Maak een tweede studie veel goedkoper

De bibliotheek van de Wageningse universiteit. Beeld ANP
De bibliotheek van de Wageningse universiteit.Beeld ANP

Stel meer mensen in staat een tweede studie te doen. De robotisering van de samenleving vraagt erom, aldus Cees Zweistra, voorzitter Stichting Collectieve Actie Universiteiten.

De verschillen tussen beoogde coalitiepartners VVD, CDA, D66 en GroenLinks zijn groot. Maar over één thema kunnen ze het eens worden: er moet een maximum komen aan de instellingscollegegelden voor een tweede studie. Zo kunnen ze tegelijk iets doen aan een thema dat schandalig onderbelicht is gebleven in de verkiezingscampagne: de robotisering van de samenleving.

Collegegelden voor een tweede studie worden sinds 2011 niet meer bekostigd door de rijksoverheid. Een onzalig wetsvoorstel van PvdA-huize voorzag hierin. Het argument? Plasterk vond dat de overheid verantwoordelijk is voor de basisopleiding, wie wat meer wil, moet dat zelf maar in orde maken.

Waarom zou de bakker moeten meebetalen aan nog een studie voor een advocaat? Prachtige retoriek en zelfs redelijk klinkend, maar volstrekt gespeend van realiteitszin. Geconfronteerd met een slordige wet, hebben onderwijsinstellingen hun oude tarieven van zo'n 1800 euro verhoogd tot het in enkele gevallen astronomische bedrag van 35.000 euro per jaar.

Hoe hier zelf verantwoordelijkheid voor te nemen? De kritiek zwol daarom aan. De Stichting Collectieve Actie Universiteiten spande een rechtszaak aan en er volgden Kamervragen van VVD, CDA, PvdA (!) en SP. Aan het eind van Rutte II tekende zich een Kamermeerderheid af voor een maximum aan de collegegelden. De VVD noemde deze 'niet motiverend' en volgens het CDA waren zij 'doorgeschoten'.

D66 en GroenLinks gingen nog verder en pleiten in hun programma voor respectievelijk verlaging en afschaffing van de collegegelden voor een tweede studie. Begrijpelijk, het aantal studenten dat een tweede studie volgt is met meer dan een derde afgenomen en als de trend doorzet zijn er binnen twee jaar helemaal geen studenten meer die een tweede studie volgen.

Tekst loopt door onder afbeelding.

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Liberale eenvoud

Waarom is dat een probleem? Om veel redenen, maar om de formateurs een handje te helpen noem ik de twee meest eenvoudige. Het eerste zal vooral bij VVD, CDA en D66 in de smaak vallen om z'n liberale eenvoud. Juist door het volgen van een tweede studie zijn studenten in staat hun verantwoordelijkheid te nemen. Ze kunnen hun brood verdienen met een IT-studie en via wijsbegeerte of (kunst-)geschiedenis werken aan meer intrinsiek waardevolle kennis. Mooi meegenomen is dan ook dat we niet, zoals de VVD wenst, deze 'onrendabele' studies hoeven te schrappen. Uitvoering geven aan die wens is sowieso erg dom.

Het tweede argument staat verwoord in de Strategische Agenda Hoger Onderwijs 2015. Die wijst op studies die laten zien dat de komende jaren 47 procent van de thans bekende banen zal verdwijnen en signaleertdat een antwoord hierop een breed opgeleide beroepsbevolking is. Maar 'breed' opgeleid kunnen we specifieker maken. We moeten robotproof opgeleid zijn.

Menselijkheid

Wat dat wil zeggen heeft de Amerikaanse econoom Jeremy Rifkin laten zien in 'The Third Industrial Revolution'. Het is opgeleid zijn om in staat te zijn, te functioneren in wat nu de non-profit- of 'civil society'-sectoren zijn. Sectoren die draaien op 'menselijkheid': zorg, levensbeschouwing, onderwijs, cultuur.

Paradoxaal genoeg zijn het deze 'onrendabele' sectoren die in de toekomst wellicht de motoren zijn van een economie die draait op empathie. De zorg en aandacht die er voor mensen is en die op geen enkele manier vervangen kan worden door een robot. In de meest positieve benadering van onze technologische revolutie, zal zij juist in toenemende mate de bloei van menselijkheid meer mogelijk maken.

Als we het volgen van een tweede studie weer mogelijk maken, zien we de agenda's van de beoogde coalitie mooi samenvallen. We zien de empathische samenleving van Klaver samengaan met de onderneminglust van de VVD, in de civil society van het CDA en voortgestuwd door de onderwijsagenda van D66. Een volmaakt huwelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden