Maduro moet uit schaduw van Chávez zien te treden

Na minimale verkiezingswinst begint het echte werk voor nieuwe president

EDWIN KOOPMAN

De presidentsverkiezingen in Venezuela zijn uitgelopen op een twijfelachtige winst voor Nicolás Maduro. De 50-jarige waarnemend president, kandidaat van de regering en erfgenaam van de vorige maand overleden president Hugo Chávez, haalde met moeite de helft van de stemmen om diens mandaat van zes jaar vol te maken.

Die uitslag is teleurstellend voor de regering, zij het niet uniek. Ook Hugo Chávez won de afgelopen 14 jaar enkele keren met de hakken over de sloot. Hij verloor zelfs een referendum. Maar dat is dan ook de enige troost voor Maduro, die een pijnlijke 1,2 miljoen stemmen minder haalde dan Chávez in oktober. Tijdens zijn overwinningstoespraak herhaalde hij zo vaak dat hij 'bijna 300.000 stemmen meer' kreeg dan de oppositie, dat het wel leek alsof hij zichzelf nog moest overtuigen van zijn legitimiteit.

De oppositie ruikt bloed. Terwijl de regering euforie fingeerde en toch maar het geplande vuurwerk afstak, liet tegenkandidaat Henrique Capriles (40) in felle woorden weten de resultaten niet te erkennen voordat alle stemmen herteld zijn.

"U bent de verliezer", zei Capriles tot Maduro. "Als u al niet legitiem was, dan bent u het nu nog minder." De oppositie telde duizenden incidenten tijdens de verkiezingsdag, waarbij partijgenoten van Maduro met kiezers meeliepen om 'te helpen' bij het stemmen. "Ik stond niet tegenover een kandidaat", zei een strijdbare Capriles, "maar tegenover het gebruik van gemeenschapsgeld en misbruik van alle instituties."

Vanwege Maduro's kleine winstmarge is de vraag snel beantwoord of hij het gered zou hebben zonder de staatskas om zijn campagne te financieren, ongelimiteerde zendtijd op vrijwel alle radio- en televisiekanalen en niet in de laatste plaats de oproep van Chávez aan de revolutionaire aanhang om op hem te stemmen.

Nu de winst binnen is, begint voor Maduro het echte werk. De campagne was nog een vorm van collectieve rouwverwerking om de overleden grondlegger van de revolutie, maar nu moet er worden geregeerd.

Sinds Chávez' laatste openbare verschijning begin december verkeert het land in weinig minder dan een machtsvacuüm. Criminaliteit, inflatie, schaarste, corruptie en de totale afhankelijkheid van de olie-export zijn nog maar enkele van de problemen die schreeuwen om aandacht, en die al jaren dooretteren.

Chávez zelf kwam daarmee weg dankzij zijn ijzersterke charisma. Maduro heeft die uitstraling niet en zal het moeten hebben van concrete wapenfeiten.

Het minimale mandaat dat hij daarvoor kreeg, is geen garantie voor succes. De uitslag heeft de polarisatie versterkt. Het land is nu exact verdeeld in twee helften, waarbij de verliezers zich winnaars voelen die hun rol in de politiek zullen opeisen en daarvoor geen ander platform hebben dan de straat. Nu al drijft Capriles de verhoudingen op de spits door de uitslag te ontkennen.

Maduro, bekend om zijn aimabele karakter, heeft een hertelling van de stemmen toegezegd, maar kan niet onbeperkt handreikingen doen aan de oppositie. Binnen het eigen revolutionaire gezelschap met radicale groepen, is zijn leiderspositie allesbehalve een uitgemaakte zaak.

Maar het meest acute gevaar voor Maduro is Maduro zelf. Hij mist eigen kracht; hij bestaat dankzij een ander. "Dit is een overwinning voor Chávez", roept het revolutionaire electoraat. Beter is de positie van Maduro niet te verwoorden. Zijn complete carrière, waarin hij opklom van buschauffeur en vakbondsleider tot minister en uiteindelijk tot vicepresident, dankt hij aan zijn overleden mentor.

Maduro moet dus niet alleen oplossingen zoeken voor de problemen; zijn grootste uitdaging is het om uit de schaduw te treden van de man die het volk zo lief heeft. Hij moet een eigen gezicht krijgen, zonder de meerderheid kwijt te raken die louter op hem stemde omdat Chávez hem toevallig aanwees als opvolger. In de huidige verhoudingen wordt dat een bijna onmogelijke klus.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden