Maarten Altena Ensemble slaat stevige brug naar popmuziek

Nog in Groningen (Museumeiland, 9/5) en Maastricht (Conservatorium, 22/5).

Het is een van de tien nieuwe stukken van het programma 'Dancing Sounds', dat het Maarten Altena Ensemble zaterdag in het BIM-huis presenteerde. En een van de vele stukken waarin nadrukkelijk een link werd gelegd met de huidige popmuziek.

Wat is hier aan de hand? Het Maarten Altena Ensemble en popmuziek? Dat kan toch niet waar zijn. En dat niet in Paradiso, maar in het BIM-huis, het mekka van de Nederlandse improvisatiemuziek!

Alleen al die laatste plek is vreemd. Altena's groep is weliswaar geworteld in de geïmproviseerde muziek, maar het improviseren zelf speelt een steeds geringere rol in de streng geordende muziek die de leider voorstaat, en die de laatste jaren vaker op een podium voor nieuwe muziek als de IJsbreker werd gepresenteerd dan op een jazzpodium als het BIM-huis. Van de negen leden zijn er ook nog maar een paar met een achtergrond in de improvisatiemuziek; de meerderheid wordt daarin beperkt door een strikt klassieke opleiding. Gevolg daarvan is het ontbreken van een persoonlijk geluid bij de musici - toch iets essentieels in jazz en geïmproviseerde muziek.

Voor de liefhebbers van het oude ensemble is er eigenlijk nog maar een musicus met een belangrijke rol als improvisator: trombonist Wolter Wierbos. Gelukkig is hij een magistraal solist die vergroeid is met zijn instrument en met een superieure timing de meest schitterde accenten plaatst. De groepsleden Michiel Scheen (synthesizer) en Alison Isadora (viool) zijn ook beproefde improvisatoren, maar lieten zich in 'Dancing Sounds' slechts sporadisch als zodanig kennen.

In drie van de tien stukken van het 'Dancing Sounds'-programma wordt overigens wel een verband gelegd met oude jazzmuziek. Sterker nog, of het nou toeval is of niet, in al die drie stukken nemen de componisten muziek van de Amerikaanse jazzpionier Fats Waller als uitgangspunt. Het verst daarin gaat Altena in 'Waller'. Twee composities van Waller duiken op: 'Aligator Crawl' en 'The Spider and the Fly'. De tekst van het laatste lied wordt aanstekelijk gezongen door de Japanse pianiste Tomoko Mukaiyama, het nieuwste groepslid. Mukaiyama maakte eerder de voortreffelijke cd 'Women Composers', waarop zij composities vertolkt van de Amerikanen Vanessa Lann en Meredith Monk en van de Russen Oestvolskaja en Goebaidulina (uitgebracht door BVHaast). Cor Fuhler baseerde zijn plagerige 'Jitterbug' op Wallers 'Jitterbugwaltz'. Het slepende thema wordt speels ge- en misbruikt. 'Don't buy Sugar/You're my Sugar', tenslotte, is een vervreemdende fantasie van Yannis Kyriakides op de middelste acht maten van Wallers 'Honeysuckle Rose'.

In deze (en in de andere) stukken probeert het ensemble tevens een brug te slaan naar de popmuziek middels moderne elektronica en een sampler. Op sommige momenten gebeurt dat trefzeker, op andere momenten klinkt het erg modieus en opgelegd. De gesproken woord-samples die Michel van der Aa uit zijn computer haalde, waren bijvoorbeeld niet onaardig, maar als Altena echt het poppubliek wil bereiken, kan hij beter samenwerken met scratcher DJ Git Hyper van de groep SFeQ. Vergeleken met diens scratches en samples was het werk van Van der Aa nogal braaf.

Ook in de twee leukste stukken van het programma, Isadora's 'Condensation' en Jan-Bas Bollens 'ZOAB', speelde popmuziek een grote rol. 'Condensation' is een hommage aan de in de popmuziek trendy Bristol Sound. De samples uit die muziek en uit de triphop worden hier gespeeld door de instrumenten. Erg spannend. In 'ZOAB' creeert Bollen een rauwe muzikale omgeving, waarin uitbundige techno-dance-ritmes de musici opzwepen.

Ondanks de vele verwijzingen naar popmuziek is 'Dancing Sounds' een van de betere programma's van het Maarten Altena Ensemble van de laatste jaren kunnen noemen. De opbouw met de 'Waller'-stukken aan het begin, de 'lichte' stukken in het midden, en de wat zware kost aan het slot, was perfect.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden