Luxueus begeleide Wagner-opera

'Der fliegende Holländer' is de allereerste opera die het Concertgebouworkest in eigen beheer op cd uitbrengt. Een opwindende uitvoering.

Het Concertgebouworkest is eigenlijk geen orkest om in de bak te zitten. Geen echt opera-orkest dus. Niet dat ze het niet doen - en vaak met spectaculaire resultaten - maar de core business blijft toch eerst en vooral de muziek van Mahler, Bruckner, Brahms, Beethoven, Tsjaikovski en Sjostakovitsj - de grote symfonische componisten. Dat heeft te maken met het feit dat Nederland, in tegenstelling tot nabije buurlanden als België, Duitsland en Frankrijk, van oudsher geen operaland is. Te calvinistisch misschien.

Dirigent Willem Mengelberg gaf het Concertgebouworkest in de vijftig jaar dat hij er chef-dirigent was wereldfaam, maar van opera moest hij niet veel hebben. Het was zelfs aan de stevige anti-lobby van Mengelberg te wijten dat het schitterend uitgewerkte plan uit 1925 voor de bouw van een heus operatheater tegenover het Concertgebouw op het Museumplein sneuvelde. Operapartituren spelen? Daar werden orkestmusici maar slordig en lui van, volgens Mengelberg. Pas zestig jaar en veel poldergeklets later werd in Nederland het allereerste theater geopend dat speciaal voor opera en muziektheater ontworpen was.

In dat Muziektheater - tegenwoordig De Nationale Opera & Ballet geheten - boekte het Concertgebouworkest overigens al heel wat opvallende successen, maar van cd-opnamen kwam weinig. In 1996 werd de live-uitvoering bij De Nationale Opera van Schönbergs 'Moses und Aron' onder leiding van Pierre Boulez op cd uitgebracht door Deutsche Grammophon. Drie jaar later werd de Grote Zaal van het Concertgebouw omgetoverd tot een opnamestudio (kom er nog eens om) alwaar Decca de populaire eenakter 'Pagliacci' van Leoncavallo professioneel vastlegde. Chef-dirigent en operaspecialist Riccardo Chailly leidde een topcast aangevoerd door José Cura, Barbara Frittoli en Carlos Álvarez. De internationale kritieken voor beide moderne cd-opnamen logen er niet om, en men vroeg zich hardop af waarom het Amsterdamse orkest niet vaker voor opera-registraties werd ingezet.

undefined

Eigen label

Tijden veranderen en tegenwoordig is het Concertgebouworkest mee te maken op de verschillende dvd-opnamen die er van hun optredens bij De Nationale Opera zijn gemaakt. Maar op cd-gebied is het altijd opvallend stil gebleven. En nu brengt het orkest op het eigen label RCO Live zomaar een opera-opname op de markt. Het gaat om Wagners 'Der fliegende Holländer', live opgenomen in mei 2013 (het Wagner-jaar) in het Concertgebouw. Het is de allereerste opera die het Concertgebouworkest in eigen beheer uitbrengt.

De concertante uitvoeringen van 'Der fliegende Holländer', met minimale maar effectieve belichting en enscenering (koren op de balkons), werden geleid door Andris Nelsons. De in Amsterdam populaire gastdirigent dirigeerde in 2010 al Wagners 'Lohengrin' in Bayreuth, en met zijn City of Birmingham Symphony Orchestra deed hij in 2012 in Birmingham een prachtige concertante 'Tristan und Isolde' met Christianne Stotijn in de rol van Brangäne.

undefined

Lovende kritieken

Nelsons kent zijn Wagner dus. Dat blijkt uit deze opwindende uitvoering die destijds al lovende kritieken in de dagbladen oogstte. Nelsons vindt een mooie balans tussen de stormachtige scènes en de meer verstilde. Zo zet de dirigent het duet tussen de Holländer en Senta op vanuit een zinderende stilte en hij laat het samen met de zangers volmaakt opbloeien. De heftige koorscènes, waarin de feestende dorpslieden de bemanning van het spookschip uitdagen, verlopen magnifiek en wervelend. In het Concertgebouw stonden maar liefst drie fantastische Duitse radiokoren opgesteld - uit München, Hamburg en Keulen.

Als Holländer horen we de Noorse bas-bariton Terje Stensvold. Inmiddels is deze humane zanger officieel met pensioen gegaan, maar hier zingt hij nog met diep-invoelende pracht. Het rulle randje aan de stem geeft karakter aan de Holländer en aan kracht had Stensvold in 2013 nog niets ingeboet, getuige zijn indrukwekkende monoloog 'Die Frist ist um'. Tegenover hem staat de stralende sopraan van Anja Kampe, die van Senta haar paraderol heeft gemaakt. Zonder enige remming werpt Kampe zich roekeloos in haar volledige opoffering om daarmee de vloek van de Holländer op te heffen. Met Christopher Ventris (Erik), Jane Henschel (Mary) en Kwangchul Youn (Daland) is de bezetting van de andere rollen prima bezet.

Maar de hoofdrol is misschien toch voor het Koninklijk Concertgebouw dat zich in zijn 125ste jubileumjaar van zijn allerbeste kant liet horen. In alle orkestgroepen klinkt muzikale excellentie, door Nelsons superieur naar boven gehaald. Het applaus aan het eind spreekt boekdelen. Heerlijk als opera zo luxueus begeleid wordt.

OPERA

Koninklijk Concertgebouworkest Andris Nelsons

Wagner 'Der fliegende Holländer' (RCO Live)

HHHHH

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden