Luxueus maar niet te dol Verbouwd Circustheater geeft Scheveningen badplaats-allure terug

SCHEVENINGEN - 'Een verbouwing' is de renovatie van het Scheveningse Circustheater niet meer te noemen. In feite staat er een heel nieuw gebouw. In plaats van grauwe golfplaat ligt nu een ring van nieuwe voorzieningen rond de oorspronkelijke, ronde zaal met zijn karakteristieke, platte koepel. Zondag opent dit eerste musicaltheater van Nederland haar deuren voor de eerste try-out.

Het sinaasappelkwark-kleurige stucwerk van de buitengevels en de kopergroene koepel zien er smetteloos nieuw uit. Toch is niet meteen duidelijk welk deel van het VSB-Circustheater (genoemd naar de sponsor) nieuw is en wat oudbouw. Het herinnert aan verschillende architectuurstijlen tegelijk: een tikje art deco, een vleugje modernisme, een luifel in art nouveau en een torentje in Nieuwe Zakelijkheid.

De sfeer binnen is een mix van Las Vegas, een luxe-winkelcentrum en de foyer van een internationaal sterrenhotel: eenn soort beschaafde kitsch met veel glim en glans, gedempt met warmrood tapijt en parket. Aan de wand glanzen marmer, metalen pilaren en goudkleurig ingelijste spiegels. Op de vloer glimmen gepolijst graniet en zalmroze Braziliaans kwartsiet. Hedendaagse badplaats-allure heeft het gebouw beslist: een sfeer van intimiteit en weelde, zonder al te uitgesproken of mondain te zijn. Een echte 'uitsfeer', maar dan niet slechts voor de happy few, maar voor iedereen met een musicalkaartje.

Wat in Amsterdam aan de Y-Boulevard en op het Heineken-terrein maar niet wilde lukken, kreeg Joop van den Ende in Scheveningen supersnel voor elkaar: het vinden van een locatie voor een musicaltheater, het verkrijgen van de toestemming om het bestaande pand te verbouwen en de bouw zelf. Het Haagse gemeentebestuur was juist blij; de ooit zo fraaie, mondaine en levendige badplaats Scheveningen kan deze commerciele oppepper nu best gebruiken. De bezoekersaantallen van eerdere grote musicals van Van den Ende als 'Cats' en 'Les Miserables' in aanmerking genomen, wordt het Circustheater goed voor zo'n vijf- a zeshonderdduizend bezoekers per jaar.

November 1991 werden Joop van den Ende BV, Stardust BV (de exploitatiemaatschappij van Henk van der Meyden) en Xelat Recrea BV voor het symbolische bedrag van een gulden eigenaar van het Circustheater. Wel verplichtten zij zich tot een verbouwing van minimaal 10 miljoen gulden. Dat werd uiteindelijk 25 miljoen. De bouw begon vorig jaar september en 15 augustus aanstaande is de officiele opening; in elf maanden is bijna een heel nieuw theater neergezet.

De ronde zaal-met-omloop stond er natuurlijk al, en vormde een prachtig uitgangspunt. Want hoezeer het in het oude theater ook dringen was in de omgang en de minuscule foyers, de brede, glooiende zaal was bijzonder mooi en de akoestiek ervan beroemd. Die zaal moest dus niet verdwijnen, maar wel zodanig uitgebreid met voorzieningen dat het publiek een hele avond uit kon zijn zonder het pand te hoeven verlaten. Een voor Nederland ongebruikelijke, op sevice gerichte formule, gebaseerd op het feit dat 80% van de eerdere musical-bezoekers van buiten de regio bleek te komen.

Het Circustheater dateert uit 1904 en werd door de Haagse architect W.A.J.

Liefland gebouwd als modernste circus van Europa, in de toen uiterst moderne jugendstil. Indertijd paste dat prachtig bij de smeedijzeren pier en de vele andere Scheveningse jugendstil-gebouwen, waarvan er in de tweede wereldoorlog veel verloren gingen. Het circusgebouw werd in '64 versoberd en omgebouwd tot theater toen voor circus te weinig belangstelling over was. Hierbij verdwenen de frivole details voor een wandbekleding van golfplaat.

Architect Meijs wilde in zijn nieuwbouw graag iets van Scheveningens oude allure terugbrengen. Het gebouw moest de sfeer krijgen van mondaine plekken als het Franse Cannes of Deauville, maar dan wel gebouwd met materialen anno 1993.

Zo wordt het groen van de koepel bijvoorbeeld niet veroorzaakt door verweerde koperplaat maar door een laag gespoten groene coating, en zijn de geveldelen van prefab beton. Dat mist net de levendigheid, de verfijning en de subtiele verhoudingen van de authentieke historische stijlen en materialen waar ze aan refereren. Maar iets van de sfeer heeft het wel, en daar ging het om.

Ook moest het gebouw iets goedmaken van Scheveningens verknoeide stedebouwkundige structuur. Waar vroeger een fraaie zichtlijn van het Circustheater naar het Kurhaus liep, is in de jaren zeventig een parkeergarage neergeplempt. Meijs heeft dit mooi opgelost: de golvende voorgevel en het torentje op de hoek (dat richting Kurhaus wijst) vormen een lijn, die de contour van de gevel van de parkeergarage oppakt en daarmee een mooi, halfrond plein omsluit. Zo ontstond een fraaie flaneerplek, die ook de omliggende panden beter doet uitkomen. Aan de kanten van de woonstraten is de gevel van het theater aansluitend recht.

Ook binnen is goed over de ruimte nagedacht. De bestaande, ronde zaal diende als uitgangspunt. Als centrum is hij duidelijk zichtbaar en in het torentje op de hoek komt de cirkelvorm nog een keer terug. Daarbij loopt vrijwel geen lijn recht in het publieksgedeelte: de gevel golft aan de kant van de foyers en het restaurant en ook de balies en de patronen in de vloer meanderen mee.

Rond de zaal liggen de twee nieuwe foyers, de bar, het restaurant en een aantal ontvangstruimtes, afwisselend van hoogte en onderling verbonden. Zo geeft de tussenverdieping zicht op het publiek in de vide van de foyer, een prettige afwisseling van openheid en intimiteit, die voor wandelgangen heel geschikt is: zien en gezien worden, met de mogelijkheid om onopgemerkt te blijven.

Architect Meijs heeft zich goed aan de eisen gehouden. Net als een hotel moet dit theater een veelheid aan groepen kunnen ontvangen. Op het podium waar de komende jaren 's avonds 'The Phantom of the opera' zal spelen, moeten overdag automodellen kunnen worden geshowd. In de zaal kunnen jaarvergaderingen, evenementen en seminars plaatsvinden en het restaurant serveert net zo makkelijk een ministeriele lunch als een diner aan het avondlijke musicalpubliek. Dan moet de entourage wel sfeervol en weldadig zijn, maar niet te uitgesproken of te dol. Het Circustheater is daarmee adequaat gemodelleerd naar zijn taak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden