Inburgeringswet

Maatschappelijke begeleiding statushouders komt in de knel door nieuwe inburgeringswet

Veel statushouders redden het in hun nieuwe vaderland niet zonder hulp van een maatschappelijk begeleider. Vluchtelingenwerk Nederland vreest dat die vrijwilligers door de nieuwe inburgeringswet in de verdrukking komen. 

Maatschappelijk begeleiders doen veel meer voor statushouders dan op papier van ze wordt verwacht. De rol van deze vrijwilligers is daarom groot in de eerste maanden of jaren van vluchtelingen in hun nieuwe woonplaats, blijkt uit onderzoek van adviesbureau Significant Public dat woensdag wordt gepubliceerd. Vluchtelingenwerk Nederland, dat opdracht gaf tot het onderzoek, vreest dat die rol met de nieuwe inburgeringswet wordt uitgekleed.

Van maatschappelijk begeleiders, die vaak, maar niet overal vrijwilligers zijn van Vluchtelingenwerk, wordt in principe verwacht dat ze statushouders helpen met praktische zaken als het openen van een bankrekening, het vinden van een goede inburgeringscursus of de weg naar de bibliotheek.

In de praktijk gebeurt veel meer, blijkt uit het onderzoek. Het contact tussen de begeleider en vluchteling is vaak intensief en regelmatig ontstaat een hechte relatie. “De maatschappelijk begeleiders doen meer dan brieven openen”, zegt onderzoeker Gerlise van der Maas van Significant. “Iemand beschreef zijn maatschappelijk begeleider als ‘de stok voor een blinde’. Eén begeleider bracht de vrouw van zijn cliënt tijdens de bevalling naar het ziekenhuis.”

Een maatschappelijk begeleider is voor vluchtelingen vaak de eerste en soms lange tijd de enige ingang in de Nederlandse samenleving. Zonder zo'n begeleider redden veel mensen het niet in hun nieuwe vaderland. Begeleiders vangen mensen op die door de kieren van overheidsinstanties vallen en voorkomen daarmee grotere problemen, aldus het onderzoek.

Gemeenten worden verantwoordelijk

In de nieuwe inburgeringswet, die binnenkort naar de Tweede Kamer gaat, worden gemeenten verantwoordelijk voor de inburgering. “In het wetsvoorstel is maatschappelijke begeleiding nu beperkt tot praktische hulp en voorlichting in de eerste periode dat statushouders in hun nieuwe gemeente wonen”, zegt directeur Abdeluheb Choho van Vluchtelingenwerk Nederland. Daarin schuilt volgens hem het risico dat gemeenten zich alleen daartoe beperken. “Dat zou een achteruitgang betekenen.” Daarbij zijn de verschillen tussen gemeenten nu al groot, en vreest Vluchtelingenwerk dat die in het nieuwe stelsel groter zullen worden.

Choho zou graag willen dat het ministerie in de wet richtlijnen opneemt waar maatschappelijke begeleiding aan moet voldoen. Is dat te doen als veel van die begeleiding informeel is, maatwerk en afhankelijk van de onderlinge relatie tussen vrijwilliger en vluchteling? Choho: “Maatschappelijke begeleiding moet leiden tot zelfredzaamheid, stellen wij voor. Daar is zowel de informele als formele rol van vrijwilligers in te passen.”

Begeleiding van maatschappelijke begeleiders

Daarbij verdient ook de begeleiding van vrijwilligers speciale aandacht, zeggen zowel Choho als onderzoeker Van der Maas. “De begeleiding vraagt veel van mensen", zegt Van der Maas. Ze doen het met heel veel liefde, maar de verantwoordelijkheid is groot. Dat voelen vrijwilligers ook wel zo.” Er moeten dus voldoende betaalde krachten zijn die de maatschappelijk begeleiders helpen, coachen en opvangen.

“De kracht van vrijwilligers is enorm”, zegt Choho. “Die nemen een eigen netwerk mee en stoppen er uren in die een betaalde kracht niet heeft. Maar die betaalde krachten zijn wel noodzakelijk om vrijwilligers goed te laten functioneren.”

Lees ook:

De inburgering gaat op de schop, met een heus persoonlijk inburgeringsplan

Geen ontheffingen meer, strengere boetes en iedereen moet meedoen. Het inburgeringsstelsel gaat op de schop. 

Gemeentes bezorgd over kosten inburgering

Vanaf 2021 worden gemeenten verantwoordelijk voor de inburgering van vluchtelingen. Maar ze maken zich zorgen over de kosten van dat nieuwe beleid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden