Macedonië is nog steeds een kruitvat

  • Amber Fox lijkt een risicoloze operatie in een ogenschijnlijk rustig land op weg naar een hernieuwde vrede. Maar zoals zo vaak op de Balkan bedriegt de schijn.

In februari vorig jaar werd Macedonië opgeschrikt uit zijn slaperige bestaan. Als enige republiek had het zich begin jaren negentig van het voormalige Joegoslavië afgescheiden, zonder dat er een schot was gelost. Maar ineens bezette het UCK -een tot dan toe onbekend rebellenlegertje met dezelfde naam als het Albanese 'bevrijdingsleger' in Kosovo- het dorp Tanusevci in het noorden van het land, tegen de grens met Kosovo.

Er volgde een zenuwenstrijd van een half jaar. Hoewel tientallen mensen om het leven kwamen en vele duizenden het geweld ontvluchtten, bleef een volledige burgeroorlog uit. Maar de haat tussen de Macedonische meerderheid en de Albanese minderheid groeide explosief en is sindsdien niet wezenlijk verminderd.

Er was zware druk nodig van een aanvankelijk nogal zwabberende internationale gemeenschap om een eind te maken aan de strijd. Op 13 augustus ondertekenden de voornaamste betrokkenen het vredesakkoord van Ohrid.

Op papier werden de rechten van de Albanezen aanzienlijk verbeterd. Er werd een wet op lokaal zelfbestuur in het vooruitzicht gesteld; er zou een meer evenredige vertegenwoordiging komen van Albanezen in openbaar bestuur, politie en leger; het Albanees zou de tweede officiële taal worden in gebieden waar zij met velen zijn. In ruil daarvoor beloofde het UCK zijn wapens in te leveren.

Ondanks getreuzel, vaak zelfs regelrechte obstructie van Macedonische kant, heeft het parlement vrijwel alle belangrijke punten uit het Ohrid-akkoord omgezet in wetgeving. In de operatie Essential Harvest zamelde de Navo 3800 wapens van het UCK in.

Maar het wantrouwen blijft groot, mede gevoed door incidentele uitbarstingen van geweld. Eerder deze week begonnen vlakbij Tetovo, een brandhaard tijdens het conflict, rivaliserende Albanese groeperingen elkaar ineens te beschieten. Een ideologisch conflict volgens de een, een strijd om de vrije doorgang over smokkelroutes van en naar Kosovo en Albanië volgens de ander.

Het incident maakte op z'n minst één ding duidelijk: Albanezen beschikken nog steeds over wapens en ze zijn bereid die te gebruiken. De Macedonische strijdkrachten hebben sinds februari vorig jaar alles gekocht wat ze maar kopen konden; zoveel zelfs dat de Navo alarm heeft geslagen. Onder die omstandigheden kan een enkel incident het kruitvat weer tot ontploffing brengen. Daar kunnen enkele honderden Navo-militairen weinig tegen beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden