Commentaar

Maak ongezond ­gedrag duurder en bevorder gezond leven

Slecht nieuws voor wie zich wekelijks afbeult in de sportschool, zichzelf op een racefiets hijst om de overtollige kilo’s ervanaf te rijden of amechtig probeert tienduizend stappen per dag te halen. 

Het is slechts een illusie dat je zo je gezondheid onder controle krijgt, betoogt de Amerikaanse journaliste Barbara Ehrenreich. Want het lichaam is geen ‘perfect, harmonieus, soepel systeem’, maar ‘eerder een slagveld, gekenmerkt door volstrekte chaos en oneerlijke uitkomsten’. Volgens haar verkopen artsen, diëtisten en farmaceuten patiënten illusies door ze anders te doen geloven.

De waarschuwing van Ehrenreich tegen de gezondheidscultus is welkom, zeker als deze ontspoort. De idee bijvoorbeeld dat wie ziek is dat vooral aan zichzelf te danken heeft, is natuurlijk beledigend en klinkklare onzin. Toeval, pech en genen zijn altijd al machtige factoren geweest in het leven, daar helpt geen racefiets, sportschool of stappenteller tegen. Moet je al die fysieke inspanningen dan maar achterwege laten?

Ontnuchterend

Die vraag is extra actueel door een recent rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid over de gezondheidsverschillen tussen ‘arm’ en ‘rijk’. Kort samengevat komt het erop neer dat 35 jaar overheidsbeleid de verschillen niet heeft weggepoetst. Wie weinig in de schoolbank zat, overlijdt nog steeds vele jaren eerder (zes jaar) dan wie doorstudeerde. Daaraan gaan ook vaak vijftien jaar vol gezondheidsklachten vooraf. Heeft dat beleid dan eigenlijk wel zin?

Hoe ontnuchterend Ehrenreichs pleidooi en het WRR-rapport ook zijn, de hoeveelheid studies naar het nut van een gezonde leefstijl is gigantisch. Misschien heeft 35 jaar volksgezondheidsbeleid de verschillen tussen arm en rijk niet weggepoetst, feit is dat ook in armere buurten minder wordt gerookt dan voorheen.

Ongezond voedsel

Wie vandaag zijn laatste peuk uitdrukt of stopt met drinken, bewijst zichzelf een enorme dienst, blijkt uit studies. Ook Ehrenreich erkent dat. “Als ik een stevige drinker en roker was, dan zou ik daar waarschijnlijk een keer voor moeten betalen met gezondheidsklachten.” Zo is er ook een stevige relatie tussen leefstijl en allerlei welvaartsziekten zoals diabetes type 2, waaraan inmiddels 1,2 miljoen Nederlanders lijden. Beter eten en meer bewegen maken medicatie voor hen snel overbodig.

Het zou te cynisch zijn om deze inzichten onbenut te laten. Ja, er zijn hardnekkige gezondheidsverschillen – maar daar is wel wat aan te doen. Maak ongezond ­gedrag bijvoorbeeld duurder – belast tabak of ongezond voedsel nog eens extra. En bevorder vooral gezond ­leven, beperk het autoverkeer, bevorder fietsgebruik.

Al heeft Ehrenreich natuurlijk wel gelijk dat het ­levenslot zich ook daardoor niet zal laten temmen.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Lees meer op: trouw.nl/commentaar.

Lees ook het interview met Barbara Ehrenreich

Laat die fixatie op uw gezondheid los, adviseert de activistische journalist Ehrenreich. Eens is het mooi geweest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden