Mag de Linkspartij regeren?

Onderhandelingen met SPD en Groenen in Thüringen onder druk wegens DDR-verleden

Zelfs 25 jaar na de val van de Muur heeft de Duitse politiek nog steeds de grootste moeite om de Linkspartij als volwaardige politieke partner te accepteren. De Linkspartij wordt door velen nog altijd gezien als de voortzetting van de SED, de eenheidspartij uit de DDR. Haar optreden wordt daarom steeds met het grootste wantrouwen bejegend.

Dat is met name deze weken weer te zien. Aanleiding zijn de coalitieonderhandelingen van de SPD met de Linkspartij en de Groenen in de deelstaat Thüringen. Komt die coalitie tot stand, dan levert de Linkspartij, als grootste van de drie, de premier. Maar de beoogde coalitie is wankel. In het deelstaatparlement heeft ze slechts één zetel meer dan de oppositie.

Bondskanselier Merkel sloeg meteen alarm. Ze meent dat zo'n coalitie de 'internationale betrekkingen en de Duitse veiligheidspolitiek' in gevaar brengt. Ze doelde vooral op de 'blokkadehouding' van de Linkspartij tegenover haar Europabeleid.

De SPD reageerde furieus. Secretaris-generaal Yasmin Fahimi noemde maandag de uitspraken van Merkel een 'grof schandaal'.

Verdedigers van de coalitie wijzen erop dat de Linkspartij zich in haar programma uitdrukkelijk bekent tot democratie en rechtstaat. In de deelstaten Berlijn en Mecklenburg-Vorpommern heeft de partij zelfs al eerder zonder problemen aan regeringen deelgenomen. Dat maakt de huidige opwinding alleen maar opmerkelijker.

De coalities waarin de Linkspartij, toen nog PDS geheten, meeregeerde, waren met de SPD. Het standpunt van de SPD, evenals dat van de huidige leider Sigmar Gabriel, luidt: op het niveau van de deelstaten beslissen de afdelingen, maar op federaal niveau is samenwerking uitgesloten. Struikelblok is de buitenlandse politiek van de Linkspartij.

In de huidige discussie speelt die buitenlandse politiek, behalve bij Merkel, geen rol. Het zijn vooral oude reflexen die maar niet willen slijten. Zoals bij bondspresident Joachim Gauck, strijder voor burgerrechten in de DDR, sindsdien apostel van de vrijheid. In een televisie-interview vroeg hij zich hardop af of we de Linkspartij wel 'volledig kunnen vertrouwen'.

Die uitlating stuitte op veel kritiek, niet alleen van de Linkspartij. Gauck zou daarmee zijn presidentiële boekje, dat voorschrijft dat hij boven de partijen moet staan, te buiten zijn gegaan. Maar het meest opmerkelijk was de reactie van Bodo Ramelow, de leider van de Thüringse Linkspartij en beoogd premier van de deelstaat.

"Als belijdend christen", zei de uit het Westen stammende politicus Ramelow, "heeft het me ernstig gestoord dat Gauck zijn uitspraken deed in een programma van de publieke omroep, opgenomen in een kerk, met een brandende kaars aan zijn zijde". Gaucks optreden is ook in de ogen van anderen mogelijk zijn eerste, serieuze faux pas in zijn ambt.

Afgelopen weekeinde gingen vierduizend CDU-leden, behorend tot de middenstandsvleugel, in de Thüringse hoofdstad de straat op om voor de Linkspartij te waarschuwen. Reactie van de SPD: het wordt tijd dat ook de CDU haar DDR-verleden verwerkt, toen ze als zogeheten 'blokfluitenpartij' naar het pijpen van de SED danste.

Het wantrouwen in de Linkspartij werd vorige week nog eens spectaculair geuit door de zanger Wolf Biermann, die in 1976 vanwege zijn kritische liederen het DDR-staatsburgerschap werd ontnomen. Dat leidde destijds tot een golf van protest onder intellectuelen. Tijdens zijn optreden in de Bondsdag viel hij de Linkspartij frontaal aan.

Biermann was uitgenodigd om de herdenking in het parlement van de val van de Muur luister bij te zetten. Hij zong niet alleen een dissidente klassieker, maar viel ook verbaal uit naar de aanwezige parlementariërs van de Linkspartij. Zwaaiend met zijn arm richting de fractie noemde hij hen de 'ellendige resten' van het 'drakengebroed' van de DDR.

De volksvertegenwoordigers van de Linkspartij glimlachten zuur, maar lieten het bij enige kritiek achteraf op de ongepastheid van Biermanns optreden. Ze kennen Biermann, die geen gelegenheid voorbij laat gaan om zijn verbittering over de DDR lucht te geven. De Muur mag dan een kwart eeuw geleden gevallen zijn, er slingert nog voldoende puin rond om over te struikelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden