De Opvoedvraag

Mag dat? Inslapen met een luister-cd

Beeld Thinkstock

Moeten kinderen hun gedachten laten gaan en vanzelf in slaap vallen, of is een luister-cd een prima manier om in te slapen?

Niet echt een grote kwestie maar mijn kinderen van 8 en 11 gaan het liefst naar bed met een luisterboek', schrijft een moeder. Ze hebben allebei een cd-speler op hun kamer, die ze aanzetten als ze gaan liggen. Ze vallen in slaap en moeder zet de cd's later weer uit. 'Ze worden natuurlijk wel lekker ingestopt', benadrukt ze.

Het zijn boeken op hun eigen leesniveau, Oma Boef, verhalen van Paul Biegel en Roald Dahl. Sinds kort ook een cd met filosofische vragen. Klassiekers dus en opvoedkundig heel verantwoord. Moeder maakt zich er ook niet echt zorgen om. 'Maar dramatisch gesteld zou je kunnen zeggen dat ze niet meer zonder kunnen.'

Zelf voorlezen is nóg beter

Boeken aanbieden is hoe dan ook goed, want enorm belangrijk voor de taalontwikkeling van kinderen, zegt taalonderzoeker Caroline Junge. Geschreven taal is ook rijker dan dat ouders zelf een verhaaltje verzinnen, vertelt ze. Taaltechnisch gezien heeft direct en 'live' voorlezen wel voordelen, zegt de onderzoeker van de Universiteit Utrecht. Het geeft een dialoog. "De kinderen liggen niet passief te luisteren, maar kunnen reageren en vragen stellen. Daarmee wordt het taalaanbod rijker. De voorlezer onderbreekt het verhaal als het kind een woord niet begrijpt, legt het uit, en gaat dan pas weer verder. Bij een cd ratelt de voorlezer gewoon door."

Als moeder zelf aan hun bed gaat zitten, zou dat extra effect sorteren, boven een voorleesacteur - zelfs al is het een rasverteller als Jan Meng die zowel Dahl als Biegel verlevendigt op cd. Junge: "Horen kinderen de stem van hun moeder, dan lijkt het erop dat meer delen van de hersenen aanslaan, aandachtsgebieden en beloningsgebieden." Dat geldt voor baby's, waar zij zich vooral op richt in haar onderzoek, maar ook voor tieners. "Bij een bekende stem, gaat een kind beter opletten", legt ze uit. "Ik merk het als ik mijn eigen kinderen voorlees. Ik dreig zelf in slaap te vallen, maar zij zijn alerter, blijven aan mijn lippen hangen."

Als het doel zou zijn om kinderen te laten leren van boeken is moeder dus geschikter, maar als ritueel vindt Junge de luister-cd prima. "Want het is natuurlijk wel de bedoeling dat ze in slaap vallen!" En slapen is ook belangrijk, onderstreept ze. "Kinderen die langer slapen, slaan geleerde informatie beter op."

Stilte is ook belangrijk

Volgens orthopedagoog Daniëlle Hendriks van het kinderslaapcentrum MC Haaglanden werkt een voorleesstem rustgevend. Ze adviseert wel eens een luister-cd, als ouders bij haar kliniek aankloppen met een kind met slaapproblemen. "Als het kind maar niet heel lang blijft luisteren tot voorbij de normale bedtijd. Dan kan het eraan wennen en geluid nodig hebben óm in slaap te kunnen vallen." Zij geeft wat ontspanning betreft de voorkeur aan ouders die voorlezen. "Vijf tot tien minuten. Samen een hoofdstuk, geen leerboeken, niet te spannende verhalen." Hoewel de acht- en elfjarige 'De Grote Vriendelijke Reus' waarschijnlijk al zo vaak hebben gehoord dat ze de zinnen kunnen dromen. Dan is de spanning er wel af en helpt juist de voorspelbaarheid ze in slaap. Maar misschien mist deze moeder wel het mooiste moment van de dag door die luister-cd, oppert Hendriks. "Ze kan ook even naast haar kinderen gaan liggen, kort de dag doornemen. Al zijn ze wat groter, dat is vaak heel bijzonder."

Mooiste is als kinderen niets nodig hebben om in slaap te vallen. Als het donker wordt geeft ieders biologische klok aan dat het bedtijd is, al hangt lekker in slaap vallen van veel dingen af: de tijd die je wakker bent geweest, of je overdag iets actiefs hebt gedaan en de omstandigheden in de slaapkamer: de temperatuur, is het echt donker?

Stilte is ook belangrijk, zegt Hendriks. Kinderen beginnen vaak met een diepe slaap, die wel drie uur kan duren. Als ze nog iets horen, kan het de hersenen blijven prikkelen. Dan blijven de kinderen toch luisteren en wordt hun slaap lichter. "Beste is dus als ze zelf rustig worden, hun gedachten nog even kunnen laten gaan. En hoe fijn is stilte als je de hele dag al omgeven bent door geluid?"

Zelf een kwestie indienen? Mail: opvoedvraag@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden