Malta legt reddingsschepen aan banden

Migranten bidden aan boord van het hulpschip Open Arms, na hun redding uit een rubberboot. Beeld AP

Malta verbiedt opnieuw een hulpschip om uit te varen. 'Er gaan meer mensen sterven', zegt een hulpverlener.

De autoriteiten op Malta hebben voor de tweede keer in een week een hulpschip stilgelegd dat normaal gesproken migranten redt op de Middellandse Zee. Het reddingsschip de Sea-Watch 3, dat wordt gerund door een Duitse hulporganisatie, was voor regulier onderhoud en bevoorrading in de haven van de Maltese hoofstad Valletta, maar kreeg daar te horen dat het niet mag uitvaren.

Volgens de havenautoriteiten worden slechts de papieren en de staat van het schip gecontroleerd, maar hulporganisatie Sea-Watch vermoedt politieke motieven. "Wij denken dat dit rechtstreeks voortvloeit uit de afspraken die de regeringsleiders vorig week in Brussel hebben gemaakt", zegt woordvoerder Jelle Goezinnen van Sea-Watch. "Ze willen de hulpschepen gewoon aan banden leggen."

Hulpwerkers gecriminaliseerd

Vorig week werd een ander hulpschip, de Lifeline, ook al stilgelegd op Malta. De kapitein, de Duitser Claus-Peter Reisch, werd zelfs gearresteerd en verscheen gisteren in Valletta voor de rechtbank. Hij wordt er door de Maltese justitie van beschuldigd zijn schip onjuist te hebben geregistreerd en illegaal de Maltese wateren binnen te zijn gevaren. "In wat voor wereld leven we als hulpwerkers die op zee mensen redden, worden gecriminaliseerd?", verklaarde Reisch gisteren.

Hulporganisaties zijn sinds enkele jaren met reddingsschepen actief in de Middellandse Zee, maar hun operaties zijn omstreden, zeker in rechtse kringen in Italië en Malta. De radicaal-rechtse Italiaanse vicepremier Matteo Salvini beschuldigt de hulpclubs ervan dat zij stilzwijgend samenwerken met mensensmokkelaars en dat zij met hun aanwezigheid een aanzuigende werking hebben op asielzoekers. Hij sloot daarom onlangs de Italiaanse havens voor de hulpboten. En de Maltese regering kondigde vorige week aan dat zij de vaartuigen geen logistieke steun meer geeft.

Voor de hulporganisaties wordt het werken hierdoor lastiger. Hun schepen moeten nu een stuk verder varen om asielzoekers aan land te brengen en ook om brandstof en voorraden in te slaan. Zo was het Spaanse schip de Open Arms gisteren onderweg naar Barcelona, nadat het de toegang was geweigerd tot Italiaanse en Maltese havens. En het reddingschip de Aquarius, dat wordt gerund door SOS Méditerranée en Artsen zonder Grenzen, moest voor bevoorrading en verversing van zijn bemanning uitwijken naar de Zuid-Franse havenstad Marseille. "We worden actief tegengewerkt", zegt Ellen van der Velden van Artsen zonder Grenzen. "Er worden steeds nieuwe regels bedacht om het ons moeilijk te maken."

Minder reddingscapaciteit

Een belangrijk gevolg is dat er op dit moment geen enkel particulier hulpschip aanwezig is voor de Libische kust. Wanneer migranten daar nu in nood raken, zijn zij aangewezen op patrouillerende kustwacht- en, marineschepen en koopvaardij-schepen. Als ze worden opgepikt door de gebrekkige kustwacht van Libië, is de kans groot dat ze worden teruggebracht naar dat gevaarlijke land.

Hulpverleners verwachten dan ook dat mensensmokkelaars hun werkwijze zullen aanpassen. De smokkelaars gaan misschien weer grotere, iets betere boten inzetten, waarmee migranten een betere kans hebben om de overkant van de Middellandse Zee te halen. Ook zouden andere routes opnieuw populairder kunnen worden, bijvoorbeeld naar Spanje en Frankrijk, in plaats van Italië. Hulpverleners waarschuwen bovendien dat er weer meer migranten dreigen te verdrinken.

"Er is minder reddingscapaciteit in het gebied", zegt woordvoerder Jelle Goezinnen van Sea-Watch. "Dus er gaan meer mensen sterven. Dat is zeker."

Lees ook:

Een migratie-akkoord dat iedereen kan pruimen

Het migratie-akkoord op de Europese top roept veel vragen op. Geen enkel land binnen en buiten de EU staat te popelen om het voortouw te nemen bij de afspraken.

Duitse crisis op de valreep bezworen

Een dreigende crisis in de Duitse regering is beslecht. Er komen asielcentraaan de grens met Oostenrijk. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden