'Maak deals bedrijven en fiscus openbaar'

Debat - interview - Hoogleraar belastingrecht: 'Publiceer geheime afspraken tussen Belastingdienst en bedrijven. Dan kan iedereen zelf kijken welke afspraken worden gemaakt.'

Vandaag debatteert de Tweede Kamer met staatssecretaris Wiebes van financiën over omstreden afspraken tussen de Belastingdienst en multinationals. De afgelopen weken bleek uit interne stukken dat Nederland al jaren afspraken maakt waarvan het weet dat ze slechts bedoeld zijn om belasting te ontwijken. Door andere landen daarover niet te informeren, negeerden opeenvolgende staatssecretarissen van financiën bewust Europese afspraken en waarschuwingen van ambtenaren.


Volgens Jan van de Streek, hoogleraar belastingrecht aan de Universiteit van Amsterdam, is het tijd om de schimmigheid rondom afspraken tussen bedrijven en de fiscus voor eens en altijd te voorkomen.


Wat moet er veranderen rond de afspraken die de Belastingdienst maakt met bedrijven?


"Laat ik met iets positiefs beginnen. Het aan bedrijven geven van zekerheid vooraf met zogeheten rulings, is een groot goed. Het is een belangrijke reden waarom bedrijven Nederland waarderen als land om zich te vestigen. Bedrijven willen graag zekerheid over hoe de fiscus aankijkt tegen hun structuur, daar is niets mis mee.


"Nu blijkt uit interne stukken echter dat er jarenlang doelbewust is ingespeeld op 'het internationaal trekken van gaten', zoals ambtenaren het omschrijven. Terwijl in 2003 al in Europa was afgesproken om andere landen te informeren, is al die jaren het beleid geweest: hoe kunnen we hier mee doorgaan? Daarbij speelde een rol dat andere landen zich ook niet aan de afspraken hielden."


De staatssecretaris zegt: Er staat niets nieuws in die stukken, de Tweede Kamer wist dit al.


"Het wordt spannend of de Tweede Kamer het hiermee eens is. Al jaren vragen verschillende fracties steevast om meer informatie over het rulingbeleid. Begin dit jaar is zelf een motie aangenomen die opriep de luiken te openen. De staatssecretaris heeft altijd volstaan met informatie op hoofdlijnen. De notitie uit 2015 met de meest voorkomende vormen van rulings is in elk geval een stuk concreter. Voor belastingexperts zou de notitie niets nieuws onder de zon moeten bevatten, maar ik kan mij voorstellen dat dat niet voor alle Kamerleden geldt. Wat vooral nieuw is, is dat in de stukken staat beschreven met welke insteek Nederland een deel van de belastingrulingpraktijk in de lucht hield. De praktijk functioneerde als vliegwiel voor belastingontwijking. Het internationale en Europese project tegen belastingontwijking heeft ervoor gezorgd dat er vanaf 2017 een keiharde verplichting is voor landen om informatie over hun belastingrulings met elkaar te delen. Daardoor worden gaten tussen belastingstelsels sneller zichtbaar en kunnen maatregelen worden getroffen."


Waar moet het debat van vandaag wat u betreft over gaan?


"De verleiding is groot om terug te blikken op het verleden, maar de relevante vraag lijkt me hoe Nederland vanaf nu verder gaat op dit terrein. Wat me opvalt is dat de staatssecretaris met geen woord rept over nieuwe Europese regels, namelijk dat alle afspraken met bedrijven gepubliceerd moeten worden.


"Daarmee los je volgens mij in één klap een hoop van de moeilijkheden rond dit dossier op. Door de afspraken, al dan niet geanonimiseerd, te publiceren, verdwijnt de geheimzinnigheid erover. Het is de ultieme manier om te laten zien dat je niets te verbergen hebt.


Als dat een Europese afspraak is, waar wacht Nederland dan nog op?


"De staatssecretaris zegt in de brief aan de Tweede Kamer dat hij nog op de nieuwe regels aan het studeren is. In België bestaat al een openbare database waarin alle rulings worden gepubliceerd. Zo ver als de Belgen hoeven we niet te gaan. Europa is ook al tevreden met de publicatie van samenvattingen van belastingrulings.


"De staatssecretaris probeert nu het vertrouwen in de rulingpraktijk te herstellen door een commissie van wijzen een oogje in het zeil te laten houden. Dat is een goede eerste stap. Maar de beste vorm blijft wat mij betreft openbare publicatie. Dan kan iedereen zelf kijken wat de Belastingdienst voor afspraken maakt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden