Magnifieke Otello zo zwart als roet

OPERA

Otello Opera Vlaanderen *****

Het kan dus toch! Een enscenering van een Verdi-opera die hoofd en hart in gelijke mate beroert. Een enscenering die je weer eens doet beseffen hoe geniaal hij was, die 'boer uit Roncole', zoals Verdi zichzelf spottend noemde. Een enscenering die modern is, je aan het denken zet en niet tégen, maar mét de muziek tot een bijzondere totaalbeleving komt. Bij Opera Vlaanderen in Antwerpen werden alle recente twijfels omtrent de fiducie in hoogstaande, hedendaagse Verdi-opvoeringen volledig weggeblazen.

En dat nog wel met een van de moeilijkere Verdi's, zijn voorlaatste meesterwerk 'Otello'. De eerste vraag die een regisseur zich vandaag moet stellen is: 'Maak ik de Moorse generaal zwart?' De Metropolitan Opera besloot onlangs de blackface af te schaffen. Na ruim een eeuw ging hun nieuwe Otello, de blanke Aleksandrs Antonenko, vorig jaar zonder zwarte schmink de bühne op. In Antwerpen was er wel zwarte schmink, maar het was bij Ian Storey opgebracht als een Afrikaans masker; delen van zijn gezicht waren onder zijn grijswitte haren gewoon blank.

Regisseur Michael Thalheimer speelde inventief met dat zwarte gegeven. Zo droeg het uitstekend zingende Koor Opera Vlaanderen opengeknipte zwarte panty's over het hoofd, als wilde het incognito blijven. Roderigo, Jago en Cassio smeerden elkaar aan het begin zwarte vegen over het gelaat en verder speelde deze hele enscenering zich af in een gesloten zwarte doos. Die zwarte doos verbeeldde Otello's hersenpan waarin alles zich afspeelde. Jago was hier een duister alter ego van hem. Die zong zijn beroemde, nihilistische 'Credo' in aanwezigheid van Otello, die zelfs Jago's bewegingen af en toe imiteerde. En ook Desdemona was in die black box een projectie van Otello, een zwarte Madonna die plots in een uitgelicht kader aan hem verschijnt.

Pas aan het slot, als Otello zich met de hem door Jago aangereikte dolk neersteekt, scheuren de wanden van de doos eventjes open om licht door te laten. Otello's hoofd krijgt lucht, hij is verlost. In het theater werkte het concept fantastisch goed. Meteen al de storm voor de Cypriotische kust - voorbode van de storm in Otello's hoofd - leverde opzwepend muziektheater op. Machtig klonken de klankgolven van het koor en in de bak zorgde dirigent Alexander Joel voor schitterende en felle bliksemflitsen. Joel behield oog en oor voor detail en hij haalde alle vernuft die Verdi in de partituur stopte naar boven.

Ian Storey was een Otello uit duizenden. Alle dynamiek en uithoudingsvermogen voor deze rol zat in zijn stembanden, maar hij ontroerde evenzeer met zacht gezongen, mooie halftinten. De worsteling van het personage werd in Storey's interpretatie in stem én lijf tastbaar. De grote Storey was alleen fysiek al een enorme dreiging voor de frêle Corinne Winters als Desdemona. De jonge Amerikaanse sopraan debuteerde in deze rol en deed dat huiveringwekkend goed. De grote soloscène met het 'Wilgenlied' in de vierde akte was aangrijpend. Puur en welluidend afgerond met een gaaf Ave Maria, waarbij Winters haar handen weer even in de Madonna-houding van het begin hield. Daarna werd zij door Otello gewurgd met haar trouwjurk. Het wit daarvan lichtte fel op en deed in deze zwarte omgeving haast pijn aan de ogen. Ook bariton Vladimir Stoyanov leverde als Jago een prachtprestatie. Terughoudend en daardoor nog vileiner en met een sonoor en sinister stemgeluid.

Het Shakespeare-jaar is muzikaal in elk geval fantastisch begonnen in Antwerpen. Het kleine operahuis levert een in alle opzichten voorbeeldige Verdi-enscenering af. Bravo!

T/m 15 maart nog vijf keer te zien in Antwerpen en vijf keer in Gent; www.operaballet.be

foto annemie augustijns

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden