Maar de naam is van het volk democratie.nl

De staat heeft via de rechter de domeinnamen regering.nl, prinsjesdag.nl en miljoennennota.nl ingepikt. Dat terwijl een ander ze veel eerder op een wettige manier had gekocht. Een lakse overheid laat zich hier wegens digitale onkunde de wet voorschrijven.

Een particulier die zich De Digitale Advocaat noemt zijn de domeinnamen regering.nl, prinsjesdag.nl, miljoennennota.nl en troonrede.nl. afhandig gemaakt. De Amsterdamse rechtbank heeft dat bepaald in een kort geding, dat de landsadvocaat had aangespannen.

Minister van Boxtel zei in juni al dat jurisprudentie zal moeten uitwijzen of het bezit van die domeinnamen door derden aan te duiden valt als misleiding van het publiek. De domeinnamen van De Digitale Advocaat verwezen niet slechts naar overheidsorganisaties. 'Prinsjesdag', 'Troonrede' en 'Miljoenennota' zijn geen organisaties, maar verschijnselen of producten die de regering voortbrengt. Het vonnis van de rechtbank spreekt van 'overheidsbegrippen', die moeten worden afgestaan omdat het zaken betreft, die 'sinds mensenheugenis aan de staat toebehoren'. Verder was de gedaagde uit op 'geldelijk gewin' en zou het gebruik van de domeinnamen door een particulier 'verwarring scheppen'. De overheid zou tenslotte 'gefrustreerd worden bij het verspreiden van informatie onder de burgers'.

Aan het feit dat de Stichting Internetdomein Registratie Nederland (SIDN) de domeinnamen had toegewezen, konden geen rechten worden ontleend. Deze rechtsgang is ons inziens onbevredigend, onduidelijk en onvolledig. Onbevredigend omdat de overheid het aan haar eigen passieve rol te danken heeft dat de regelgeving niet deugt. Bovendien, als de overheidsbegrippen in kwestie zo belangrijk zijn voor de staat, had ze deze begrippen op voorhand kunnen reserveren, zoals de namen van gemeenten en provincies. Onduidelijk, omdat het nogal willekeurig is wat een 'overheidsbegrip' precies is. Het parlement verzuimt in ieder geval aan te geven wat de begrippen zijn waarvan het vindt dat zij tot de staat behoren en laat het over aan de minister. Deze, heen en weer geslingerd door sterke internetambities enerzijds en een liberaliseringstendens anderzijds, laat de zaak over aan de rechter. Zo wordt deze, bij gebrek aan politieke visie of daadkracht, op de stoel van de wetgever geplaatst. Het is daarnaast ironisch dat de rechter in deze verwarrende gang van zaken een argument als 'verwarring scheppen' gebruikt om zijn vonnis te motiveren. Alsof het niet verwarrend is dat je een domeinnaam het ene moment gewoon kunt kopen, en je het volgende moment van ontvreemding wordt beticht.

Ziet de overheid het als haar taak om burgers te informeren via 'logische' domeinnamen, en wil ze voorkomen dat er verwarring ontstaat doordat een ander informatie of interactie rondom overheidsbegrippen aanbiedt, dan komt de passieve houding allerminst van pas. Van tweeën één: men kiest een liberale houding en moet niet zeuren als men achter het net vist, óf men kiest een pro-actieve instelling, gericht op doorzichtigheid, samenhang en toegankelijkheid van (overheids)informatie op het internet.

In dat laatste geval is de claim van de landsadvocaat ook nog eens onvolledig. Want wat gebeurt er met www.democratie.nl? Deze domeinnaam hebben wij een jaar geleden gekocht, toen wij tot onze verrassing ontdekten dat de overheid hem niet had weggehouden van rechts-extremistische clubs of dictators in spe die zich het overheidsbegrip 'democratie' zouden willen toe-eigenen. Stel dat een ultra-rechtse of ultra-linkse club deze domeinnaam had gekocht om hun visie op 'democratie' uit te dragen, dan had het pleidooi van de landsadvocaat niets uitgehaald: er is geen sprake van geldelijk gewin of misleiding en het begrip 'democratie' behoort niet toe aan de overheid (dat zou helemaal een mooie boel wezen), maar 'sinds mensenheugenis' aan het volk. Hebben wij dan nu iets ontvreemd? Dit is het dilemma: democratie is een begrip van en voor iedereen, maar wie het koopt, sluit een ander ervan uit. Voor het registreren van een domeinnaam moet je ingeschreven staan in een door de SIDN erkend register (zoals dat van de Kamer van Koophandel). Het Nederlandse volk staat nergens geregistreerd. Je zou verwachten dat de overheid het domein claimt, temeer daar zij meent dat bescherming en versterking van de democratie haar taak is. Een argument daartegen kan echter zijn dat een democratisch gekozen orgaan niet te makkelijk moet beschikken over de instituties die het mogelijk maken of erop toezien. En dus ook niet over begrippen en domeinnamen die naar die instituties verwijzen. De staat heeft democratie.nl niet geclaimd, maar had dat moeten doen, voor het volk. Gelet op het slome beleid tot dusver moeten we misschien juist blij zijn dat de staat het domein niet in handen heeft. Uit niets blijkt dat de staat haar eigen rol in de virtuele wereld kan verhelderen. En de jurisprudentie die wanhopig wordt ontlokt, leidt niet tot minder rechtsonzekerheid.

Om het dilemma rondom democratie.nl te omzeilen, bieden wij een oplossing die recht doet aan de domeinnaam. Tot nader orde stellen wij www.democratie.nl open voor iedereen die een bijdrage wil leveren. Burgers (ook Roger van Boxtel) kunnen meebeslissen over het domein. En als het alsnog door de landsadvocaat geclaimd wordt, houden we daar een digitaal referendum over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden