Maatschappelijke ongehoorzaamheid en belastingen

Soms wordt het de burger te veel. In onze Nederlandse democratie breng je je politieke voorkeur uit met je stem, of tussentijds via een pressiegroep maar dat wil wel eens tekortschieten. In zo'n geval gaan we de straat op. Af en toe komt daarbij ook de fiscaliteit aan de orde. In 1970 was het het Milieu Aktie centrum Nederland dat vanuit Utrecht actie voerde tegen de landelijke invoering van de zuiveringslasten, onder het motto geen belasting op ontlasting.

Die belasting is desalniettemin wel ingevoerd.

Iets later ging het om niet betalen van de Kalkarheffing, de 3 procent extra die betaald moest worden op de stroomrekening voor de financiering van de Nederlandse deelname aan de bouw van een kweekreactor in het Duitse plaatsje Kalkar. Een paar jaar geleden is besloten het project, dat zelfs nooit een begin van een start heeft gehad, af te blazen en in het bassin waarin splijtstof had moeten worden opgewerkt worden nu duikersoefeningen verricht.

En dan nu de protesten tegen de accijns en andere heffingen op diesel. Dit protest mag trouwens niet alleen als belastingactie worden afgedaan omdat het veel meer te maken heeft met de onmogelijkheid van het (tijdig) doorberekenen van bepaalde kosten in de ritprijs en de dumpingachtige concurrentie van Oost-Europese vrachtrijders.

Er zit in de belastingwetgeving zelf een bepaling die met enige goede wil geschikt is voor het tegemoet komen aan maatschappelijk ongenoegen over de werking van belastingvoorschriften.

Dit is de zogenaamde 'hardheidsclausule'. Het komt erop neer dat een verzoek om een afwijking van een wettelijke bepaling kan worden gehonoreerd als de uitwerking van die bepaling onredelijk en onrechtvaardig uitwerkt. Een bijkomende voorwaarde moet zijn dat de kwestie waarop een beroep wordt gedaan niet al bij de behandeling van de wettelijke regeling aan de orde is geweest. De toepassing is voorbehouden aan het ministerie van financiën.

Een verzoek om toepassing van de hardheidsclausule kan dus via de belastingdienst of rechtstreeks aan het ministerie plaatsvinden.

Soms is de maatschappelijke hardheid zo groot dat er een aanpassing van de wet of een daarop gebaseerde uitvoeringsregeling plaatsvindt. Dit is bijvoorbeeld het geval met de dieetkosten in verband met een ziekte waarvan in de wet is aangegeven onder welke voorwaarden ze als buitengewone lasten in aftrek kunnen worden gebracht. Die regeling is het uitvloeisel van het jarenlang actie voeren door organisaties van chronisch zieken. Het is daarom ook nuttig om contact op te nemen met een mogelijke belangenorganisatie om na te gaan of aan bepaalde individueel als onredelijk ervaren zaken wellicht al tegemoet gekomen is, dan wel dat er op die punten actie wordt gevoerd. Op dit moment wordt door de belangenorganisaties van chronisch zieken en gehandicapten gepleit voor het verbeteren van een aantal zaken die voor hun achterban van ruim twee miljoen mensen als bijzonder grievend worden ervaren. Genoemd kunnen worden de invoering van een extra ziektekostenaftrek onder andere voor alle extra kosten die ze om normaal te kunnen leven ten opzichte van gezonde mensen moeten maken, wat aftrek van autokilometers en zo nog wat zaken. De organisaties zijn hierover al meer dan een jaar bezig, maar worden keer op keer aan het lijntje gehouden. Het is te hopen dat tegenover hen op prinsjesdag een gebaar wordt gemaakt! Mocht een verzoek om toepassing van de hardheidsclausule geen succes hebben dan kan men gebruikmaken van de mogelijkheid tot het indienen van een verzoekschrift bij de Tweede-Kamercommissie van financiën. Het wil wel eens, maar zeker niet vaak, voorkomen dat die commissie een verzoek positief beoordeelt en aan de staatssecretaris vraagt alsnog aan het verzoek tegemoet te komen. Daartoe is hij echter niet verplicht! Overigens wordt in alle gevallen waarin een verzoek om toepassing van de hardheidsclausule wordt gedaan de eis gesteld dat men een wettelijk mogelijke rechtsgang, bezwaar en beroep tegen een aanslag, heeft afgewerkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden