Het Consult

Maden zijn zorgvuldiger dan de chirurg met het mes

Een madenbehandeling in het ziekenhuis, is dat niet wat middeleeuws? Familie van een lezer kwam ervoor in aanmerking.

Het familielid had precies datzelfde gevoel: maden zijn niet van deze tijd. "Ik heb haar daarin bevestigd", schrijft de lezer, "maar later zag ik online dat zo'n behandeling best kan werken." Had hij de patiënt over haar weerzin heen moeten helpen?

Maden inzetten om smettende wonden schoon te maken is inderdaad een eeuwenoude therapie, zegt vaatchirurg Peter Schlejen van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. Rond 1500 maakte die therapie haar entree en begin twintigste eeuw raakte ze uit de mode. Antibiotica deden hun intrede en de maden verdwenen uit het zicht. Maar nu neemt de resistentie tegen antibiotica toe, zegt Schlejen, en blijken die maden zo'n slechte oplossing nog niet.

Het gaat om de larven van de groene vleesvlieg, aldus de vaatchirurg, ofwel de gewone strontvlieg. Die worden steriel gekweekt en in zakjes gestopt, zodat ze niet vrijelijk door het ziekenhuisbed kunnen krioelen. Soms vijftig stuks, soms tweehonderd, soms iets daartussenin, afhankelijk van de grootte en de soort wond.

Volvreten

"Die maden scheiden een enzym uit dat het dode wondweefsel afbreekt. Dat weefsel eten ze op. Een made vreet zich helemaal vol: in drie dagen tijd twintig tot dertig keer zijn eigen gewicht", vertelt Schlejen. Het gezonde weefsel laat de made ongemoeid.

En daarmee is de made zorgvuldiger dan een mens met een mes. Want de vaatchirurg kan een wond ook zelf mechanisch reinigen, zegt Schlejen. De patiënt moet vaak onder verdoving, waarop de chirurg het dode weefsel wegsnijdt. Maar dat gaat altijd ook een beetje ten koste van gezond weefsel.

Amputatiewonden

Een madentherapie duurt een week tot twee weken, zegt Schlejen. De patiënt krijgt de zakjes opgeplakt en houdt meestal bed. Madentherapie wordt toegepast bij amputatiewonden bij diabetici, bestralingswonden van vrouwen met borstkanker of bij ernstige infecties door vleesetende bacteriën. Het soort van wond, kortom, waarmee je niet rondloopt.

Het kan pijn doen, zegt de vaatchirurg. Het enzym dat de maden afscheiden prikt. Maar het is met wat pijnstilling goed te verdragen, merkt hij aan zijn patiënten.

En wat klopt er van het verhaal dat ze wel een beetje stinken, die schrokkende maden? Niets, aldus Schlejen. Stinken, dat doen de wonden met hun pus en viezigheid. De maden maken ze juist schoon.

Niet spannend

Zijn ziekenhuis is bij lange na niet het enige dat madentherapie aanbiedt. Wonden hebben niet direct de volle interesse van artsen, zegt hij. Ze zijn niet het spannendste deel van het vak. Toch is het heel belangrijk dat ze snel en goed helen. Dat is prettig voor de patiënt en voor het ziekenhuis: het spaart kosten. Zeker ziekenhuizen die een eigen wondcentrum hebben, zoals het Groene Hart Ziekenhuis, bieden madenbehandelingen aan.

Natuurlijk kunnen patiënten een andere aanpak kiezen, als het idee ze echt niet aanstaat. Maar, is zijn ervaring, leg het goed uit en de meeste mensen zeggen ja. Hij heeft nog nooit een 'nee' meegemaakt. En, citeert hij een onderzoek, 94 procent van de patiënten die met maden is behandeld, zou het een ander aanraden.

Zelf een vraag stellen? Mail: gezondheid@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden