Machtige autolobby heeft tentakels tot diep in Brussel

De Franse president Hollande zit in een Renault Espace op een autobeurs in Parijs. Beeld afp

Het Volkswagen/dieselschandaal zet ook de machtige Europese autolobby in de schijnwerpers. Van de eerste wetsvoorstellen tot en met de uitvoering, op alle niveaus heeft de auto-industrie een vinger in de pap.

Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) heeft zelf weinig last van die lobby ("Het heeft weinig zin om de Groenen daarmee lastig te vallen"), maar ziet wel van een afstand hoe die te werk gaat. "Bij een recent aanscherpingsvoorstel over de uitstoot van vervuilende stoffen probeerde de autoindustrie allerlei uitzonderingen in de tekst te krijgen, zoals voor 'busjes voor sociaal gebruik'. Daarmee werden onder meer ambulances en taxibusjes bedoeld. Dat noemden wij het 'Volkswagen-amendement' want het was duidelijk wie erachter zat. Laat dat amendement nou deze week zijn ingetrokken..."

Innige banden
Er zijn meer EU-landen waar auto's worden gemaakt, maar de Europese autolobby is toch vooral een Duits ding. In Duitsland bestaan historische, innige banden tussen de auto-industrie en de politiek. Oud-bondskanselier Gerhard Schröder zat als premier van de deelstaat Nedersaksen in de raad van toezicht van Volkswagen. Tussen 2004 en 2010 hadden de Duitsers bovendien weinig te duchten van de doorgaans strenge Europese Commissie, omdat de Eurocommissaris voor industrie en ondernemingen een Duitser was: Günter Verheugen.

De autolobby heeft haar tentakels uiteraard ook uitgestrekt tot diep in het Europees Parlement, dat als medebeslisser EU-wetten kan maken en breken. Bij een debat dat de auto-industrie raakt, zie je ze één voor één opstaan als spreker: een volksvertegenwoordiger uit het Engelse Sunderland, een collega uit Antwerpen, kortom: uit alle regio's waar grote autofabrieken staan.

Drie jaar geleden ontstond er rumoer toen bleek dat een wetsvoorstel over normen voor verkeerslawaai niet was opgesteld door de daarvoor aangewezen Tsjechische Europarlementariër, maar door het 'hoofd akoestiek' van de Duitse fabrikant Porsche.

"De autofabrikanten piepen altijd hard, maar als een wet eenmaal is aangenomen, voeren ze die vlot uit", zegt Europarlementariër Esther de Lange (CDA). "Ze kunnen technisch meer dan je denkt."

Net als Eickhout heeft ook De Lange overigens weinig last van de autolobby. "Wij Nederlanders zijn niet zo interessant voor ze. Mijn ervaring is dat de tabaks- en voedingsmiddelenlobby's sterker zijn."

De Belgische premier Michel poseert in de nieuwe Audi A1 op een Brusselse autobeurs. Beeld belga

Duitsland speelt een opmerkelijke dubbelrol, merkt Eickhout op. "Binnen de EU is Duitsland een progressief, groen land, op één uitzondering na, en dat is die autoindustrie." Hij roept een EU-milieuministerraad van twee jaar geleden in herinnering, waarbij een beoogde aanscherping van CO2-uitstoot-regels voor auto's op het laatste moment, door persoonlijk ingrijpen van bondskanselier Merkel, op de lange baan werd geschoven.

Geen controle
De Volkswagen-fraude maakt ook ernstige twijfel los over het vermogen van de EU om de auto-industrie te reguleren en te controleren. Er moest, net als in de affaire rond wereldvoetbalbond Fifa, weer eens Amerikaanse alertheid aan te pas komen om de fraude aan het licht te brengen.

De ingebouwde defeat devices waarmee Volkswagen de laboratoriumtests manipuleerde, blijken al sinds 2007 verboden te zijn in de EU. Niemand die in de tussentijd op het idee is gekomen om auto's op dergelijke technologie te controleren.

De Europese Commissie, die normaal gesproken de taak heeft om te zorgen dat EU-wetten ook worden nageleefd - vraag maar aan Microsoft of Philips - wijst in dit geval alle beschuldigingen over laksheid van de hand. In de wetgeving over auto-uitstoot van vervuilende stoffen staat namelijk nadrukkelijk dat de lidstaten zelf geheel verantwoordelijk zijn voor de naleving.

Dezelfde commissie heeft al in 2010 voorgesteld om auto's niet alleen in laboratoriumomstandigheden te testen, maar ook op de gewone weg, in weer en wind. Het eerste deel van dat voorstel is pas in mei van dit jaar aangenomen. Trapt ook hier de auto-industrie op de rem? Een EU-functionaris ontkende dat gisteren. Volgens hem is het vrij normaal dat het ontwikkelen van zo'n technisch ingewikkelde test zo lang duurt.

In het kort



Ook in busjes
Van de elf miljoen Volkswagens die zijn uitgerust met sjoemelsoftware, rijden er 2,8 miljoen in Duitsland rond. Het gaat niet alleen om personenauto's, maar ook om busjes. Waarschijnlijk gaat het bij die busjes om exemplaren van de Transporter.

Nieuwe topman
Volkswagen heeft Matthias Müller benoemd tot nieuwe bestuursvoorzitter. Hij was eerder topman van dochtermerk Porsche.

De 62-jarige Müller neemt de leiding van het grootste autoconcern van Europa over van de opgestapte Martin Winterkorn.

Beleggers claimen schade
De Nederlandse Vereniging van Effectenbezitters stelt Volkswagen aansprakelijk voor de schade die beleggers hebben geleden door het gesjoemel met VW-diesels. Het aandeel Volkswagen verloor deze week 35 procent van zijn waarde.

Test op de weg
De Amerikaanse milieudienst EPA, die de fraude van Volkswagen openbaarde, gaat het verbruik en de uitstoot van dieselauto's op de weg testen. Tot nu toe testte de dienst vooral in laboratoria.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden