Maatschappijkritiek vertaald in bizar familiedrama

Boiling Frog
Van Peter de Graef. Toneelgroep Oostpool. Regie: Erik Whien. Tournee t/m 26-4. Inl.: www.toneelgroepoostpool.nl

'Doetinchem 2017'. Terwijl een dienstmeisje met een snik in de keel een groot venster schoonpoetst verschijnt die schermtekst op een van de eikenhoutbruin gelambriseerde wanden. Dat lijkt een contradictie. Dat is het ook. Het is een eerste wenk naar de betekenis van de titel van het stuk.

'Boiling Frog' is een levensgrote metafoor voor de mens die ten onder gaat aan het boiling frog syndrome. Zoals een kikker zich rustig laat dood koken in een langzaam opwarmende pan koud water, zo suddert de mens willoos mee met het doorgeslagen kapitalisme van onze consumptiemaatschappij. Zonder het in de gaten te hebben. Dat is het erge ervan.

In de nabije toekomst waarin de personages uit het stuk leven, hebben de Chinezen de economische macht allang overgenomen, wordt het pensioen in voedselbonnen uitgekeerd, maar blijft iedereen doen alsof er niks aan de hand is. Op één na. De jonge Joachim (Sanne den Hartogh) is idealist genoeg om te denken dat hij de boel kan wenden door, met zijn laptopje en een frisse kijk, in de mentaliteit van een gerenommeerd familiebedrijf in te breken.

Maar de familie Berkema laat zich niet zomaar de oude vertrouwde orde afpakken, en zeker niet stamhoudster Adrienne. Met haar granieten gestalte zet zij zich pal. Zelfs als de anderen zich tegen haar keren. Niet vanwege die andere wind, maar omdat zij de kans schoon zien zich van haar stalen regime te ontdoen.

Het is de Vlaamse schrijver Peter de Graef wel toevertrouwd om maatschappijkritiek te vertalen in een grotesk familiedrama. Met fabuleus op elkaar gestapelde zinnen zet hij razendsnel een hilarische ontwikkeling in met schaamteloos aan het cliché ontrukte figuren. Wetend dat de acteurs op wier lijf hij ze had geschreven, daar ijzersterke karakters van konden maken. En het ís top wat die laten zien.

Neem de Adrienne van Bianca van der Schoot. Autoritair tot in haar vingertoppen. Zelfs vastgebonden en met een sloop om haar kop is ze vreeswekkend. Prachtig hoe Bram Coopmans laat doorschemeren dat meegaande echtgenoot François die nieuwe, gegijzelde situatie eigenlijk heel comfortabel vindt, terwijl Kirsten Mulder als Adrienne's zus mooi terloops het vaak met softiegedrag verweven (onderdrukte) fanatisme laat opborrelen.

Het onderlinge contrast wordt door de zogenaamde buitenstaanders - de idealist, het dienstmeisje, de tuinman - op scherp gezet. En dan is het pauze. Doodzonde. Daarna is de vaart eruit, verandert de bizarre spiegel, die 'Boiling Frog' tot dan voorhoudt, welhaast in een well-made-play met overbodige uitleg van verschillende lijntjes. De zwarte humor daarvoor was juist zo suggestief. En dus aanstekelijk. Hanny Alkema

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden