Macron, president van de winnaars

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Emmanuel Macron noemt tegenstanders lui of rotzooitrappers. Dat scoort vast punten bij rechtse kiezers, maar kan het Franse staatshoofd nog lelijk opbreken.

Kleis Jager

“Ze zouden een andere baan moeten zoeken in plaats van hier rotzooi te trappen.” Het advies van Emmanuel Macron aan boze personeelsleden van een kansloze fabriek van auto-onderdelen klonk afgelopen woensdag weinig presidentieel. De arbeiders van GM&S, in blauwe overall, wilden hem spreken terwijl hij een bezoek bracht aan een scholingscentrum in het zuid-westen van het land. De ME hield ze tegen en dat leidde tot flink duw- en trekwerk.

GM&S, 156 werknemers, is waarschijnlijk niet te redden omdat het de concurrentie niet aankan. Renault en Peugeot Citroën PSA plaatsten er onlangs nog bestellingen, hiertoe bijna gedwongen door de regering. Macron wil een eind maken aan deze desastreuze traditie van steun en beloften die – uiteindelijk – nooit worden waargemaakt. Vandaar zijn bewust geplaatste boutade waarvan de subtekst luidde: kom in beweging, de staat kan niet alles.

Steun verliezen linkerzijde

Hiermee scoort Macron vast punten bij rechtse kiezers die er op zullen wijzen dat hij gelijk heeft. Maar het risico is dat hij steun verliest aan de linkerzijde.

“Hij heeft inmiddels zo vaak gezegd waar het op staat”, zo meent bijvoorbeeld de socialist François Kalfon, “dat we inmiddels wel weten hoe hij echt denkt over iedereen die minder succes heeft in het leven.”

Kalfon doelde op onder andere Macrons toespraak bij de opening van ‘start-up incubator’ Station F in Parijs. Station F is een een schitterende, voor 250 miljoen euro verbouwde stationshal waar zo’n duizend internetbedrijfjes van Frankrijk de belangrijkste tech-hub van Europa moeten maken. “Een station”, zo begon Macron, “is een plaats waar duizenden mensen ¬elkaar dagelijks ontmoeten, onder wie degenen die slagen in het leven en ¬anderen met wie het niets is geworden.”

Niet zo bedoeld

De uitspraak – terloops gedaan in een soort tempel voor de nieuwe, grenzeloze economie die veel Fransen eerder beleven als een gevaar dan als een uitdaging – zal niet zo bedoeld zijn. Maar onhandig was die wel. Hetzelfde geldt voor zijn commentaar op de vakbonden die zich verzetten tegen zijn hervormingen. “Ik wijk niet voor extremisten, cynici en luiaards”, liet Macron aan de vooravond van een demonstratie weten.

Ook zijn fiscale beleid is niet zonder risico’s. Macron schaft een beruchte belasting op grote vermogens af. Deze ISF – Impôt sur la Fortune  – is uniek in Europa en joeg duizenden vermogende Fransen het land uit. Tegelijk verhoogt hij de lasten voor gepensioneerden en huurders, die vijf euro per maand moeten inleveren.

Nu is vijf euro niet veel, en voor afschaffing van de ISF bestaat een ijzersterk argument: de fiscale vlucht kost de schatkist waarschijnlijk veel meer dan de 4,1 miljard die de ISF jaarlijks oplevert. “We moeten af van het idee dat geld verdienen verkeerd is”, zo houdt Macron zijn landgenoten voor. Als minister in een linkse regering durfde hij zelfs te beweren dat het goed zou zijn als veel meer jongeren ‘net als Steve Jobs’ de ambitie zouden hebben om miljardair te worden. Omdat persoonlijk succes uiteindelijk ook altijd bijdraagt aan de nationale welvaart.

Omstreden

Eenvoudige waarheden in Noord-Europa, maar erg omstreden in de Franse cultuur die het moeilijk heeft met rijkdom. Die worsteling vindt volgens de essayist Pascal Bruckner zijn oorsprong in een drievoudige erfenis: katholiek schuldbesef, de angst dat de aristocraten van het ancien régime terugkeren en de populariteit van Marx, een denker die in Frankrijk langer dan waar ook de toon aangaf onder intellectuelen.

Voor veel burgers is Macron, die in korte tijd een fortuin vergaarde toen hij bij een zakenbank werkte, eenvoudigweg een president die de belangen dient van de winnaars van de globalisering. ‘Held van de rijken’, zo oordeelde het linkse dagblad Libération onlangs. Het zal hem moeite kosten van dat etiket af te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden