Madonna in de Stopera

Ze zal de Amsterdamse stadshistorie ingaan als 'wethouder CNN'. Maar liever was ze geboekstaafd als de wethouder voor de daklozen en junks. ,,Florence Nightingale'', zegt ze met de nodige zelfspot. En ze schaterlacht zoals alleen Jikkie van der Giessen schaterlachen kan. Vol overgave, met haar hoofd achterover in haar nek.

Het is de late namiddag vóór het CNN-debat. De wethouderstafel staat vol Brownies en Belgische bonbons. Ze zijn van een bevriend stel dat Van der Giessen over enkele dagen gaat huwen. En dan wacht die nieuwe baan als voorzitter van het bestuur van de Rotterdamse hogeschool voor muziek en theater, zonder ook maar een dagje adempauze. Ze citeert de Bijbel over werk en het zweet uws aanschijns en kijkt je met grote blauwe ogen vol spot aan. Als vrijzinnig hervormd meisje kent ze haar klassieken.

'Staphorst aan de Amstel', smaalde de rest van Nederland het afgelopen jaar over de hoofdstad. In de stad met de hoogste dichtheid aan televisie-beroemdheden en journalisten verdwenen internationale zenders als Discovery, MTV en CNN kort na elkaar van de kabel. Ze vertikten het om het hoge tarief van kabelmaatschappij A2000 neer te tellen.

Van der Giessen, enkele maanden daarvoor nog alom uitgelachen toen ze, als enige D66-wethouder, werd afgescheept met cultuur, telematica, lokale media en het millenniumprobleem, zat plots met de politiek meest gevoelige portefeuille van allemaal.

Want het journaille eiste nieuwszender CNN terug en de trendwatchers misten popzender MTV. Columnist Jan Blokker begon in de Volkskrant zelfs een hele campagne tegen het van de wereld afgesloten 'Patijndorp'.

Met de prikkende ogen van de grachtengordel in haar rug kon Van der Giessen niet anders dan een daad stellen: vóór 1 januari zou CNN terug zijn op de kabel. Het wordt uiteindelijk 1 mei. Met Van der Giessen toch een beetje in de hoek gedrukt van krachteloze wethouder.

Die beeldvorming zit haar zichtbaar dwars. Ze schuift naar het puntje van haar stoel en moet uiteindelijk afgehamerd worden door haar voorlichter, die voorziet dat er anders helemáál geen tijd meer overblijft voor iets anders dan de kabel. Kort samengevat: als de gemeenteraad vorig jaar mei al had toegestemd in drie kwartjes verhoging van het kabeltarief, waren CNN en MTV nooit op zwart gegaan. Maar de raad weigerde en Jikkie kreeg de Zwarte Piet.

Jikkie en de beeldvorming. Door vriend en vijand wordt haar verweten dat ze 'emotioneel' is. En, voor alle duidelijkheid, dat is geen compliment. Laatst kwam Felix Rottenberg bij haar aan de gracht over de vloer om een tv-interview voor te bespreken. ,,Die was dus verbíísterd over de opgeruimdheid en de orde in mijn huis. Want ik heb hele mooie stapeltjes op kleur. Hè, Willem?!'', vraagt ze aan de instemmend knikkende voorlichter. ,,Felix had het chaotischer verwacht, denk ik. Omdat dat bij emotioneel hoort.''

Het wordt vrouwelijke politici niet voor het eerst verweten: emotionaliteit. Van der Giessen laat het koud. ,,Ik ben niet van het type van opgekropte emotionaliteit en drift. Dat leidt maar tot een hartverzakking. En ik ken ook zeer emotionele mannen, ook in het college, waar irrationaliteit hoogtij viert.''

Dan was er dat verkiezingsfilmpje van D66 op de lokale tv. Daarin fietste Van der Giessen kortgerokt over de gracht. Wéken achtereen ging de gemeenteraadscampagne daarna over niets anders. Terwijl er nooit gediscussieerd wordt over de pantalons van haar mannelijke collega's.

,,Ach, mannen dragen toch altijd saaie kleren'', schokschoudert ze. ,,En heteroseksuele mannen kijken naar vrouwen anders dan ze naar mannen kijken. Ik ben niet zo'n feminist die zich daar druk over maakt. Ik heb natuurlijk liever dat het over de inhoud gaat. Maar blijkbaar is er een emotionele blokkade op dat vlak bij diegenen die erover vallen.'' En hup, daar gaat het hoofd weer. ,,Dat mag toch wel, Willem?!''

De sexy manier van politiek bedrijven van Jikkie van der Giessen. Ze was Madonna in de politiek o zo correcte Stopera. In de commissievergadering een week voor het kabeldebat opperde de mannelijke VVD-afgevaardigde dat de wethouder hem misschien nog kan 'verleiden' tot het kabelvoorstel. ,,Nou, laten we dat maar ergens anders doen'', antwoordde Jikkie. In de stilte die even viel, klonk een bulderende lach. Choqueren mag ze graag.

,,Ik ben mijn hele achtenveertig jaren al controversieel'', zegt ze wat berustend. Ze werd als buitenbeentje geboren, in een protestants nest in het oerkatholieke Roosendaal. Haar Friese ouders en grootouders waren mensen van de Doorbraak. Op het raam in de voorkamer hing het affiche van de SDAP, later van de PvdA. En haar ouders rustten niet voordat er een openbare lagere school kwam. Bij gebrek aan een niet-rkkleuterschool werd de kleine Jikkie thuisgehouden. Ze lacht: ,,Daar komt het misschien wel door!''

Op het rooms-katholieke gymnasium bij de zusters was ze de enige die niet tenniste of hockeyde, maar korfbalde. Altijd is ze dat standsverschil blijven voelen. En wars van alle conventies was ze de enige docent op het Arnhemse gymnasium die spijkerbroeken droeg.

,,Er is weinig grijs in mijn leven'', constateert ze. ,,Het is meer vóór of tegen. Zelf vind ik mij maar een grijze muis, grijs en grauw. Maar wat heb je eraan als de rest daar anders over denkt?! Misschien komt het door de manier waarop ik naar buiten treed. Ik kom met standpunten. Ik laat mijn twijfels niet zien. Pas als ik eruit ben, treed ik naar voren en zeg: 'dit is het'.

Ze heeft zichzelf er misschien wel het meeste mee. Haar prestaties worden overschaduwd door haar presentatie. In haar ene jaar als wethouder cultuur heeft ze geregeld dat de Stadsschouwburg eindelijk dat vlakke-vloertheater krijgt. Uit het stadsvernieuwingsfonds viste ze 12,5 miljoen voor achterstallig theateronderhoud. En om de navelstaarderij in het Amsterdamse kunstenwereldje te doorbreken, komt binnenkort de eerste buitenlandse expert het culturele leven kritisch beschouwen.

Als zorgwethouder lag haar tempo mogelijk nog hoger. Bij haar afscheid verontschuldigde ze zich ervoor bij haar ambtenaren en het veld: 'Ik heb het jullie moeilijk gemaakt, jullie verdienen wel wat rust'.

Illustratief is de gang van zaken rond de gebruikersruimten voor junks. Ze regelde dat Amsterdam van het kabinet als eerste stad zo'n ruimte kreeg, met kort erna nog eens twee. In 2000 moeten er tien gebruikersruimten zijn, kondigde ze aan. Sinds haar vertrek ligt de verdere uitbreiding echter stil. Terwijl de bewoners rond de Nieuwmarkt, bij de Wallen, intussen sméken dat hun spuitende junks van straat worden gehaald.

Bij de collegevorming vorig jaar werd Van der Giessen door de PvdA van de zorgportefeuille afgehaald. ,,Ik had graag de kans gehad om in 2000 afgerekend te worden op dat beleid'', zegt ze. ,,Dat vond ik van een totaal andere orde dan CNN op 1 januari terug op de kabel.''

'Iedereen geef ik een hand', nam ze zich ooit voor toen ze zorgwethouder werd. Van heroïnehoer tot heer-strak-in-pak. Dus ook die zwerver met een stinkende hand vol korsten. Ze vroeg hem er wel bij waarom hij zijn hand niet eens in de Biotex schoonmaakte. Een paar maanden later zag ze hem zitten op de een of andere inspraakavond. Stralend hield hij zijn schone hand omhoog. ,,Je begrijpt, ik was even een paar seconden de draad van mijn verhaal kwijt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden