Maak van alle scholen bijzondere scholen, dan kunnen we de schoolstrijd eindelijk rustig begraven.

Op mijn somberste momenten denk ik wel eens dat Ayaan Hirsi Ali gelijk heeft. Volgens haar koesteren blanke Nederlanders en met name inwoners van Diever of Dieren (Hans Wiegel) bijzondere scholen. Daar kunnen ze hun blanke kinderen onbekommerd onderbrengen. Met als gevolg, aldus het VVD-kamerlid, dat ze vanuit die bastions van het 'land van ooit' werkloos toezien hoe de rest van Nederland segregeert, openbare scholen verzwarten en moslims zich verschansen in islamitische scholen. Daarom kent ze maar één liberale oplossing: we moeten het bijzonder onderwijs afschaffen. Iedereen onverdeeld naar de openbare school.

Mijn somberheid kreeg op oudejaarsdag een nieuwe impuls toen ik de furieuze aanklacht las waarmee de voorzitter van de wereldfederatie van joden en moslims, David Pinto, zich tot premier Balkenende had gericht. Hij suggereerde dat sommige christelijke organisaties bijzondere scholen beschouwen als een nieuw jachtterrein voor hun evangelisatiearbeid, om de moslimjeugd tot de enige, ware God bekeren. Rampzalig, vindt Pinto. Die jongelui hebben het al zo moeilijk. Het is bovendien levensgevaarlijk en een bedreiging van de rechtsorde.

Inderdaad, dacht ik, als klopt wat Pinto zegt en het is zoals Hirsi Ali denkt, dan kunnen we het bijzonder onderwijs beter afschaffen. Maar zo is het niet, wierp mijn minder sombere ik tegen. Bijzondere scholen zijn geen evangelisatiebolwerken (al roept de reactie van Van der Deijl en Takken op deze pagina toch nog twijfel op) en ze zijn evenmin bastions van het land van ooit. Op de meeste bijzondere scholen in de grote steden zitten niet minder, soms meer allochtone of achterstandskinderen (wat niet hetzelfde is) als op openbare. En wat het meest kenmerkend is: bijzondere scholen zijn met hun eigen missie op levensbeschouwelijke of pedagogische grondslag een doorslaand succes. Twee derde van het aantal scholen is bijzonder, hetzij confessioneel, hetzij algemeen. Zouden we die klok moeten terugdraaien?

Het zou onzinnig zijn. Het enige probleem is eigenlijk dat we met een steeds weer oplaaiende schoolstrijd te maken hebben, doordat veel politici bijzondere scholen hun vrijheid niet toevertrouwen. Maar tot mijn genoegen las ik deze week dat er ook voor dit probleem een verbluffend eenvoudige oplossing bestaat. Deze wordt ons aangereikt door Henk Strietman, hoofdredacteur van SBM, het maandblad van de Besturenraad, de organisatie van het christelijk onderwijs. In een doortimmerd artikel in het januarinummer beschrijft hij hoe het bijzonder onderwijs, dat destijds bij wijze van uitzondering in de wet werd opgenomen, in de loop der tijd de regel werd. Inmiddels ligt het meer voor de hand om het openbaar onderwijs af te schaffen en alle onderwijs bijzonder te maken.

Voor zijn oplossing werpt Strietman een paar stevige argumenten in de strijd. Het bijzonder onderwijs, zegt hij, heeft niet geleden onder de secularisatie, de instroom van allochtonen of de wervingskracht van het openbaar onderwijs. In verschillend onderzoek is vastgesteld dat 'artikel 23' geen blokkade is voor integratie, zelfs integendeel, en dat integratie ook lukt zonder spreidingsbeleid. En inmiddels neemt het openbaar onderwijs zo massaal afstand van de gemeente als 'bevoegd gezag' in zelfstandige bestuurscommissies dat het hard op weg is om zich collectief de bestuursvorm van het bijzonder onderwijs eigen te maken. Het verbaast Strietman niets: bijzondere scholen geven perspectief op keuzevrijheid, gelijkberechtiging en onderling respect, ieder naar zijn of haar overtuiging. Dat inspireert. Haal daarom het openbaar onderwijs uit de Grondwet, verzelfstandig het definitief door het bijzonder te maken, eindelijk net zo bevrijd en op eigen benen. Ik moet zeggen: het spreekt tot de verbeelding. En het kan, want er blijken ook nu al bijzondere openbare scholen te bestaan. Uit volle overtuiging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden