst twee dagen lang in het water liggen, zodat zij zacht worden. Het water moet dan aan de kook worden gebracht en blijven sudderen totdat de bonen helemaal gekookt zijn. Nadat het vocht is afgegoten worden de bonen fijngehakt. Voeg er olijfolie, peterselie en knoflook aan toe. Dien bigilla op als tussendoortje of als smaakmaker voor het hoofdgerecht.

9 De plaats

Hagar Qim

De Hagar Qim is een prachtige megalitische tempel die is gebouwd in de tijd tussen 2400 en 2000 voor Christus. Belangrijke archeologen uit de hele wereld hebben er aandacht aan besteed. Samen met andere nederzettingen op Malta, wordt het beschouwd als een van de oudste vrijstaande stenen bouwwerken in de wereld. In 1839 werd het opgegraven. Het altaar op pilaren en twee tafel-altaren zijn enkele attracties van deze tempel. Een van de grotere megalieten van het bouwwerk weegt maar liefst twintig ton en is ongeveer zeven meter hoog. Dichtbij Hagar Qim liggen andere ruïnes, even beroemd en bekend als Mnajdra.

10 De gebeurtenis

De onafhankelijkheid

Na de nederlaag van Napoleon werd Malta een Britse kolonie. Meer dan anderhalve eeuw was Malta afhankelijk van zijn scheepswerven en van zijn waardevolle strategische ligging. En dus ook van de aanwezigheid van de Britse vloot. Het eiland speelde een belangrijke rol in de Tweede Wereldoorlog. In de twintigste eeuw deden de politici hun uiterste best om meer onafhankelijkheid te krijgen van Londen. Op 21 september 1964, tijdens het premierschap van de prominente staatsman George Borg Olivier, bereikte het eiland volledige onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. De onafhankelijkheidsplechtigheid werd in Floriana gehouden en werd door de meeste Maltezers bijgewoond. Tien jaar later werd Malta een republiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden