Machtsgreep Morsi wekt woede

Egyptische oppositie sluit de rijen tegen 'farao' Lauwe reacties uit het Westen

"De Farao is terug", luidt de tekst op een spandoek over de Egyptische president Mohammed Morsi. De term farao is doorgaans voorbehouden aan dictators. Volgens de demonstranten die gisteren de Egyptische straten overspoelden, is Morsi geen haar beter dan zijn voorganger Hosni Moebarak, nu hij alle macht naar zich heeft toegetrokken.

Donderdagavond presenteerde Morsi een aantal nieuwe maatregelen. Als eerste ontsloeg hij de hoogste openbare aanklager. Daarnaast bepaalde hij dat presidentiële besluiten onomkeerbaar zijn, althans tot er een nieuwe grondwet en een nieuw parlement is - waarmee hij zichzelf (voorlopig) boven de rechterlijke macht plaatste. Ook besloot Morsi per decreet dat de Constitutionele Raad, die de nieuwe grondwet schrijft en gedomineerd wordt door islamisten, niet door rechters ontbonden kan worden.

Morsi presenteerde zijn maatregelen als nodig om de 'revolutie' te waarborgen en af te rekenen met het oude regime. Maar veel Egyptenaren schoten ze in het verkeerde keelgat. In verschillende steden raakten antiregeringsdemonstranten slaags met aanhangers van de Moslimbroederschap. Daarbij vielen tientallen gewonden. Van voetbalfans tot advocaten tot studenten: het Tahrirplein in Caïro stond voor het eerst in tijden weer vol demonstranten. In Alexandrië ging een kantoor van de Moslimbroederschap in vlammen op.

De jonge Egyptische jurist Abdel Ghany Sayed vertelt aan de telefoon te vrezen voor de toekomst van de rechtsstaat: "Heb ik hiervoor rechten gestudeerd? Moeten we net als de Iraanse jeugd 33 jaar geleden toezien hoe ons land transformeert tot een islamitische republiek?" Hij denkt echter niet dat escalatie zal leiden tot vooruitgang. Sayed, die deelnam aan de demonstraties tegen het vorige regime, ziet meer heil in burgerlijke ongehoorzaamheid. "Met het houden van vreedzame demonstraties en sit-ins bereiken we meer", denkt hij. Uiteindelijk komt er een compromis, 'hoe dan ook', aldus Sayed.

Een verzoenende houding was gistermiddag bij Morsi ver te zoeken. In een speech liet hij er geen misverstand over bestaan: hij, en niemand anders, gaat over de toekomst van Egypte. "Zij die tegen de revolutie zijn, zullen van mij geen enkele ruimte krijgen", aldus Morsi. Net als Moebarak betoogde Morsi dat de demonstraties tegen hem onderdeel zijn van een complot. Zo zitten volgens de president aanhangers van het vorige regime achter de huidige onlusten.

De woede tegen Morsi lijkt de eenheid van de doorgaans verdeelde oppositie te verenigen. Voor het eerst tolereerden de revolutionaire jongeren leden van de Wafd-partij, die onder het vorige regime dienst deed als schijnoppositie. Ook trokken oud-presidentskandidaat Amr Moessa en oppositielid en Nobelprijswinnaar Mohammed el-Baradei samen op. Zij riepen 'iedere Egyptenaar' op zich bij de demonstranten te voegen om 'de natie van de ondergang te redden'.

Het tijdstip van de regeringsmaatregelen is opvallend. Mogelijk houdt het verband met Morsi's succesvolle bemiddelingspoging tussen Hamas en Israël, die resulteerde in een wapenstilstand. Morsi heeft daarmee veel krediet gewonnen in het Westen, dat bevreesd was dat hij een anti-Israëlkoers zou varen. Nu Morsi heeft bewezen dat hij een vriend is van het Westen, komen er - toevallig of niet - slechts lauwe reacties uit Washington, Londen en Parijs. De VS toonden zich 'bezorgd'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden