Maffia brengt Vijfsterrenbeweging in penarie

Ook de 'goudeerlijke' partij van Beppe Grillo heeft nu last van Italiaanse toestanden

De jonge Italiaanse Vijfsterrenbeweging is voor het eerst in de problemen geraakt door schimmige connecties met de maffia. Deze week heeft partijleider Beppe Grillo de burgemeester van een Zuid-Italiaans stadje uit de partij gezet nadat hij daar vorige maand al een gemeenteraadslid moest wegsturen.

De affaire is buitengewoon gênant voor de Vijfsterrenbeweging, de op een na grootste partij van het land. Want die gaat er prat op goudeerlijk te zijn en zich, in tegenstelling tot alle andere partijen, verre te houden van Italiaanse politieke gewoontes als corruptie, zelfverrijking, geheime afspraken en chantage.

De burgemeester in kwestie is Rosa Capuozzo. Zij won de gemeenteraadsverkiezingen in Quarto, bij Napels, afgelopen juni met gemak. Maar tijdens een onderzoek naar de invloed van de plaatselijke maffia, de Camorra, op de verkiezingsuitslag kwam het Openbaar Ministerie erachter dat gemeenteraadslid Giovanni De Robbio erg dik was met een maffiose begrafenisondernemer.

Uit door justitie afgeluisterde telefoongesprekken zou blijken dat camorristi vóór de verkiezingen met De Robbio hadden onderhandeld en dat zij stemmen voor de Vijfsterrenbeweging hadden geronseld. De Robbio belandde met opvallend veel voorkeursstemmen in de gemeenteraad. Daar paste hij een klassieke maffiamethode toe: hij zette Rosa Capuozzo onder druk om een aantal aanbestedingen bij de begrafenisondernemer onder te brengen. Capuozzo bezweek niet en Grillo gooide De Robbio zijn partij uit.

Capuozzo mocht blijven zitten. Maar nadat de media uitgebreid over de affaire berichtten, besloten Grillo en het bestuur dat ze toch moest opstappen. Ze weigerde, waarop ook zij deze week uit de partij werd gezet.

Op zijn blog legt Grillo uit waarom: "Een Vijfsterren-burgemeester is verplicht om zonder aarzeling aangifte van iedere bedreiging en chantage te doen. Want wij verschillen genetisch van de andere partijen. Wij moeten niet alleen eerlijk zíjn, wij moeten het ook líjken. Over ons mag wat dat betreft geen enkele twijfel bestaan."

Quarto is met 40.000 inwoners een kleine gemeente, maar de affaire kan grote gevolgen hebben voor de Vijfsterrenbeweging. Want die dankt zijn populariteit juist aan zijn brandschone imago. De partij is in 2009 opgericht en bestuurt nu een dozijn middelgrote gemeentes. Uit peilingen blijkt dat ze de centrumlinkse Democratische Partij van premier Matteo Renzi serieus op de hielen zit.

In het voorjaar zijn er verkiezingen in belangrijke steden als Rome, Milaan, Napels en Turijn. De partij van Grillo lag op koers om dan goed te scoren en misschien zelfs de hoofdstad te veroveren. Maar de Quarto-affaire veroorzaakt imagoschade. Premier Renzi sneerde deze week: "Het is nu ook voor de activisten wel duidelijk dat hun Vijfsterrenbeweging geen moreel monopolie heeft."

Leden van de Vijfsterrenbeweging klagen dat de kwestie in Quarto aan alle kanten klunzig is aangepakt en dat de screening van kandidaten kennelijk niet deugde. Ze vragen zich af hoe hun partij zulke zaken in de toekomst zal aanpakken, wanneer de maffia zich opnieuw zal opdringen.

Schrijver en maffiakenner Roberto Saviano twijfelt in dagblad La Repubblica openlijk of Grillo en zijn mensen klaar zijn voor het grote werk. "Wie kan nu uitsluiten dat zo'n onfatsoenlijkheid als die in Quarto zich niet kan herhalen in Rome, Milaan of Napels? En als het opnieuw gebeurt? Als andere problemen de burgemeester of een belangrijke wethouder betreffen, welke politieke remedie stelt de Vijfsterrenbeweging dan voor, behalve een royement? Dat zal wel louterend werken, maar lost de enorme problemen van de ingewikkelde werkelijkheid niet op."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden