Machtige vakbond eist aftreden president Zuma

Zuma onthulde gisteren nog feestelijk een nieuwe treinlocomotief. Beeld EPA

Heeft de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma zijn mate van onaantastbaarheid overschat? Die vraag dringt zich voorzichtig op nu vakbondskoepel Cosatu, nauw gelieerd aan regeringspartij ANC, hem oproept af te treden. 

Cosatu stelde gisteren niet langer 'te geloven in Zuma's leiderschapskwaliteiten'. De tweede traditionele bondgenoot van het ANC, de Zuid-Afrikaanse communistische partij SACP, zei eveneens het vertrouwen in de president kwijt te zijn.

Maandag was er dan ook een dubbele schok door Zuid-Afrika gegaan. Op de dag dat een lichte aardbeving de gebouwen in het hele land deed bibberen, schudde het nieuws dat kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) Zuid-Afrika had afgewaardeerd tot 'junkstatus' de bevolking nog heviger door elkaar.

Kredietbeoordelaars waarschuwen al maanden dat politieke onzekerheid de vooruitzichten van de Zuid-Afrikaanse economie ernstig hinderen. S&P voerde het ontslag van minister van financiën Pravin Gordhan afgelopen vrijdag aan als de belangrijkste reden voor de afwaardering.

Junkstatus 

De junkstatus kennen we nog van de crisis in Griekenland. Economen verwachten dat de gevolgen ook in Zuid-Afrika groot zullen zijn. Lenen wordt duurder, terwijl de plannen van de nieuwe minister van financiën juist extra uitgaven vergen. Hij zette onder meer de deur open naar een door Zuma vurig verlangd maar peperduur kernenergieproject - te verwezenlijken samen met Rusland. Ook is de algemene veronderstelling dat Zuma een loyalere minister op financiën wilde, omdat het dan makkelijker graaien uit de schatkist is.

Zuid-Afrikaanse banken verloren sinds vrijdag ruim 4 miljard euro aan waarde. De nationale munt zakt al een week weg. De voorspelling is dat de inflatie zal oplopen. De toch al abominabel kleine economische groei zal verder teruglopen. De overheid kan daardoor minder investeren in bijvoorbeeld de noodlijdende infrastructuur. Dus dreigt er een vicieuze cirkel die de werkloosheid, toch al 27 procent, verder zal opstuwen.

Dit alles gaat vakbondskoepel Cosatu te ver. Dat is gevaarlijk voor Zuma. Geen andere organisatie in Zuid-Afrika kan op zo'n grote schaal verzet organiseren. Cosatu speelde een belangrijke rol in het omverwerpen van de apartheidsregering eind jaren tachtig. Nu lijkt de vakbondskoepel de sleutel tot het aftreden van Zuma in handen te hebben.

Maar Cosatu steunt, ondanks de kritiek op Zuma, vooralsnog niet de protestmarsen die aankomende vrijdag door heel Zuid-Afrika staan gepland. De vakbondskoepel wenst niet zij aan zij te lopen met oppositiepartij Democratic Alliance. Cosatu wil namelijk wel degelijk haar nauwe banden met het ANC als partij behouden, stelde secretaris-generaal Bheki Ntshalintshali gisteren.

Daarmee lijkt Zuma's presidentschap voorlopig nog gered. Massale, door Cosatu gesteunde protesten vrijdag zouden het ANC wellicht te veel zijn geworden. Het neemt niet weg dat Cosatu wel van plan lijkt achter de schermen stevige druk op het ANC uit te oefenen. En ook dat moet voor Zuma een uiterst onprettig idee zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden