Major haalt bakzeil onder druk van opstandige Tories

Van onze buitenlandredactie

Minister van handel en industrie Michael Heseltine haalde gisteren bakzeil in een tumultueus Brits Lagerhuis. Niet 31, maar tien mijnen die onrendabel draaien gaan dicht. Over de resterende 21 valt begin volgend jaar een besluit, als hun positie is onderzocht. Verder kwam de minister met een extra 'reddingspakket' van 165 miljoen pond (450 miljoen gulden) voor de getroffen mijnstreken.

De gedwongen stap terug betekent het zoveelste gezichtsverlies voor premier John Major. De laaiende protesten van mijnwerkersbonden waren misschien ingecalculeerd, en de bijtende kritiek van economen, industrielen, kerkleiders en pers voor lief genomen, maar de verklaring van zeker acht Conservatieven, dat zij morgen met Labour tegen het regeringsbesluit zouden stemmen, bracht hem van zijn stuk.

Met een meerderheid van 21 zetels in het Lagerhuis, dreigde een nederlaag voor het kabinet. En mogelijk het vertrek van minister Heseltine, met wie Tories toch nog een appeltje te schillen hebben, omdat hij 'hun' Margaret Thatcher twee jaar geleden dwong af te treden.

'Tarzan' Heseltine, die volgens velen de regering onnodig in verlegenheid had gebracht, probeerde zich met zijn gebruikelijke flair staande te houden in het roerige Lagerhuis. Verbeten onderstreepte de minister nog eens, dat er geen alternatief is voor de mijnsluitingen: "British Coal produceert te veel, tegen een te hoge prijs." De bunkers van de elektriciteitscentrales puilen volgens hem uit en de toekomst is somber. De stroomproducenten zijn verplicht jaarlijks 65 miljoen ton steenkool af te nemen, maar dat contract loopt volgend voorjaar af. Staatsmijnen hopen dan op een gegarandeerde afzet van 40 miljoen ton, maar dat kan wel eens lager uitvallen, aldus Heseltine. "In dat geval moeten nog meer banen verdwijnen." Hij waarschuwde ontslagen mijnwerkers hun 'vertrekpremie' (van maximaal een ton) niet in zieltogende mijnen te steken bij de privatisering van British Coal volgend jaar.

De oppositie van Labour reageerde woedend. "In plaats van de mijnen te redden, kommert u zich om uw eigen hachje" , bitste 'schaduw-minister' Robin Cook. Hij hekelde de privatisering van de elektriciteitsmaatschappijen die steenkool inruilen voor gas en wees op de miljarden-steun voor de Duitse mijn-industrie. "Misschien kunt u de Britse energie-politiek eens uitleggen?" Zijn partijgenoot Dennis Skinner drukte zich wat minder parlementair uit: "Het wordt tijd dat het zootje opdondert."

Lagerhuis-speaker Betty Boothroyd moest meer parlementariers tot de orde roepen. Vooral de Lagerhuisleden uit de kiesdistricten met een (te sluiten) mijn deden een emotioneel beroep op de regering. Hadden diverse experts niet voorgerekend dat het gebruik van steenkool helemaal niet duurder is dan gas? Heseltine hield echter voet bij stuk. Dat de Duitsers willen bloeden, is hun zaak, de Britten zijn veel voordeliger uit als zij hun gasvoorraden in de Noordzee aanspreken die toereikend zijn voor de komende 50 jaar, meende hij.

De stap terug van Major lijkt de meeste 'afvallige' Tories weer binnen boord te halen. Drie van de acht verklaarde tegenstemmers vinden dat aan hen is tegemoet gekomen. Winston Churchill (de kleinzoon van de oud-premier) en Elizabeth Peacock proberen nog meer uit de kan te halen in het Lagerhuisdebat morgen, maar het is onwaarschijnlijk dat het kabinet nog verder toegeeft. Drie andere Tories mokken nog en vinden dat Heseltine moet aftreden. De kans dat Labour daar in een motie om vraagt, wordt echter klein geacht.

Vakbondsleider Arthur Scargill gruwde van Majors (door hem voorspelde) terugtocht. Zijn collega Roy Link van de rivaliserende bond UDM vervloekte Heseltine vanuit zijn ondergronds verblijf in de stilgelegde mijn Silverhill, waar hij zich uit protest heeft opgesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden