Macedonië mag geen tweede Kosovo worden

De parlementsverkiezingen die morgen in Macedonië worden gehouden, zullen niet eerlijk verlopen. Er zijn althans voldoende aanwijzingen om dat te veronderstellen, meent europarlementariër Van Velzen. Helaas heeft de Organisatie voor vrede en samenwerking in Europa (OVSE) maar weinig gedaan om de verkiezingen in goede banen te leiden.

WIM VAN VELZEN

De strijd in Kosovo woedt door en de situatie in Albanië is opnieuw geëscaleerd. Westerse diplomaten zijn dan ook bezorgd dat het geweld in Kosovo overslaat naar de omringende landen, waaronder Macedonië.

Macedonië heeft 2 miljoen inwoners, van wie volgens de officiële bronnen 23 procent Albanees is. In werkelijkheid is naar schattig een derde van de bevolking Albanees. De meeste van hen wonen in het westen van het land, dichtbij Albanië en Kosovo. De Albanese etnische minderheid laat steeds krachtiger van zich horen. De leider van de populaire Albanese Democratische Partij (DPA), Dzhaferi, zei op 14 augustus in een interview dat de etnische Albanese minderheid genoeg heeft van de Macedonische overheersing. De verkiezingen van morgen kunnen zeer bepalend zijn voor de vraag of de vlam in de pan slaat. Daarom moeten deze verkiezingen beslist ordelijk en eerlijk verlopen.

Er zijn aanwijzingen dat in 1994 de verkiezingen voor het nationale parlement door de regeringspartij, de Sociaal Democratische Alliantie (SDAM), gemanipuleerd zijn. De belangrijkste oppositiepartij VMRO-DPMNE heeft om die reden toen de tweede ronde geboycot en is daarom nu niet vertegenwoordigd in het parlement. Het staat bijna vast dat VMRO nu wel in het parlement zal komen, opiniepeilingen tonen aan dat de VMRO-DPMNE meer zetels zal halen dan de SDAM. In opiniepeilingen gedaan in september haalt VMRO 18 procent van de stemmen, de SDAM 16 procent, de liberale partij LDP 9 procent en haalt het Democratische Alternatief (DA), waarmee VMRO onlangs een coalitie heeft gevormd, 7,5 procent van de stemmen. In het DA zijn meerdere etnische minderheidsgroeperingen vertegenwoordigd. De VMRO-DA coalitie kan een belangrijke rol spelen in het voorkomen van een escalatie van politieke geweld in Macedonië, mits de verkiezingen maar eerlijk verlopen.

Fraude vond in de aanloop tot de verkiezingen echter al plaats. De regering heeft stemlijsten vervaardigd met daarop de gegevens van stemgerechtigden, maar deze lijsten bevatten vele namen van overledenen en van mensen die verhuisd zijn en op twee adressen staan geregistreerd.

Bovendien staat op de uitnodiging om te gaan stemmen niet het adres van het stembureau, zoals dat in Nederland en andere democratische landen gebruikelijk is. Het achterwege laten van de plaats waar de kiezers hun stem uit moeten brengen heeft tot directe gevolg dat mensen, op vertoon van steeds een ander identiteitsbewijs, op meerdere plaatsen kunnen gaan stemmen. De SDAM heeft, zo wordt gevreesd, een groot aantal 'extra' stemmers.

De Organisatie voor Vrede en Samenwerking in Europa (OVSE) is op de hoogte van de situatie en heeft gesprekken gevoerd met de regering en de leider van de verkiezingen. De OVSE heeft voorgesteld een controle op de stemmers uit te voeren door middel van het zetten van een stip met (onzichtbare) inkt op een van de handen, zoals dat in meerdere landen, waaronder andere ex-Joegoslavische staten, al gebeurd is. Dit voorstel wees de regering af met als reden dat dit niet in de huidige kieswet staat en dat bovendien de Macedoniërs hiervoor te trots zouden zijn.

Op initiatief van VMRO hebben 16 van de 26 partijen die aan de verkiezingen deelnemen, een verklaring voor vrije en eerlijke verkiezingen ondertekend, met daarin het verzoek om het gebruik van deze inkt tijdens de verkiezingen. Belangrijk detail hierbij is dat de SDAM deze verklaring echter niet heeft ondertekend. Het verzoek is aan de regering en de verkiezingscommissie aangeboden, maar die hebben hierop niet gereageerd.

De SDAM voert op een oneerlijke manier campagne via de media. De staatstelevisie, veel lokale zenders en de twee commerciële zenders zijn in handen van de SDAM en hierop wordt een ware propaganda-campagne tegen de oppositiepartijen gevoerd. De SDAM beweert dat er een geheime overeenkomst zou bestaan tussen VMRO en de DPA, de Albanese partij, om na de verkiezingen Macedonië op te splitsen in een Macedonisch, een Albanees en een Bulgaars gedeelte.

Helaas is de OVSE in Macedonië niet erg actief. Ze heeft wel het probleem aangekaart, maar oefent te weinig druk uit op de regering van Macedonië. Zonder waterdichte controle op de stemmers is het zenden van OVSE-waarnemers naar de stemlokalen alleen een doekje voor het bloeden. Het lijkt er op dat na het echec van de OVSE bij de verkiezingen in Bosnië, waar de OVSE de registratie van kiezers slecht had geregeld, waardoor de uitslag dagen duurde, de OVSE ook in Macedonië de problemen onvoldoende onderkent.

Als de verkiezingen vervalst worden is de kans groot dat het fout gaat in Macedonië. Het lont in het kruitvat Balkan zal opnieuw gaan branden met niet te overziene gevolgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden