Luque zijn schellen van ogen gevallen

Leopoldo Luque (rechts) en Ricardo Villa tonen foto's van enkele slachtoffers van het Videla-regime (AFP)

Als Leopoldo Luque in 1978 had geweten wat er in Argentinië gebeurde, had het WK voetbal van de spits niet gehouden mogen worden.

In zijn huis in Mendoza sprak een van de auteurs van het boek ’Voetbal in een vuile oorlog’ met Leopoldo Luque, spits van het Argentijnse elftal dat in 1978 in eigen land ten koste van Oranje de wereldtitel veroverde. Hij wilde best een interview geven, maar niet over politiek praten. Sport en politiek moesten niet verward worden. Uit zichzelf begon hij er toch over. Luque wist destijds van niets. Hij leefde voor de sport en wilde dolgraag wereldkampioen worden. Dat was alles.

Zaterdagavond arriveerde Luque in Nederland, op uitnodiging van de uitgever van het boek, waarin de auteurs Marcel Rözer en Iwan van Duren zowel de sportieve als de politieke kant van het toernooi laten zien. Samen met ’Dwaze Moeder’ Nora Morales de Cortinas zal hij het boek vanmiddag aan prinses Maxima overhandigen. De voormalige topspits wilde zelf dolgraag naar Nederland komen en spreekt openhartig over het besmette toernooi van 1978. Hij heeft de laatste maanden veel gehoord, veel geleerd en is daarover gaan nadenken. „Met de wetenschap van nu vind ik dat het toernooi destijds niet in Argentinië gehouden had moeten worden.”

Luque was in juni één van de wereldkampioenen op een herdenkingsbijeenkomst in het River Plate-stadion. Het was precies 30 jaar geleden dat Argentinië in Buenos Aires de wereldtitel won. Tijdens die bijeenkomst ontmoette Luque voor het eerst de ’Dwaze Moeders’. Daarna ging het snel. Nora Morales de Cortinas heeft hem veel verteld over de gruwelijkheden die het militaire regime van dictator Videla zich in die periode veroorloofde. Liefst 30.000 mensen verdwenen spoorloos. Nog altijd is niet duidelijk wat er precies met hen is gebeurd.

„Hij is zelf vader”, zegt Morales de Cortinas. „Als ik hem vertelde over de martelingen en over de mensen die verdwenen, kon ik aan zijn blik zien dat het hem trof. Ik heb hem alles verteld, ook dat er foetussen van zwangere vrouwen via de vagina onder stroom werden gezet. Langzaam drong het tot hem door wat er allemaal is gebeurd. Hij kan een voorbeeld zijn voor andere Argentijnen. Luque is een gewone man. Hij wist niet alles. Pas nu realiseert hij zich wat er gaande was.”

Voor Luque is de laatste maanden een wereld opengegaan. Van de man die aanvankelijk niet over politiek wilde praten is hij veranderd in iemand die openlijk sympathiseert met de ’Dwaze Moeders’. Nu hij terugkijkt op het WK begrijpt hij de woede en de onmacht. „Maar wij kenden de waarheid niet in die tijd. We hadden geen eerlijk beeld. Nu leven we in een vrije democratie en moeten we er alles aan doen om de misstanden van toen nooit meer te laten plaatsvinden.”

Luque was in juni één van de vier internationals die aanwezig waren tijdens de herdenking van de wereldtitel. „De rest durfde niet. Ik wel, omdat ik niet het gevoel heb dat ik iets verkeerds heb gedaan. Ik ben ook nog steeds trots op de wereldtitel, we hebben er hard voor gewerkt. Maar ik snap ook de strijd van de ’Dwaze Moeders’. Ik heb ook twee kinderen. De pijn van de moeders voel ik nu ook.”

Morales de Cortinas is een van de eerste ’Dwaze Moeders’. Bijna 79 jaar is ze, maar nog altijd praat ze vol vuur over het onrecht dat haar is aangedaan. Zoals alle ’Dwaze Moeders’ draagt ze een wit hoofddoekje, met daarop de naam van haar verdwenen zoon. Ze zag Carlos Gustavo (24) voor het laatst op 15 april 1977. Hij was een linkse revolutionair die streed voor sociale rechtvaardigheid. Na zijn verdwijning heeft ze nooit meer iets van hem gehoord. „Tot op de dag van vandaag weet ik niet wat er met hem is gebeurd”, zegt ze.

Tijdens het interview heeft ze een foto van haar zoon om de hals. Ongemerkt pakt ze het geplastificeerde kiekje af en toe even vast, wrijft met twee vingers over het gezicht. Morales de Cortinas oogt kordaat. Dat zal ze vanmiddag ook zijn als ze het boek overhandigt aan prinses Maxima, de dochter van de onderminister van landbouw tijdens het gewraakte regime van Videla. Ze lijkt niet rancuneus: „Ze was een kind toen Videla aan de macht was, maar heeft door dit boek de mogelijkheid om háár kinderen de werkelijkheid van die tijd te laten zien. Ze kan aan de hand van dit boek vertellen wat er in Argentinië is gebeurd. Dat ze dit boek aanneemt is belangrijk voor de geschiedenis van haar eigen land. In die zin zie ik het dus als een statement.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden