Maartje Sleiffer: tolk gebarentaal 'Die mimiek, de sierlijkheid van de bewegingen'

Ons dagelijks werk is meer dan levensonderhoud alleen, het bepaalt onze waardigheid. Maar wat doen we precies?

"Vanmorgen heb ik getolkt bij een dove mevrouw die geopereerd moest worden aan haar oog. Voor iedereen is zo'n operatie spannend, maar voor haar nog meer. Zij ziet aan één oog voor tien procent, en moest nu geholpen worden aan haar goede oog.

Toen ik acht was, heb ik 'Children of a Lesser God' gezien, een film over een spraakleraar op een dovenschool die verliefd wordt op een doof meisje. Daar zag ik voor het eerst gebarentaal. Ook als ik daarna gebarentaal zag, werd ik geraakt door de mimiek, de sierlijkheid van de bewegingen. Prachtig om te zien dat je op een andere manier kunt communiceren dan met het gesproken woord. Gebarentaal is een échte taal, alleen al in Nederland hebben we vijf dialecten.

Er bestond geen opleiding voor tolk Nederlandse gebarentaal, er waren alleen cursussen. Ik heb toen voor de pabo gekozen, om vervolgens op een dovenschool terecht te komen. Later kwam er een opleiding, waaraan ik vier jaar voor tolk Nederlandse gebarentaal heb gestudeerd, en nu ook lesgeef.

Ik tolk veel op school. Dankzij tolken kunnen dove kinderen nu regulier onderwijs volgen. Dan sta ik naast de docent, en vertaal de tekst van de juffrouw en de horende kinderen in gebarentaal. Door te liplezen zou een doof kind zo'n veertig procent kunnen volgen van wat een docent zegt. Maar als er interactie tussen de juffrouw en de leerlingen plaatsvindt, is een tolk onmisbaar.

Ik word vaak ingehuurd door beide partijen, door doven, maar net zo goed door horenden. Word ik door doven ingehuurd, dan denkt de andere partij vaak dat ik een familielid ben of een vriend die hulp biedt. Een misverstand, tolken is geen hulpverlenen, het is een dienstverlenend beroep. In veel onderwijssituaties zijn ze tolken inmiddels gewend. In het ziekenhuis was dat anders.

Ik heb ook getolkt bij de mevrouw van de oogoperatie tijdens de intakegesprekken daar, twee weken geleden. We hebben toen de voorbereidingen doorgenomen, de operatie, de praktische zaken na afloop thuis. Ik moest de arts uitleggen dat de dove mevrouw tijdens het gesprek met de arts naar mij kijkt voor de vertaling. Maar dat de arts gewoon tegen de mevrouw kan blijven spreken; híj hoeft mij niet aan te kijken. 'Ik ben geen begeleider', zei ik, 'ik tolk alleen.'

Het was goed dat ik er twee weken geleden bij was, want nu wist ik dat ik scherp moest opletten. Voor de operatie kwam er een verpleegster binnen, die het oog van de patiënt wilde druppelen. Dat is gebruikelijk. Maar in ons geval een complicerende factor. Want na het druppelen van het goede oog kan zij niets meer zien, en is communicatie onmogelijk. Wij hebben de zaak even stopgezet, zijn gaan zitten, en hebben de laatste informatie uitgewisseld. Daarna is ze met een familielid naar de operatiekamer gegaan. De operatie is geslaagd."

peter henk steenhuis

marcel prins

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden