Mad Max, de klassieke, wrekende held

Op het filmfestival van Cannes gaat morgen de vierde 'Mad Max'-film in première. Regisseur George Miller verwierf in de jaren tachtig wereldfaam met deze mix van een Amerikaanse western en een Romeins spektakelstuk.

Dertig jaar hebben fans op zijn herrijzenis moeten wachten, maar morgen gaat 'Mad Max: Fury Road' dan eindelijk in première op het filmfestival van Cannes, en gelijktijdig wereldwijd. Een uitgelezen moment om even terug te blikken. Waarom werd de 'Mad Max'-trilogie van de Australische regisseur George Miller eigenlijk zo'n sensatie?

Het antwoord is te vinden in de eerste en misschien wel beste film uit de trilogie, 'Mad Max' uit 1979, waarin Australië wordt voorgesteld als een post-apocalyptische woestenij. Duivelse motorbendes, speurend naar benzine, maken er de dienst uit. Het handjevol agenten heeft het er maar moeilijk mee. Behalve eentje: Max Rockatanksy alias 'The Inceptor'. Zijn entree is legendarisch. Een knappe, gebronsde, afgetrainde twintiger, soepeltjes bewegend in het zwarte leer van zijn uniform.

Regisseur George Miller, die met 'Mad Max' debuteerde, wist precies hoe hij een held moest scheppen, en Mel Gibson, die op 23-jarige leeftijd zijn eerste dragende rol speelde en uitgroeide tot een wereldster, wist precies hoe hij hem moest spelen. Kalm en zwijgzaam, als het klassieke, mythologische archetype. "In Japan zagen ze in Max een eenzame samoerai", vertelde Miller in een interview, "in Scandinavië herinnerde hij aan een viking, een solitaire krijger, en in Frankrijk hadden ze het over een western op wielen met Max als de teruggetrokken revolverheld."

Wraak

In de eerste film sloeg ook de tragedie toe. Max moest toezien hoe zijn naaste collega met benzine werd overgoten en in brand gestoken, en hoe zijn vrouw en zoontje in het geweld omkwamen. Max verliet de politiedienst en raakte op drift. Opgejaagd door demonen struinde hij in 'Mad Max II: The Road Warrior' (1981) door een verlaten woestijnlandschap. Tussen de dode bomen en kale rotsen zon hij op wraak, en werd hij de wetteloze wreker, de spreekwoordelijke vrijbuiter van de weg, met energie en bravoure door Miller in beeld gebracht.

In 'Mad Max Beyond Thunderdome' (1985) nam het gevecht tegen het kwaad bijna bijbelse proporties aan, versterkt door het epische woestijnlandschap en het jezuskapsel waarmee Max in het slotstuk van de trilogie zijn opwachting maakte. "I'm the guy that keeps Mr. Death in his pocket", zei Max, gadegeslagen door popdiva Tina Turner als de wrede koningin van een gigantische kooi.

Miller bleek de beeldtaal van de Amerikaanse western en het Romeinse spektakelstuk te beheersen en verrassend te combineren met het kitscherige popidioom van de jaren tachtig, perfecte ingrediënten om met de 'Mad Max'-trilogie cultstatus te verwerven.

In zijn boek over het 'Mad Max'-drieluik duidt de Australische criticus Adrian Martin het als inventieve, instinctieve 'crash-and-burn'-cinema, geworteld in de Australische autocultuur met al zijn vulgariteiten.

Zo studeerde Miller, voordat hij aan zijn extravagante highway-epos begon, medicijnen. Als arts werkte hij op de eerste hulp van een ziekenhuis waar hij met name jongeren behandelde die verwikkeld waren geraakt in vreselijke auto-ongelukken. Miller merkte dat het door de jongeren nauwelijks serieus werd genomen, dat er een tendens was om op te scheppen over de gruwelijke ervaring, zelfs als er bij het ongeluk doden waren gevallen.

Terminale gekken

Als dokter merkte hij dat hij een probleem aan het behandelen was dat veel groter was en veel verder reikte dan de ziekenboeg. En zo werd op de eerste hulp de kiem gelegd voor de in leer gestoken motorbendes die, waanzinnig van de benzinelucht, en als terminale gekken, de Australische snelwegen afstropen.

Max is de wrekende ex-agent die zich in het opstuivende woestijnzand blijft weren tegen vlammenwerpers, pijlen en rondzoevende kogels, die in touwen hangt en kooigevechten aangaat. Als hij tot leider uitgeroepen dreigt te worden loopt hij weg, als de nomadische krijger, de mythische moderne held die alleen is met zichzelf.

Dat uitgerekend Mel Gibson, de belichaming van 'Mad Max', ontbreekt in de vierde film, heeft alles te maken met de weinig florissante manier waarop de Hollywoodster enkele jaren geleden in het nieuws kwam: rijdend onder invloed en antisemitische teksten brakend. Niet bepaald wat je je voorstelt bij een held. En zo werd in James Bond-traditie gezocht naar een nieuwe, jongere vertolker, die gevonden werd in Tom Hardy, de Engelse acteur die zijn sporen verdiende in het onvolprezen 'Warrior', ook een film waarin via verschillende vechtdisciplines (worstelen, boksen, judo en karate) demonen werden uitgedreven. Kalm en zwijgzaam.

'Mad Max: Fury Road' beleeft morgen zijn Europese première op het 68ste Filmfestival van Cannes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden