Mag Erdogan in Europa op pr-toer?

campagne | Een plan van de Turkse president om campagne te voeren in Europa brengt Duitsland in verlegenheid.

SANDER BECKER en REDACTIE BUITENLAND

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan mag in Oostenrijk geen campagne voeren voor het referendum waarmee hij op 16 april zijn persoonlijke heerschappij wil versterken. Sebastian Kurz, minister van buitenlandse zaken, zei zondag dat hij zo'n bezoek 'ongewenst' vindt. Volgens de christen-democraat zou de pr-toer de spanningen tussen de Turken in het Alpenland aanwakkeren en hun integratie schaden.

Het Turkse ministerie van buitenlandse zaken reageerde maandag diep beledigd. Het noemde Kurz' woorden 'zorgwekkend' en verweet de Oostenrijkse minister een 'racistische houding', 'islamofobie' en 'partijdigheid'. "Wij accepteren zulke onverantwoordelijke commentaren niet", aldus de verklaring op poten. Daarop liet Kurz gisteren weten dat hij niet onder de indruk is en dat hij vasthoudt aan het verbod.

Zo'n diplomatieke rel is precies wat de Duitse bondskanselier Angela Merkel probeert te vermijden. Ook zij worstelt met Erdogan, die er geen geheim van maakt dat hij binnenkort door Europa wil reizen om campagne te voeren onder de 2,9 miljoen stemgerechtigde Turken die in het buitenland wonen. Duitsland is met 1,4 miljoen potentiële stemmers veruit zijn belangrijkste jachtterrein. Oostenrijk telt er 116.000 en Nederland 240.000.

Erdogan ligt steeds slechter bij Europese leiders vanwege zijn autocratische bestuursstijl en zijn harde aanpak van politieke tegenstanders, vooral sinds de mislukte Turkse staatsgreep van 15 juli vorig jaar. De president heeft zich nog extra impopulair gemaakt met zijn referendumvoorstel voor een nieuw presidentieel stelsel, waarmee hij vrijwel alle uitvoerende macht naar zich toe wil trekken. Met zijn campagnewens, nog niet concreet uitgewerkt, plaatst hij westerse leiders nu voor een lastig dilemma: moet je toestaan dat een autocraat de democratische vrijheid in Europa gebruikt om diezelfde vrijheid in zijn eigen land te schaden?

Merkel is zich terdege bewust van de gevoeligheid, te meer omdat eerdere bezoeken van Erdogan ook grote ophef veroorzaakten. In 2008, 2010, 2011 en 2014 sprak hij eveneens aanhangers op Duitse bodem toe. Zijn bezoek in 2010 leidde tot een rel omdat hij Duitse Turken toen opriep zich niet te 'assimileren'. De bondskanselier moet er dan ook rekening mee houden dat ze bij de parlementsverkiezingen in september stemmen verliest als ze Erdogan zijn gang laat gaan. Maar het alternatief, een openlijk conflict met de Turkse leider, is nog afschrikwekkender.

Merkel kan zich zo'n ruzie simpelweg niet permitteren. Ze heeft Erdogan te hard nodig voor de uitvoering van de vluchtelingendeal tussen Europa en Turkije. Het land is bovendien een belangrijke Navo-partner en strijdt fanatiek mee tegen terreurgroep IS. Daarbij waren de Turks-Duitse verhoudingen toch al gespannen door tal van kwesties, waaronder de Erdogan-parodie van de Duitse komiek Jan Böhmermann en het asiel dat Duitsland momenteel biedt aan ruim 130 Turkse tegenstanders van de president.

Duitsland houdt daarom zijn kruit droog en wacht een officieel campagneverzoek van Erdogan af. Deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen, waar Erdogan waarschijnlijk de grote Turkse gemeente in Keulen wil toespreken, is liever pro-actief en heeft de bondsregering gevraagd om het bezoek op voorhand te verbieden. Maar de Berlijn beperkt zich vooralsnog tot bedekte kritiek op Erdogan. Minister van justitie Heiko Maas deed slechts een voorzichtige toespeling: "Wie bij ons een beroep wil doen op de vrijheid van meningsuiting, moet ook zelf de rechtsstaat en de persvrijheid waarborgen."

undefined

Merkel hekelt vastzetten journalist in Turkije

De Duitse bondskanselier Angela Merkel veroordeelt de arrestatie van de Turks-Duitse journalist Deniz Yücel. Ze riep gisteren de Turkse ambassadeur op het matje. Yücel, correspondent van de krant Die Welt, wordt in Turkije verdacht van propaganda voor een terreurorganisatie en het aanzetten tot geweld.

Op 14 februari werd Yücel aangehouden nadat hij berichtte over gelekte e-mails. De berichten zouden door hackers zijn gestolen uit de mailbox van energieminister Berat Albayrak, de schoonzoon van president Erdogan. Maandag werd de journalist vastgezet in afwachting van zijn proces.

Merkel noemt dit disproportioneel. Ze hoopt dat Yücel snel zijn vrijheid terugkrijgt. Minister van justitie Heiko Maas zei dat Ankara de basale Europese waarden moet respecteren, anders wordt een Turks EU-lidmaatschap 'steeds moeilijker of zelfs onmogelijk'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden