Macron haalt historische meerderheid met ongekend weinig stemmen

President MacronBeeld AFP

De partij van Macron beschikt straks mogelijk over 455 van de 577 zetels in de Assemblée nationale. Van oppositie zal hij weinig last hebben.

Het is een aardverschuiving, een vloedgolf. Kandidaten van La République En Marche (LREM) winnen zelfs in districten die voor eeuwig het bezit leken van orthodox links of oerconservatief rechts. De teller staat komende zondag na de tweede ronde misschien wel op 455 van de 577 zetels. Bijna net zoveel als het huidige record van de voorganger van de centrum-rechtse partij Les Républicains, die er in 1993 472 had.

"Dit is een duidelijke keus voor een meerderheid voor de president", zo omschreef de woordvoerder van de regering, Christophe Castaner, het resultaat zondagavond. "Een duidelijke keus ook voor vernieuwing."

Toch is het de vraag hoe duidelijk deze uitslag is. Er valt in ieder geval niet uit af te leiden dat Frankrijk plotseling overtuigd is van de noodzaak van de hervormingen waar Europa al jaren met smart op zit te wachten. Want de erg lage opkomst is al minstens zo historisch is als de doorbraak van LREM.

Lage opkomst

Minder dan een op de twee kiezers ging naar de stembus, 48,7 procent. Dat was in 2012, het jaar dat François Hollande als president werd gekozen, nog 56,2 procent. In 2007, het jaar van Nicolas Sarkozy, ging 60,4 procent van de Franse kiezers daadwerkelijk stemmen.

LREM haalt bovendien met 32,3 procent van de stemmen een lagere score dan Hollande die vijf jaar geleden met een linkse coalitie 39,8 procent noteerde bij de eerste ronde van de parlementsverkiezingen. De UMP van Sarkozy haalde in 2007 45,5 procent. Hollande kreeg uiteindelijk een meerderheid van 331 zetels, Sarkozy 345.

Met andere woorden: Macron krijgt het vertrouwen van maar een derde van de helft van de kiezers. Vanwege de zwakte van de concurrentie is dit genoeg om de handen meer dan vrij te hebben. Les Républicains (de voortzetting van de UMP) wordt gehalveerd en komt uit op 70 à 110 zetels. De socialisten zijn op sterven na dood, het Front National en extreem-links blijven op zeer grote afstand.

'Macronmania'

Dat Macron veel meer macht krijgt dan je op grond van het aantal stemmen zou verwachten, is te danken aan de Vijfde Republiek, het presidentiële stelsel dat in 1958 is geïntroduceerd door Charles de Gaulle. Hij wilde een sterke uitvoerende macht om een einde te maken aan de instabiliteit van de Vierde Republiek, toen regeringen soms maar een paar maanden aanbleven. Het parlement moest het staatshoofd steunen, niet afvallen. Daarom kon van evenredige vertegenwoordiging in het parlement geen sprake zijn.

De Vijfde Republiek was een effectief antwoord op de problemen van toen: het land worstelde met de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog. Maar het grote nadeel, een groot gebrek aan representativiteit, wordt nu weer pijnlijk duidelijk. Niemand kan Macron zijn hegemonie verwijten, anderen voor hem profiteerden er ook van. Maar niemand heeft ooit zo'n grote meerderheid gekregen met zo weinig stemmen als Macron: niet meer dan 7,3 miljoen van alle ingeschreven 47,6 miljoen Franse kiezers.

Dat gegeven zet de 'Macronmania' die de afgelopen weken woedt in tal van Franse en buitenlandse media in een ander daglicht. Macron zou Frankrijk weer hoop geven, het optimisme zou terug zijn, de Fransen zijn weer trots op hun president die de Amerikaan Trump op zijn nummer zet en de Rus Poetin de waarheid vertelt. Nu is de waardering voor Macrons overtuigende internationale optredens en soepele stijl algemeen. Maar als hij zo weinig kiezers naar de stembus weet te trekken, dan is hij kennelijk toch niet de tovenaar voor wie sommigen hem houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden