Macedoniërs boycotten referendum over hun nieuwe naam; toenadering tot Griekenland op losse schroeven

Tegenstanders van het referendum vieren feest in Skopje, nadat bekend wordt dat slechts iets meer dan een derde van de 1,8 miljoen kiesgerechtigde Macedoniërs naar de stembus is gegaan. Daarmee is de kiesdrempel van vijftig procent niet gehaald. Beeld EPA

Macedonië gaat een zeer onzekere toekomst tegemoet nu het referendum over de naam van het land op een mislukking is uitgelopen. Slechts iets meer dan een op de drie kiesgerechtigden bracht zondag zijn stem uit. Van hen vindt volgens de eerste tellingen weliswaar 90 procent dat het land ‘Noord-Macedonië’ mag gaan heten, maar de thuisblijvers zijn de ware winnaars. 

Bijna twee derde van de kiezers gaf gehoor aan de oproep van tegenstanders tot boycot van de volksraadpleging. De oplossing van het slepende conflict met Griekenland, dat het alleenrecht op de naam Macedonië claimt, staat op losse schroeven. En daarmee ook de toenadering van het Balkanland tot de Europese Unie en de Navo.

De uitslag is niet bindend. Grote vraag is hoe de lage opkomst geïnterpreteerd moet worden. Premier Zoran Zaev negeerde de cijfers zondagavond binnen een uur na het sluiten van de stembussen al. Hij verzekerde door te gaan met uitvoering van het akkoord dat hij in juni met zijn Griekse evenknie sloot. “De wil van degenen die hebben gestemd in dit raadgevend referendum moet worden omgezet in wetgeving. Als, zoals we allemaal verwachten, een grote meerderheid vóór heeft gestemd, dan is de toekomst duidelijk”, zei hij op een persconferentie in hoofdstad Skopje. “Het parlement moet stemmen voor krachtige versnelling van de procedures om lid te worden van de Navo en de EU.”

En anders komen er nieuwe verkiezingen, voegde hij er nog aan toe. Ook de Europese Commissie benadrukt graag het hoge percentage ja-stemmers. “Met de zeer duidelijke ja-stem is er brede steun voor het ­akkoord en het Euro-Atlantische pad van het land”, tweette Eurocommissaris Johannes Hahn van uitbreiding.

Afstraffing

De grootste oppositiepartij van het land ziet in het grote aantal thuis­blijvers een afstraffing van de kiezers. En premier Zaev heeft een deel van zijn tegenstanders in het parlement nodig om de naamsverandering wettelijk vast te leggen. Hij heeft de steun van 80 van de 120 ­parlementsleden nodig, maar zijn ­coalitie telt er slechts 71. 

De verwachting was dat een meerderheid van ja-stemmers bij een hoge opkomst een aantal oppositieleden over de streep zou trekken. De huidige uitkomst maakt dat zeer twijfelachtig, vooral gezien de verziekte politieke sfeer en de vijandigheid tussen de twee grootste partijen.

De kans op Euro-Atlantische deelname van Macedonië lijkt voor langere tijd verkeken als het land het akkoord met Griekenland niet uitvoert. Athene zal toetreding tot de EU en Navo blijven blokkeren zolang de landen het oneens zijn over de naam. EU-leiders liepen afgelopen weken de deur plat in Skopje om de bevolking op het hart te drukken vooral vóór te stemmen. Ze lijken weinig Macedoniërs te hebben overtuigd.

Peilingen vooraf voorspelden een nek-aan-nekrace, maar tegenstanders bleven liever thuis om het referendum geen legitimiteit te geven. Direct na sluiting van de stembussen barstte er een feest van tegenstanders los voor het parlement. Een paar honderd mensen kwamen eropaf.

“Ik ben zo boos op de EU”, zegt Violeta Petkovska (55), gekleed in een zwart T-shirt met de tekst ‘ik boycot’. Ze is blij met het resultaat. “Merkel en al die anderen die hier geweest zijn. Allemaal willen ze dat we bij de EU komen, maar dan moeten we wel eerst even zelfmoord plegen. Onze premier wil ons gewoon verkopen!”, briest ze met tranen in haar ogen. “Hij zegt: Onze naam veranderen is vervelend, ja, maar dan kunnen we wel lid worden van de EU. Dat is hetzelfde als een meisje verkrachten en zeggen: even volhouden, straks word je rijk.”

Het grijpt haar zo aan dat ze even moet bij­komen. “Van de Grieken moeten we onze geschiedenis op nul zetten en bij nu beginnen”, vervolgt ze. “Waar ter wereld is dat gebeurd? Waar is hier de waardigheid?”

Lees ook: 

Hoe de naam het lot van Macedonië kan bepalen

Zondag stonden de Macedoniërs voor de keus: moet hun land het voorvoegsel 'Noord' krijgen om op termijn toetreding tot de Navo en de Europese Unie mogelijk te maken? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden