Machtsmisbruik en zelfverrijking in de naam van Jezus

Noorse Broeders | De fiscus onderzoekt of de Noorse Broeders zich schuldig hebben gemaakt aan grootschalige belastingontduiking. De kleine gesloten christelijke gemeenschap lijkt een hebberig zakenimperium.

GERRIT-JAN KLEINJAN en REDACTIE RELIGIE & FILOSOFIE

Altijd al hangt er een zweem van geheimzinnigheid rondom de Christelijke Gemeente te Nederland (CGN), beter bekend als de Noorse Broeders. Ex-leden spreken van een sekte, waar de sfeer te vergelijken is met die bij de Jehova's Getuigen. Er zou sprake zijn van geldklopperij, manipulatie en machtsmisbruik.

Nu liggen de broeders en zusters opnieuw onder vuur. Ze zouden hun kinderen verplichten om 'vrijwilligerswerk' te doen waarmee de kerk geld verdient. Ook zou ieder huishouden iedere maand 500 euro moeten afstaan, zo onthulde NRC Handelsblad op basis van duizenden e-mails en honderden interne stukken waarop de fiscale opsporingsdienst FIOD afgelopen voorjaar beslag legde.

De beschuldigingen, die de leiding van de gemeenschap overigens ontkent, klinken allemaal even sensationeel. De Nederlandse tak van de geloofsgemeenschap zou op grote schaal de belasting ontduiken en zich ten onrechte beroepen op de zogeheten Anbi-status voor goede doelen, waaraan allerlei belastingvoordelen zijn verbonden. De stukken, afkomstig van de van verduistering verdachte Nederlandse ex-broeder Jonathan van der L., laten zien dat het geloof en het runnen van een zakenimperium voor de hoogste leiders in Noorwegen hand in hand gaan.

Wie zijn deze Noorse Broeders, die zich wereldwijd Brunstad Christian Church noemen, eigenlijk? De broeders zien zichzelf nadrukkelijk als de 'ware' christenen. De leer in de gevestigde kerken deugt niet, is de stellige overtuiging. Er zijn dan ook geen contacten met andersdenkenden. De gemeenschap ontstond ruim honderd jaar geleden in Noorwegen rondom een prediker die, geïnspireerd door de pinksterbeweging, claimde het 'bijbelse christendom' te verkondigen. In Nederland omvat de gemeenschap zo'n 500 huishoudens, verdeeld over elf regionale gemeenten. Wereldwijd zijn er zo'n 40.000 leden in meer dan vijftig landen.

In verschillende opzichten doen de broeders en zusters denken aan reformatorische christenen. De gelovigen beschouwen de Bijbel als het onfeilbare woord van God en als richtsnoer voor heel het leven. Vrouwen moeten tijdens de diensten hun hoofd bedekken op grond van een uitspraak van de apostel Paulus. Tot voor kort dienden ze ook lange rokken te dragen.

Dat de broeders tamelijk onbekend zijn, komt ook doordat niet aan evangelisatie wordt gedaan. 'Oprechte zoekers' weten de weg toch wel te vinden, aldus de gemeenschap

De buitenstaander die contact zoekt, stuit dikwijls op een muur van wantrouwen. Zo werd een verslaggever van Trouw anderhalf jaar geleden de deur gewezen bij een bijeenkomst in Almelo. "Ik laat jou niet tot de dienst toe, en ik ga ook niet in op je vragen", meldde de voorzitter.

Het gebrek aan transparantie en de vaste overtuiging het ware geloof in handen te hebben, lijken nu te zijn ontaard in fraude, witwassen, belastingontduiking en zelfverrijking. Het beeld is niet fraai. De giften van de leden - vele tientallen miljoenen euro's - komen volgens de documenten van de FIOD uiteindelijk terecht bij de hoogste leiders en hun entourage. Zo liet zakelijk leider Bernt Aksel Larsen zichzelf in Noorwegen miljoenen uitkeren.

Rest nog één vraag: waarom slikken de gelovigen deze methodes? Wat de buitenwacht aanziet voor een strikte leer, wordt door insiders dikwijls heel anders beleefd, zo ervoer godsdienstsocioloog van de Vrije Universiteit Hijme Stoffels een aantal jaren geleden. Hij stuitte op ontspannen mannen en vrouwen en deed daarvan verslag: 'Het kan niet anders of datgene wat de buitenwacht aanziet voor strikte regels en strenge omgangsvormen, is voor de binnenstaanders slechts een opstapje om hogere doelen te bereiken, inclusief de daarbij behorende beloningen in de vorm van intense ervaringen, warme vriendschappen en de volmaakte zekerheid van een eeuwig leven na dit leven.'

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden