opinie

Maak van tuchtrecht voor artsen geen publieke schandpaal

Twee artsen die door een ziekenhuis lopenBeeld ThinkStock

Het openbaar maken van de namen van berispte artsen draagt niet bij aan het verbeteren van de keuzemogelijkheid van de zorgconsument, betoogt Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, op de opiniepagina van Trouw. 

Artsenorganisatie KNMG wil afschaffing van het 'naming and shaming' van artsen via de openbaarmaking van tuchtrechtelijke maatregelen. Onderzoek heeft bevestigd dat deze openbaarmaking in zowel het artsenregister als lokale kranten onevenredig veel schade toebrengt. Artsen raken patiënten kwijt, ondervinden problemen in de samenwerking met collegae en zien hun carrièremogelijkheden beperkt worden. Bijna de helft van de zorgverleners heeft vanwege tuchtperikelen tenminste overwogen te stoppen. Kapitaalvernietiging!

Heeft de artsenorganisatie gelijk? Artsen zijn professionals. Een professional in eigenlijke zin is iemand die deel uitmaakt van een beroepsgroep die zich autonoom kan noemen en zichzelf de wet kan stellen. Die 'wet' wordt de professionele standaard genoemd. Haar inhoud bepaalt de beroepsgroep door normen te stellen voor haar leden ten behoeve van hun beroepsuitoefening. De beroepsgroep van artsen heeft van de samenleving die ruimte gekregen omdat niet goed denkbaar is wie dat beter zou kunnen. Van de professionele standaard mogen individuele beroepsbeoefenaren nooit afwijken. Een patiënt heeft weliswaar recht op behandeling volgens die standaard, maar wat die behandeling inhoudt hangt af van de beroepsnormen.

Professionele groepen zijn er gaandeweg ook toe overgegaan de wet zelf te handhaven. Op eigen wetgeving volgde eigen rechtspraak. Tegen een arts die niet gehandeld heeft volgens de professionele standaard kan een patiënt veel ondernemen: een klacht indienen bij een klachtenfunctionaris, schadevergoeding eisen bij een geschilleninstantie of de rechter en aangifte doen. Maar hij kan óók naar de tuchtrechter.

Tuchtrechtspraak heeft geen ander doel dan het bewaken en bevorderen van de kwaliteit van de beroepsuitoefening. De tuchtrechter doet niets anders dan namens de beroepsgroep bezien hoe de individuele arts zich tot de professionele standaard verhouden heeft. Door een waarschuwing, berisping, geldboete (max. 4.500 euro), schorsing, gedeeltelijke ontzegging van de bevoegdheid en doorhaling in het register laten zijn collegae zich uit over het feitelijke handelen in relatie tot de beroepsnorm. Is die afstand groot en betreft het een wezenlijke norm, dan volgt de zwaarste maatregel: verwijdering uit het register. De wetgever besloot enkele jaren geleden van berispingen en geldboetes aantekening te laten maken in het register, dat iedereen kan raadplegen. Schorsingen, ontzeggingen en doorhalingen waren al openbaar. Dat besluit was niet verstandig.

Moeilijk te doorgronden

De professionele standaard drukt de beroepsmoraal uit. Die is voor niet-leden moeilijk te doorgronden. De buitenwacht begrijpt niet waarom een arts die een foute diagnose heeft gesteld, met de dood van zijn patiënt tot gevolg, 'wegkomt' met een waarschuwing, terwijl zoiets als de schending van het beroepsgeheim vaak een zwaardere maatregel tot gevolg heeft. Maar de tuchtrechter bedoelt niet te straffen. Hij velt een oordeel over de kwaliteit van een handelwijze en verbindt daaraan eventueel praktische consequenties. Bovenal wil hij dat zijn beroepsgenoot léért.

De buitenwacht leert van opgelegde berispingen en boetes niet meer dan dat een arts in de ogen van zijn beroepsgenoten een fout heeft begaan. De werkelijke betekenis ontgaat een leek, omdat tuchtuitspraken voor hem niets bedoelen te betekenen. Daarnaast is het een oordeel over een concrete handelwijze, niet over de totale kwaliteit van zorg door de betreffende arts.

Openbaar gemaakte berispingen en boetes bieden 'consumenten' domweg geen keuze-informatie. Verkiest u werkelijk die 29-jarige 'brandschone' huisarts boven diens ervaren 55-jarige collega die ooit eens is berispt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden