Mag een Afro-Surinamer 'neger' blijven heten?

Schoolkinderen met verschillende etnische achtergronden in Paramaribo,Beeld anp

Bosneger en stadsneger in het Surinaams-Nederlands. Pikinnengre (kind, letterlijk: kleine neger) en nengre-oso (kleine woning, letterlijk: negerhuis) in het Sranantongo. Wie voor het eerst in Suriname komt, zal door het veelvuldige gebruik van 'het n-woord' in de dagelijkse omgangstaal wel eens met zijn oren staan te klapperen.

"Een negerin, dat is nu eenmaal wat ik ben! Ik begrijp dat het voor sommigen gevoelig ligt, gezien de geschiedenis, maar hoe moet je mij anders noemen? Met 'zwarte' of 'Afro-Surinamer' zullen veel mensen ook een probleem hebben", lacht zilversmid Warda Marica. "Als iemand me toesnauwt dat ik 'maar een negerin' ben, ga ik die persoon natuurlijk wel op zijn plaats zetten. Dat heeft dan niets te maken met het woord op zich, maar met de toon waarop het wordt gebruikt."

In Nederland rust op het woord al geruime tijd een taboe. Denk aan de ophef over negerzoenen: de lekkernij veranderde in 2006 van naam na aanhoudende kritiek. In Suriname zelf staat nu echter ook een groepering op die het woord wil verbannen uit het taalgebruik. Dat het dit jaar exact honderdvijftig jaar geleden is dat de slavernij in de Nederlandse ex-kolonie werd afgeschaft, sterkt hen in hun overtuiging dat voortaan beter kan worden gesproken over 'Afro-Surinamers'.

Minderwaardigheidsgevoel
"De onderliggende vernederende betekenis van het woord 'neger' spreekt voor zich", zegt Ilse Adams, voorzitter van de stichting Sranan uma (Surinaamse vrouwen), op felle toon. "Het zijn de blanken die onze voorouders met kettingen rond hun nek dit land hebben binnengebracht, die hen zo zijn gaan noemen. Toch denken veel Surinamers dat het een normaal woord is. Er wordt zelfs lacherig over gedaan."

Als het aan Adams ligt, zorgt de regering ervoor dat het woord helemaal wordt verbannen. "Alleen zo kan worden afgerekend met het minderwaardigheidsgevoel dat ons is opgelegd. Op welke manier de politici dit het best kunnen doen, laat ik aan hen over. Onze taak is vooral het verspreiden van informatie. Als ik jongeren vertel over de negatieve connotatie die het woord heeft, zijn ze stomverbaasd."

"Het is natuurlijk niet mogelijk een begrip weg te gommen uit een taal. Wel is het een goede zaak dat in Suriname hierover eindelijk ook wordt nagedacht", reageert publicist Julian With, zelf geboren in het binnenland van Suriname. "Het woord 'neger' past niet meer bij deze tijd. Dat veel zwarte Surinamers zichzelf wel zo blijven noemen, komt doordat ze oorsprong en bijklank niet kennen. Ze denken daarnaast dat hun aaibaarheidsfactor bij de witte mensen omhoog gaat als zij aangeven met 'neger' geen moeite te hebben. In landen als Zuid-Afrika en de VS is het al decennia not done. Niemand haalt het in zijn hoofd om Nelson Mandela een 'negerleider' te noemen. Waarom zou dat niet gelden in Suriname?"

Laconieke houding
In Suriname zelf lijkt het enthousiasme waarmee de oproep wordt onthaald veel minder groot. Zilversmid Marica vindt zelfs dat de hele discussie nergens op slaat. "Wat zou je ermee oplossen? Is dit niet vooral een probleem van de diaspora in Nederland? Daar zijn ze in de minderheid, hokken ze samen en hebben ze heel snel het gevoel dat ze worden gediscrimineerd. Het heeft er vooral mee te maken hoe sterk je jezelf voelt. Wie niet tevreden is over zichzelf, zoekt naar een verklaring. Zo komen ze erbij dat het woord 'neger' de boosdoener is."

De regering-Bouterse reageert al net zo laconiek. Stanley Betterson, minister van regionale ontwikkeling: "Ik heb van het initiatief gehoord, maar in de ministerraad is het nog niet ter sprake gekomen. Ik heb met een woord als 'neger' geen problemen, al hangt het natuurlijk af van de manier waarop iemand het tegen me zegt. Iedereen die dat wil, mag mij een bosneger noemen. Zolang ze me maar als een volwaardig iemand zien en we kunnen samenwerken. Dat vind ik het belangrijkst."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden