Madonna gaat voor kruis en munt

Als onderdeel van haar Confessions World Tour treedt Madonna morgen en maandag op in Amsterdam. Daarmee doet ze voor de vierde keer in haar carrière ons land aan. „Ik beschouw mijn werk als een manier om mensen wakker te schudden, anders vallen ze in slaap”, zo motiveerde Madonna haar vorige tournee. Zonder nog één noot gespeeld te hebben, slaagt de 48-jarige popdiva er wederom in om controverse op te roepen, want SGP-jongeren staan morgen klaar om te demonstreren.

Zoals vroeger het circus zijn komst aankondigde met bonte aanplakbiljetten en een dierenparade door de stad, zo strijkt dit weekend het Madonna-circus neer in Nederland. De affiches zijn vervangen door een stortvloed aan krantenberichten, het beestenspul door een stoet clips en documentaires.

Madonna is de directeur, dompteur, clown en acrobate in een show van navenante proporties. Ze laat 350 podiummedewerkers plus 27 bandleden en dansers in de Arena opdraven. ’Tijdens ieder concert gebruikt Madonna acht paar Yves St. Laurent-schoenen en dertig Gaultier-ontwerpen,’ aldus het laatste nieuwsmailtje van de platenmaatschappij.

Vormde dergelijke informatie vroeger de basis voor een uitgesponnen krantenbericht, nu draait alles om Madonna’s vermeende blasfemie. Als door hogerhand geregisseerd komt de berichtenstroom scherp getimed op gang. Het Parool kopt op 25 juli: ’Madonna schokt het best’ en vervolgt: ’Madonna’s ’Like a prayer’ is gekozen tot de meest baanbrekende videoclip aller tijden.’

De verkiezing van video’s die taboes doorbraken, werd georganiseerd door MTV ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de muziekzender. In de video van ’Like a prayer’ (1989) komen brandende kruisen en bloedende beelden voor. Madonna verleidt bovendien een zwarte Jezus Christus. Verschillende christelijke organisaties verweten haar blasfemie en uiteindelijk leidde de clip zelfs tot een veroordeling door het Vaticaan.

Op 18 augustus pakt de Telegraaf met ’Kruistocht tegen Madonna’ breed uit. ,,Na eerdere massale protesten in de VS, Duitsland, Italië, Rusland en Groot-Brittannië is nu ook in ons land een religieuze rel uitgebroken rond de recente concertenreeks van Madonna. De altijd al graag shockerende zangeres hangt tijdens haar Confessions World Tour, net als Jezus Christus aan het kruis, compleet met doornenkroon op het hoofd. De jongerenafdeling van de SGP vindt de podiumact totaal onacceptabel. Zij vragen minister Donner te proberen het tafereel te verbieden!.’’

SGP-woordvoerder Gert van Veldhuizen laat vervolgens weten: „Wij willen dat artikel 147 van het wetboek van strafrecht wordt ingezet. Het verbod op smalende godslastering.” De SGP-jongeren staan niet alleen. De Volkskrant van 28 augustus: ’De patriarch van de Russisch-orthodoxe kerk was er vroeger bij dan andere religieuze leiders om zijn afkeur uit te spreken over Madonna’s Confession Tour’.

Allemaal koren op de molen van een fenomeen dat al twintig jaar haar stempel drukt op de popwereld. Madonna is een wandelende paradox, die niet voor niets midden jaren tachtig de ideale bedding vond om haar prikkels uit te delen. Ze is een kind van de MTV-generatie dat het opkomend belang van de beeldcultuur benutte om haar ideeën te slijten. Toen heerste aan het popfront een betrekkelijke luwte waar de dienst werd uitgemaakt door David Bowie, Bruce Springsteen, Michael Jackson en Prince. Madonna heeft ze allemaal overleefd dankzij haar kameleontische instinct waarmee ze feilloos de media, de muziek en mode aanvoelde. De popgeoriënteerde liedjes uit de jaren tachtig verschoven naar dance en techno (de albums ’Ray of Light’ en ’Music’); dankzij de juiste producers hield ze voeling met de polsslag van de tijd. Met het vorig jaar verschenen ’Confessions on a Dancefloor’ greep ze terug naar de seventies, precies op het moment dat de disco een comeback beleefde. Weliswaar veranderde ze van trendsetter naar trendvolger, maar de Material girl bleef ook een idealiste.

’Express yourself’ op alle mogelijke manieren werd haar levensmotto. Op de hoofdrol in ’Evita’ na was Madonna minder gelukkig in haar pogingen een filmcarrière uit te bouwen. Ze schreef ook een kinderboek en veroorzaakte in 1992 een rel met het erotische fotoboek ’Sex’.

Na al deze publiekelijk geëtaleerde omzwervingen lijkt ze nu tot inkeer te komen. Wellicht wegens haar moederschap met dochter Lourdes en zoon Rocco treden nu haar hang naar normen en waarden scherper naar voren. Tijdens haar laatste tournee bedankte ze regisseur Michael Moore, die het Bush-regime in zijn documentaires aanvalt, openlijk voor zijn verdiensten: ,,Hij steekt zijn nek uit en geeft ons weer hoop. We moeten zelf verantwoordelijkheid nemen.’’

Naast hernieuwd politiek engagement bleef Madonna altijd haar worsteling met het (katholieke) geloof ter discussie stellen. Ze flirtte met rozenkransen en crucifixen als evenzoveel vrolijke oorhangers en kettingen. In 1986 vertelde ze over haar katholieke opvoeding: ,,Katholicisme geeft je een innerlijke kracht, of je er in gelooft of niet – het is de ruggengraat. De essentie van het katholicisme zet ik niet overboord, wel de theorie. Ik ga niet naar de kerk, maar geloof wel in God.’’ Twintig jaar nadien laat ze, tijdens een discussie met een technicus, op de dvd van de Re-Invention Tour weten: ,,Het doet me pijn dat je niet in God gelooft, niet gelooft in iets buiten dit bestaan. Geloof je niet in een hogere macht?’’

Voor de SGP is het goed te weten dat Madonna ieder concert vooraf laat gaan door een gezamenlijk gebed met haar band en danscrew. De dvd toont het wel vijf keer. Sterker, Madonna is een bijna doorgeschoten wereldverbeteraar geworden die normen en waarden hoog in het vaandel heeft staan. De ’M’ van Madonna staat nu voor Muziek, Mode, Media én Message. Mocht de SGP bij de Arena toch gaan demonstreren, dan ligt er nog een groot terrein voor haar braak. Concerten van pakweg Ice T, Rufus Wainwright en deathmetalbands geven evenveel aanleiding tot morele onrust. Over hen hoor je niemand, wellicht omdat Madonna’s boodschap zo controversieel is: ze houdt mensen immers graag wakker.

Overigens hield de andere ’M’, die van Money, Madonna altijd wakker. Er wordt haar verweten niet te kunnen zingen en acteren, maar managen doet ze als geen ander. Ze is directeur van haar eigen imperium waarin háár en hét kruis een even belangrijke rol vervullen als de munt. Naast een zestig miljoen dollar contract met Warner, bestiert Madonna haar eigen lucratieve platenmaatschappij Maverick met artiesten als Alanis Morissette. Ze gaat voor kruis én munt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden