Macron wint Franse presidentsverkiezingen, maar het echte werk begint nu

Emmanuel Macron viert zijn overwinning bij het Louvre in Parijs. Beeld AP

Krijgt de nieuwe Franse president steun voor zijn programma? Velen stemden niet vóór Macron, maar tégen Le Pen.

Hij heeft het gered, met overmacht. De ambitieuze, briljante en charmante Emmanuel Macron is gisteren verkozen tot 25ste president van Frankrijk. Ondanks een poging van extreem-rechtse hackers om hem op de valreep te laten struikelen, won de sociaal-liberaal met een ruime meerderheid: 66 procent van de stemmen.

Zijn uitdaagster, Marine Le Pen, bleef zondagavond steken op 34 procent. Een enorme deceptie voor de rechts-populiste. In de peilingen steeg ze tot boven de 40 procent, maar ze ging hard onderuit in het agressieve tv-debat dat ze de afgelopen week voerde.

Macron is met 39 jaar de jongste Franse president ooit. De functie wordt gewoonlijk bekleed door mannen van boven de 50 of 60 jaar. Alleen de allereerste Franse president, gekozen in 1848, kwam dicht bij Macron in de buurt: Lodewijk Napoleon Bonaparte, een neef van de grote veldheer Napoleon, was 40 toen hij het ambt betrad.

Het buitenbeentje Macron beleefde een stormachtige opkomst. Nauwelijks een jaar geleden richtte hij zijn pragmatische beweging ‘En Marche!’ (Voorwaarts!) op, met de bedoeling de vastgeroeste links-rechts-tegenstelling in de Franse politiek te doorbreken. Hij werd voor fantast uitgemaakt, maar liet geleidelijk al zijn concurrenten achter zich. De traditionele partijen – de linkse PS en de rechtse Les Républicains – staan er nu beroerd voor.

Ondanks zijn overwinning is Macron er nog lang niet. Zijn doel was niet het pluche, maar het repareren van de Franse samenleving, te beginnen met de kwakkelende economie. Macron wil zo snel mogelijk de al jaren hoge werkloosheid van 10 procent aanpakken door de arbeidsmarkt te liberaliseren en het ontslagrecht te hervormen. Maar dat wordt een immens karwei.

Slagkracht

Macron beloofde gisteren dat het land aan ‘een nieuwe bladzijde’ gaat beginnen. “Een bladzijde van hoop en herwonnen vertrouwen.” Maar of hij voldoende slagkracht krijgt om zijn project uit te voeren, moet nog blijken. Vanuit de stakingsgezinde vakbonden en het parlement kan hij veel weerstand verwachten. Zijn voorgangers François Hollande en Nicolas Sarkozy konden hun beloften daardoor ook nauwelijks waarmaken.

Het is bovendien de vraag hoeveel steun Macron werkelijk heeft voor zijn programma. De score van 66 procent klinkt mooi, maar volgens een enquête van Cevipof, een onderzoekscentrum voor politieke wetenschappen in Parijs, zou slechts 40 procent op hem stemmen vanwege zijn ideeën. Het tegenhouden van Le Pen is wellicht een belangrijkere drijfveer geweest, wat de positie van Macron zou verzwakken. Het hoge aantal thuisblijvers (25 procent) en blanco-stemmers (11 procent inclusief ongeldige stemmen) geeft ook aan dat veel Fransen totaal geen trek hebben in de ‘liberale bankier’.

Ook het parlement kan een struikelblok blijken, tenzij Macron er volgende maand een meerderheid weet te behalen. Op 11 en 18 juni gaan de Fransen naar de stembus voor een nieuwe Assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer. Volgens een eerste peiling zou Macron met ‘En Marche!’ 249 à 286 van de 577 zetels in de wacht kunnen slepen, dicht in de buurt van de absolute meerderheid (289). Met wat steun van gematigde kamerleden uit de linkse Parti Socialiste en de rechtse Les Républicains zou hij dan een werkbare basis hebben om te regeren.

Maar voorlopig heeft Macron nog niet eens zijn kandidatenlijst opgesteld. Hij heeft pas veertien kandidaten bekendgemaakt; in meer dan 550 kiesdistricten moet hij nog mensen aanwijzen. Aan belangstelling geen gebrek; duizenden mensen hebben zich aangemeld. Maar zo’n inderhaast gevormde club – half nieuwkomers, half ervaren politici, belooft Macron – brengt altijd het risico van chaos met zich mee.

Ook Marine Le Pen moet niet worden uitgevlakt. Ze beloofde gisteravond dat ze de komende verkiezingen zal laten uitdraaien op een referendum over patriottisme versus globalisme. De populiste heeft nu weliswaar verloren, maar ze kan volgens de peilingen de komende maand een spectaculaire groei verwachten, van twee naar mogelijk 25 zetels. De Franse eenheid waar Macron naar streeft, lijkt nog bepaald niet binnen handbereik.

Wie is er verantwoordelijk voor MacronLeaks?

De Franse autoriteiten zijn een onderzoek begonnen naar een grote computerhack waarvan presidentskandidaat Emmanuel Macron vlak voor de verkiezingen het slachtoffer werd. Volgens medewerkers van Macron was het een ‘grootscheepse en gecoördineerde’ operatie.

Vrijdagavond werd zo’n negen gigabyte aan gegevens online gezet op Pastebin, een site waarop je anoniem documenten kunt delen. Het was gisteravond nog onduidelijk wie verantwoordelijk was voor het uploaden van de documenten, die op Twitter snel trending werden onder de hashtag #MacronLeaks.

Het leek te gaan om e-mails en financiële gegevens van Macrons beweging ‘En Marche!’, maar de authenticiteit was lastig te checken. Media in Frankrijk mochten er niet over berichten omdat de campagne officieel was beëindigd. Volgens medewerkers van Macron lieten de documenten vooral het normale functioneren van een campagne zien, maar waren er ook vervalste stukken tussen gestopt, om ‘twijfel en misinformatie’ te verspreiden.

Sommige experts wezen meteen beschuldigend naar een Russische hackersgroep APT 28, waarachter westerse veiligheidsdiensten de hand van de Russische militaire inlichtingendienst GRU vermoeden. Deze dienst zou eerder met computerhacks en nepnieuws ook hebben bijgedragen aan de overwinning van Donald Trump in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Maar met zekerheid viel daar gisteravond niks over te zeggen.

Duidelijk was al wel dat extreemrechtse activisten in de VS een handje hielpen om de documenten snel te verspreiden. Zo was de eerste die een tweet verstuurde Jack Posobiec, een auteur van de radicaal-rechtse Amerikaanse site The Rebel TV. Volgens deze site bewijzen de documenten ‘geheime islamiseringsplannen’ van Macron. Posobiec voerde vorig jaar ook campagne voor Trump. Zelf ontkende Posobiec dat hij achter de grootschalige verspreiding zat. Hij zou alleen een bericht over de hack afkomstig van de site 4chan hebben gedeeld via Twitter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden